این روزهای مرداد ماه که تب تابستان را کمتر می توان تاب آورد به آذربایجان شرقی می رویم که سال گذشته درست در همین روزها رنگ ویرانی به خود گرفت. عصر روز 21 مرداد ماه سال 91 بود که زمینلرزه ای به بزرگی 6.2 ریشتر در استان آذربایجانشرقی رخ داد و در شرایطی که مردم نا امیدانه چشم به راه رسیدن نیروهای امدادی بودند، در اولین ساعت های پس از وقوع زلزله کار امداد رسانی و نجات مصدومان و مجروحان از زیر آوار آغاز شد.
در محدوده این زمینلرزهها چندین هزار واحد مسکونی دچار آسیب شده و تعدادی از روستاها به طور کامل از بین رفته و با تخریب 100 درصدی روبرو بودند. زیرساختهای مخابراتی در برخی نواحی به هم ریخته و شبکهٔ برق رسانی نیز با مشکل مواجه شد. این فقط بخشی از مشکلاتی بود که در نخستین رویارویی با مناطق زلزله به خوبی حس می شد.
***
کار امداد رسانی در این مناطق با وجود شرایط کوهستانی روستاها، راه های صعب العبور و فاصله طولانی میان مناطق روستایی دشوار و حتی غیر ممکن می نمود اما در کنار همه نیروهایی که به سرعت برای امداد رسانی به سمت منطقه گسیل شدند، بسیج هم از اولین نیروهایی بود که برای کمک به زلزله زدگان آذربایجان شرقی پا به روستاهای این منطقه گذاشت تا یک بار دیگر حضور خود را در عرصه های دشوار به اثبات برساند و امید را به نگاه بهت زده مردم مصیبت زده بازگرداند.
در کنار همه دغدغه هایی که نجات مصدومان و حادثه دیدگان داشت و با تمام سختی هایی که دستگاه های ذیربط و نیروهای مردمی روز و شب با آن دست و پنجه نرم می کردند، آنچه بیش از همه در نگاه های ناامید آن حوالی دیده می شد، نگرانی از زمستان زودرس در این مناطق و آغاز بارش های زمستانی بود که مطمئناً کار بازسازی و نوسازی مناطق زلزله زده را با مشکل مواجه می کرد.
هیچ فرصتی برای بازسازی ویرانی ها نباید از دست می رفت و تلاش برای بازگرداندن شرایط عادی زندگی به مردم این منطقه لحظه ای نباید متوقف می شد. بسیج سازندگی نیز بخشی از مسئولیت احداث و بازسازی واحدهای مسکونی زلزله زدگان آذربایجان شرقی را بر عهده گرفت تا با هویت جهادی خود بازهم صفحه ای دیگر از همدردی با محرومان و نیازمندان را رقم بزند.
مانور محبت اقوام کشور
بيشترين ناهماهنگيها در زمان وقوع حوادث غیر مترقبه اصولا در لحظات پس از حادثه اتفاق ميافتد و بسیج سازندگی با راه اندازی قرارگاههاي سازندگي در مناطق حادثه ديده، تجربه ای موفق براي حل اين مشکل و راهی برای هماهنگی ظرفیت های موجود ارائه کرد.کمک به هلال احمر در توزيع و نصب چادر، توزيع بسته هاي مورد نياز آسيب ديدگان، شناخت لحظهاي نيازهاي زلزله زدگان، جلوگیری از پراکندگی و استقرار مناسب جهادگران در نقاط مورد نياز و شناسايي نيازهاي حادثه ديدگان و انتقال و پيگيري از مسئولان مربوطه از وظايف اصلي قرارگاههاي سازندگي در مناطق حادثه ديده بود.
مجید خراسانی، رئیس سازمان بسیج سازندگی کشوردر خصوص فعالیت گروه های جهادی در مناطق زلزله زده استان آذربایجان شرقی مي گويد: در زلزله آذربایجان شرقی بر اساس امکانات و ظرفیت های موجود منطقه 80 گروه جهادی کشور توانستند در نخستین ساعات در مناطق زلزله زده حاضر و فعالیت های موثری را در برقراری آرامش مردم، امداد و نجات، آواربرداری و احداث واحدهای مسکونی و چند منظوره انجام دهند.
بنا به اعلام مسئولان سازمان بسیج سازندگی آواربرداري کامل بيش از 50 روستااز اقدامات این سازمان در مناطق زلزله زده آذربایجان شرقی به شمار می رفت و در نهایت نیز بیش از 8 هزار و 500 واحد مسکونی و واحدهای چندمنظوره ای که بسیج سازندگی برای ساخت آن اعلام آمادگی کرده بود در 2 فاز افتتاح و به زلزله زدگان تحویل داده شد.
رئیس سازمان بسیج سازندگی کشور در همین خصوص مي گويد: واحدهای چند منظوره توسط دو هزار بسیجی متخصص تولید شده اند که نصب سریع آنها از بزرگترین آسیب پیش روی منطقه یعنی مهاجرت جلوگیری کرد و از تهدیدها، فرصت به وجود آورد.
وی با بیان اینکه در جریان زلزله آذربایجان شرقی، چهار هزار جهادگر از بیست استان کشور جهت امدادرسانی و خدمت رسانی در عرصه های گوناگون در منطقه حضور پیدا کردند، ادامه داد: حضور گروههای جهادی در روستاهای زلزله زده که عمدتا دانشجو و طلبه بودند، مانور محبت اقوام کشور را در منطقه ارسباران متجلی کرد.
