تفكر انتقادي، اعتماد، هدف و مقصد، درونانديشي، حساسيت، دلسوزي و آگاهي، آشنايي با شبكههاي اينترنتي، تحقيق، رهبري، مناظره و استدلال، مذاكره و متقاعد سازي، گوش دادن فراگير و در نهايت گرفتن بهترين تصميم. اگر جوانان فرصت تقويت تمامي مهارتهاي بالا با حمايت مستقيم بزرگترها را داشتند، تأثير آنان بر جوامع كنوني تا چه اندازه مؤثر ميبود؟ اينها تنها بخشي از مهارتهاي آموزش داده شده در برنامههاي ويژه ماه مبارك رمضان در مؤسسه «ياران ذهن و قلب» ديترويت امريكا است. تغيير به سادگي به دست نميآيد ولي جواني سكوي پرتاب مناسبي براي آغاز آن است و ماه رمضان، بهترين فرصت براي پيريزي اين مهارتها و تقويت ايمان قلبي است. بنا به همين دليل، مؤسسات اسلامي و انجمنهاي خيريه متعددي در سر تا سر دنيا اين فرصت را غنيمت ميشمرند تا بهترين بهره را از آن ببرند. اما اگرچه زدودن تيرگيها و تقويت ايمان و خودسازي از مهمترين اعمال در اين ماه به حساب ميآيد، نزديك شدن دلها را ميتوان از ديگر بركات اين ماه عزيز برشمرد و چقدر پسنديده است كه اين نزديكي با ورزش صورت بگيرد تا موجبات افزايش نشاط و شادابي در جوامع، حتي از نوع محروم، فراهم شود. برگزاري مسابقات فوتبال ويژه رمضان براي كودكان بلا ديده غزه به كمك مؤسسه «ريچل كوري» يكي از بارزترين نمونههاي رقابت عالي و افزايش صميميتهاي هر چه بيشتر در اين زمينه است. اين در حالي است كه جوانان سوي ديگر اين كره خاكي، ماه پر فضيلت رمضان را بهترين فرصت براي بهبود وضع مالي خود و پسانداز جهت خريد كتاب و لوازم تحرير سال تحصيلي جديد ميدانند. براي پرتاب، يك سكوي مطمئن لازم است. چه اطميناني بالاتر از اين همه بركت تنها در يك ماه؟
شوت كردن اسارت در نوار غزهاسارت وحشيانه نوار غزه مردم را مجبور به ادامه حيات بهرغم گرسنگي، بيكاري مفرط و حملات پي در پي نيروهاي رژيم صهيونيستي كرده است. آسيب پذيري بالا و احساس ناامني، توأم با چشماندازهايي تيره از آينده، غضب و نااميدي آنان را تغذيه ميكند. در اين ميان، تنها ورزش ميتواند به كاهش استرسهاي ناشي از وضعيت مبرم موجود، پرورش روحيه جنگندگي، همدلي و همبستگي، تخصص در كارهاي گروهي و تقسيم وظايف در ميان جوانان را پرورش دهد و همچنين فرصتي باشد تا كشورهاي همسايه به تحكيم روابط با فلسطين بپردازند. بر همين اساس و با شروع ماه مبارك، مقدمات برگزاري دوره جديد مسابقات فوتبال در غزه فراهم شده است. پنج سالي هست كه ريچل كوري و مؤسسه خيريه او رقابتهاي فوتبال را در اين ماه برگزار ميكند. هدف آنان جشن گرفتن فرا رسيدن اين ماه در يك فضاي رقابتي دوستانه و واكنش به اشغال شدن و جلوگيري از آن به طريق ساختن يك اجتماع منسجم عنوان شده است. اين دوره از مسابقات در سه بخش كودكان زير 13 سال، نوجوانان بين سنين 13 تا 17 سال و بزرگسالان 18 تا 40 ساله با شعار صلح و عدالت برگزار ميشود. جمعآوري كمكهاي مردمي از ديگر اهداف مهم برگزاري اين مسابقات عنوان شده است. آئين مسابقات به گونهاي است كه 352 بازيكن از 32 تيم به رقابت ميپردازند و هر تيم نام دهكده يا محلهتخريب شده توسط رژيم صهيونيستي در سال 1948 را بر ميگزيند. حال شش سال از اولين سال برگزاري آن ميگذرد و اين همه تلاش سازمان يافته توسط مردم عادي نياز به حمايتي جدي دارد. ديگر مؤسسه حامي، باشگاه «البصمي» مخصوص افراد ناتوان است كه تيم آنان، متشكل از افراد ناشنوا، توانست رتبه بهتري را در سال گذشته كسب كند و عنوان ششمي را به خود اختصاص دهد. هزينه اين مسابقات 10 هزار دلار برآورد شده است كه تمامي هزينهها را تحت پوشش قرار ميدهد. همه ساله، در ميان انبوه مشكلات و موانع، مسابقات پر طرفدار فوتبال از سر گرفته ميشود؛ گواهي ديگري بر روح آزاديخواهي مردم تحت محاصره غزه.
