امريكا اواخر هفته گذشته اعلام كرد كه روز يكشنبه سفارتخانههاي خود را در 21 كشور خاورميانه و شمال آفريقا خواهد بست. بعد از يكشنبه برخي از سفارتخانهها و دفاتر بازگشايي شدند اما بسته ماندن خيلي از سفارتخانهها تا روز شنبه آينده يعني بعد از عيد فطر تمديد شد و در همين حال برخي ديگر از كشورهاي اروپايي مانند انگليس، آلمان و فرانسه و همچنين ديگر كشورهاي غير اروپايي متحد امريكا نظير كانادا و ژاپن نيزبه بستن سفارتخانههاي خود، به خصوص در يمن اقدام كردند. برخي منابع هم از بسته ماندن سفارتهاي امريكا تا پايان اوت خبر دادهاند.
امريكا بستن سفارتخانههاي خود را با يك كمپين تبليغاتي گسترده شروع كرد و همين امر اين سؤال را مطرح كرده كه چه عامل يا عواملي موجب اتخاذ اين تصميم شده يا چه اهدافي در اين زمينه پيگيري ميشود ؟
ابتدا پاسخ اين سؤالها مشخص نبود و مقامات امريكايي نيزهيچ اطلاعات و پاسخ قانعكنندهاي در اين زمينه ارائه نميدادند و همين امر كنجكاويها را در اينباره بيشتر ميكرد. اما به تدريج و در پي افزايش درخواستها اطلاعاتي توسط مقامات امريكايي و بعضا به شرط پنهان ماندن نام آنها به بيرون درز كرد كه تا حدودي ميتواند به يافتن پاسخ سؤالات موجود در اين زمينه كمك كند. البته درز اين اطلاعات با نوع افشاگري نيز همراه بود و آن اينكه مسئولان اطلاعاتي و امنيتي امريكا از شنود مقامات و مسئولان القاعده در منطقه به اين نتيجه رسيدهاند كه القاعده برنامهاي براي عمليات در سر دارد. يكي از اين پيامها به تهديد القاعده يمن در گرفتن انتقام از ترور رهبر خود به وسيله هواپيماهاي بدون خلبان مربوط ميشود ويكي ديگر از پيامها به تهديد ايمن الظواهري عليه امريكا و متهم كردن آن به همراهي در سرنگوني دولت مرسي برمي گردد.
چند نكته بيان شده در اين پيامها و مقطع زماني اعلام آنها وجود دارد.
همچنين درخصوص مقطع زماني بستن سفارتخانههاي امريكا دو نكته قابل تامل وجود دارد كه برخي از آنها واقعي و برخي غير واقعي است. نكات واقعي اين است كه دولت اوباما در جريان حمله به كنسولگري اين كشور در بنغازي ليبي كه به كشته شدن سفير و چند نفر ديگر از كاركنان سفارت امريكا انجاميد، هزينه سنگيني پرداخت كرد و لذا به هيچ وجه مايل به تكرار حوادث مشابه آن نيست. دوم اينكه القاعده در چند هفته اخير طي يك رشته عمليات شبه كماندويي موفق به آزادي زندانيان خود در پاكستان، عراق و ليبي شده بود كه تعداد آنها سرجمع به بيش از 2 هزار نفر ميرسد و لذا اين احتمال قوت گرفته كه القاعده برنامهاي در سر دارد. البته گفته ميشود كه يارگيري جديد القاعده كه با مشاركت و هدايت عربستان در حال انجام است براي تغيير موازنه نظامي در سوريه صورت ميگيرد اما امريكاييها هم جانب احتياط را گرفتهاند. اما به نظر ميرسد نكته غير واقعي اين قضيه كه در عين حال از بهره برداري امريكا حكايت دارد، ازافشاگري ادوارداسنودن پيمانكار سابق آژانس اطلاعات و امنيت امريكا در شنود گسترده از شهروندان در داخل و از دوستان و دشمنان در خارج ناشي ميشود كه بحران بياعتمادي را در اين كشور بهوجود آورد. در ابتدا فرارمديريتشده اسنودن به هنگكنگ و روسيه تا حدودي رسوايي ناشي از اين افشاگري را تحتالشعاع قرار داد اما اكنون با اعطاي پناهندگي موقت روسيه به اسنودن اين احتمال وجود دارد كه در داخل امريكا يك بار ديگر اعتراضات به نقش حريم شخصي شهروندان از سرگرفته شود. از اين رو به نظر ميرسد يكي از اهداف امريكا در اين ماجرا القاي اين پيام به شهروندان اين كشور است كه شنودتماسها به نفع مردم اين كشور است و با هدف پيشدستانه صورت ميگيرد، به خصوص كه در جريان تهديد اخير القاعده، دولت امريكا بحث شنود تماس تلفني دو رهبر القاعده را به طور برجسته و با جزئيات قابل توجه مطرح كرد، در حالي كه در جريان تهديدهاي قبلي القاعده، جزئيات تهديدها منتشر نميشد. از ديگر اهداف قابل تصور در اين زمينه توجيه رويگرداني امريكا از اخوانالمسلمين و تغيير سياست امريكا در اين زمينه است و به نظر ميرسد خبر مربوط به تهديد ايمنالظواهري به همراهي امريكا در سقوط دولت مرسي در اين چارچوب قابل ارزيابي است.