مسئول سازمان بسیج سازندگی آذربایجان شرقی نيز در این زمینه مي گويد: ۱۸۶ واحد مسکونی در روستاهای شهرستان اهر، ۶۹ واحد در روستاهای شهرستان ورزقان، ۴۹۹ واحد در روستاهای شهرستان هریس و ۲۲ واحد در روستاهای زلزله زده تبریز از واحدهای مسکونی ساخته شده توسط سپاه و بسیج در فاز نخست بودند که در سی ام آبان سال گذشته با حضور سردار جعفری فرمانده کل سپاه به بهره برداری رسیدند و اوایل بهمن سال گذشته نیز 530 واحد با حضور رئیس سازمان بسیج مستضعفین در فاز دوم افتتاح و در روستاهای شهرستان اهر، ورزقان و هریس تحویل مردم این مناطق شد.
با این اوصاف، جهادگران بسيجي را می توان خط شكنان و پيشتازان خدمت رساني در روستاهاي زلزله زده ارسباران دانست که یک بار دیگر همت خود را در رفع نیاز هموطنانشان به اثبات رساندند و از آنچه در توانشان بود، دریغ نکردند.
در همان روزها سردار محمدرضا نقدي رئيس سازمان بسيج مستضعفين، در بازدید از مرحله دوم تحويل واحدهاي مسكوني به زلزله زدگان منطقه ارسباران با اشاره به فرمايش مقام معظم رهبري مبني بر اينكه زلزله آذربايجان شرقي بايد به مثابه سكوي پرتابي براي پيشرفت اين منطقه باشد، اظهار كرد: تجربه ساخت يك هزار و 300 واحد مسكوني در مدت چهار ماه در مناطق زلزله زده كه حقيقتا امري بي نظير در جهان محسوب مي شود، مي تواند درسي براي سازندگي در كل كشور باشد.
شیرینی يك حضور در کام تلخ مصیبت
با دیدن تلاش شبانه روزی جهادگرانی که برای بازگرداندن مردم زلزله زده به شرایط عادی زندگی از دل و جان مایه می گذاشتند، تلخی مصیبت این حادثه دیگر کمتر در کام مردم این مناطق احساس می شد. خانه هایی که بسیج سازندگی وعده ساخت آن ها را داده بود یکی پس از دیگری آماده تحویل می شد و مردم در آن ها اسکان می یافتند. روستائیان هم از بسیجی ها راضی بودند و می گفتند بسیجی ها خیلی زحمت کشیدند، شب ها تا ساعت 10 کار می کردند تا خانه ها زودتر آماده شود.
وفاق و همدلی مردم و بسیجیان، بستر خوبی برای عمران و آبادانی مناطق زلزلهزده ایجاد کرد و کارنامه درخشانی برای برای بسیج سازندگی در تحقق اهداف والای انقلاب و نظام اسلامی به ثبت رساند که بسیجیان همواره به آن می بالند و میتوان آن را به عنوان تجربهای باارزش در هر جایگاهی ارایه کرد.
میزان سرمایهگذاری دشمن بر حادثه زلزله ارسباران و تلاش برای اینکه این آسیب به نقطه تهدیدی برای نظام جمهوری اسلامی تبدیل شود نشانگر اهمیت این موضوع بود؛ اما همبستگی ملت ایران در این حادثه بیش از پیش خود را نشان داد و دنیا فهمید که ایران یکپارچه است و خوشحالیم که به خواسته رهبر عزیز انقلاب که تاکید کردند زلزله ارسباران باید به سکوی پرش عمران و آبادانی این منطقه تبدیل شود، جامه عمل پوشانده شده است.
امروز، در سالگرد زلزله ارسباران به برکت تمام تلاشهایی که صورت گرفته، بار این حادثه کمتر از گذشته بر دوش هموطنانمان در آذربایجان شرقی سنگینی می کند و خبرها حاکی از پایان بازسازی مناطق زلزله زده ارسباران در 21 مرداد ماه سال جاری است. استانداری آذربایجان شرقی اعلام کرده است که در سالروز وقوع زلزله ارسباران (21 مرداد)، پایان بازسازی این مناطق اعلام خواهد شد و ستادهای بازسازی کارنامه خود را به مردم این مناطق عرضه خواهند کرد.
ارائه الگوی جهادی در حوادث غیر مترقبه
تجربه حضور گروه های جهادی در زلزله ارسباران، راهی برای ارائه الگوی جهادی در حوادث غیر مترقبه را گشود و همایش هم اندیشی حرکت های جهادی و حوادث غیر مترقبه در دی ماه سال 91 در تبریز و با هدف شناخت ظرفیت ها و نقش گروه های جهادی در ورود به حوادث غیر مترقبه تشکیل شد تا در هماهنگی با سایر نهادها و سازمان های مسئول، در جهت مقابله با چنین حوادثی یک الگوی مدیریت بحران ارائه شود.
رئيس سازمان بسيج سازندگي کشور در همین خصوص، توسعه حرکات جهادي در مساجد و محلات براي مديريت حوادث را راهبرد اين سازمان در مديريت بحرانها برشمرده و خاطر مي كند: اقشار مختلف در يک محله و گروههاي جهادي که در مساجد و محلات فعاليت ميکنند، بيش از 50 درصد ظرفيت گروههاي جهادي را تشکيل ميدهند، بر همين اساس طرح بسيج سازندگي محله محور ميتواند سرعت خدمترساني در حوادث غير مترقبه را مديريت کند.
وی تبادل تجربيات با ساير کشورها در زمینه حوادث غير مترقبه را اقدامی ارزنده در اين عرصه ارزيابي کرده و مي گويد: مطالعات زيادي از تجربيات حوادث غير مترقبه ساير کشورها داشتهايم و بر همین اساس پيشنهاداتي براي اجرايي شدن در سطح کشور داریم و همچنين تجربياتي را نیز براي اولين بار در جهان، آماده ارائه به ساير کشورها داريم.