پس انداز تحصيلي با فروختن خرما به روزهداران مراكشياين ماه با هيچ يك از ماههاي ديگر قابل قياس نيست؛ پر است از فضاي صميمي و الگوهاي مديريتي و كاري. در حالي كه جوانان مراكشي متعددي در ماه مبارك بر توسعه معنوي خود و ابعاد دروني آن تمركز دارند، گروهي ديگر به بعد خارجي آن به عنوان فرصتي براي سرگرمي و حتي افزايش درآمد خود نگاه ميكنند و اين همان كاري است كه همزه چنائويي 21 ساله انجام ميدهد. او ميگويد اين موقعيتي ايدهآل براي ورزش و تحكيم روابط با همسايگان است. ديگران ترجيح ميدهند با رفتن به مساجد و شركت در كلاسهاي ديني به گونهاي ديگر بهره ببرند. حتيم شريف، جوان 24 ساله ميگويد ماه رمضان به من امكان تقويت ايمانم را ميدهد. تجديد حيات روح و يافتن صلح دروني و آرامش از بركات اين ماه است. خيلي خوب است كه نگاه طبقات مرفه به بيبضاعتها مهربانتر ميشود و آنها بيشتر از هميشه كمك حال هستند.اي كاش روح دميده شده در جامعه با رسيدن شوال از بين نميرفت. به نظر من رفتار مومن بايد جدا از هر گونه مولفهاي، يكسان و پسنديده باشد. افرادي كه با فرا رسيدن ماه رمضان دچار دگرگوني كامل ميشوند، تنها پوست پرهيزكاري را بر تن كردهاند و از نظر من اين رفتار رياكارانه و متظاهرانه است. اما سميرا كسيمي، جامعهشناس، عقيده دارد كه حتي به كوچكترين تغيير در رفتار افراد هم بايد نگرشي مثبت داشت. او ميگويد بسياري از مردم مراكش نوعدوستتر ميشوند. براي برخي، اين ماه فرصتي است تا سيگار كشيدن و عادتهاي نادرست را كنار بگذارند. ما بايد در فكر چگونگي بسط اين رفتارها در ماههاي بعد باشيم و به نظر من، نقش رسانهها در ارتقاي آگاهي ميان مردم بسيار حياتي است. جواناني هستند كه به دليل فرصت استثنايي اين ماه براي فروش اجناس، آن را با اهداف تجاري آغاز ميكنند ـ خصوصاً محصولات غذايي به دليل افزايش تقاضا و تغيير در عادتهاي غذايي- يك نمونه كوچك جوان 32 سالهاي به نام رشيد تاكي است كه به فروش خرما در اين ماه مشغول ميشود و در ماههاي ديگر به حرفه اصلي خود كه فروشندگي لباس است، سرگرم ميشود. او ميگويد در ماه رمضان، سه برابر ماههاي معمول درآمد دارد. هيبا چراتي 20 ساله نيز دومين سال پياپي است كه به همراه خواهر 18 سالهاش كيكهاي خانگي و خرما ميفروشد. او ميگويد به بركت اين ماه، درآمد ما خيلي خوب شده است. سال گذشته، من و خواهر كوچكترم توانستيم با درآمدمان هزينه لوازم تحرير و وسايل مورد نياز براي سال تحصيلي جديد را تأمين كنيم. اين گونه والدين ما هم راضيترند. به گفته مهدي زياني، اقتصاددان، تغيير در عادتهاي مصرفي با افزايش خريد مواد غذايي در ماه مبارك باعث ترقي اقتصاد ميشود. فعاليتهاي تجاري مختلفي در اين ماه آغاز ميشود ولي به سرعت با پايان آن نيز كنار گذاشته ميشود. به گفته وي، به گونهاي تعريف نشده در اقتصاد، ماه رمضان سطح درآمد بسياري از افراد را افزايش ميدهد.
توسعه مهارتهاي تفكر انتقادي در جامعه مسلمانان امريكامؤسسه «ياران ذهن و قلب» برنامههاي توانمندسازي جوانان را ويژه ماه رمضان در شهر ديترويت برگزار ميكند. بنيانگذار اين موسسه جامعه مسلمانان امريكا (MAS) است و هدف خود را تشخيص پتانسيل جوانان، تعريف مجدد مهارتها و ابقاي حركت آنان در مسير به سوي عدالت اجتماعي عنوان كرده است. به عقيده آنان مهارتسازي عالي است ولي اگر نتوان از اين مهارتها به نحو احسن استفاده كرد، بيفايده است. اين طرح منحصر بفرد جوانان را با پيشروهاي فرهنگها و نسلهاي متفاوت آشنا ميسازد تا آنان هر چه بيشتر با عدالت اجتماعي اخت بگيرند و مهارتهاي تفكر انتقادي خود را توسعه دهند. اين ميتواند در شناساندن مشكلات جوامع خود به آنان و ارائه بهترين راهكارها همراه با ارزيابي نهايي كمك كند. هر هفته يازده جوان به توسعه اين مهارتها ميپردازند و با موانع و رذايل اخلاقي جامعه همچون نژادپرستي، تبعيض جنسيتي، شكاف نسلي و فرهنگي مقابله ميكنند. اين مؤسسه ادعا كرده است اعضاي جوان اين مؤسسه براي اطرافيانشان الهام بخش خواهند بود و با ارائه راهكارهاي عقلاني و پايدار توانايي برقراري عدالت اجتماعي در جوامع خود را دارند. علاوه بر اين، مؤسسه «ياران قلب و ذهن» به جوانان فعال بورس تحصيلي براي ادامه تحصيلات عالي در دانشگاههاي مختلف را ميدهد. هزينه تشكيل اين كلاسها در ديگر ماههاي سال حدود 30 هزار دلار برآورد شده است. بر همين اساس، دست اندركاران اين مؤسسه دست به كار شدهاند تا به بركت اين ماه عزيز، بتوانند كمكهاي مردمي مورد نياز خود براي بسط فعاليتشان در طول سال را از طريق كمپينهاي اينترنتي تأمين كنند. در اطلاعيه اين مؤسسه آمده است:
به ما كمك كنيد تا بتوانيم خدمات خود را هر چه بهتر و بيشتر در اختيار برادران جوان ديني خود قرار دهيم. براي برپايي اين كلاسها در ماههاي ديگري از سال، قصد تخصيص بودجه 30 هزار دلاري داريم. به ما در جمع آوري آن كمك كنيد و ما در عوض هدايايي را در نظر گرفتهايم كه به كمك خداي متعال ذهن و قلب شما را تغذيه خواهد كرد ـ ياران ذهن و قلب. (توضيحات بيشتر در جدول)
منابع: Rachelcorriefoundation.org / Allafrica.com / Indiegogo.com
