بازيهاي رايانهاي در دوره كنوني تبديل به يكي از مهمترين لوازم و وسايل سرگرمي در ميان نسل جديد، بالاخص نوجوانان و جوانان شده است. با توجه به اقبال گسترده گيمها و سود بسيار بالا در اين عرصه موسع موجب شده است به غير از توليدات خارجي بازيهاي ساخت داخل هم فرصتي براي عرض اندام و رقابت پيدا بكنند. متأسفانه نبود سازوكارهاي قانوني و رعايت نشدن بحث «كپيرايت» در كشورمان باعث شده است به رغم كسب موفقيتهاي چشمگير منطقهاي و جهاني بازيهاي توليد داخل، ضربه وارد شود. چگونگي از بين بردن موانع توليد و توزيع و همچنين لوازم دستيابي به پيشرفتهاي بيشتر را با دكتر بهروز مينايي، رئيس بنياد ملي بازيهاي رايانهاي و مهندس محمد بيك مولايي مدير عامل شركت كوثر نگار به عنوان توليدكننده برتر بازيهاي رايانهاي به بحث نشستهايم.
تحريمها مهمترين مشكل توليدات ايراني
دكتر مينايي، رئيس بنياد ملي بازيهاي رايانهاي در رابطه با جايگاه كنوني كشورمان در حوزه توليد بازيهاي رايانهاي به خبرنگار «جوان» ميگويد: با توجه به اينكه نزديك به سه سال است كه در منطقه رتبه اول توليد و در سطح قاره آسيا پنجمين رتبه را داريم، ما حتي در برخي بازيهاي ديگر از كشوري مثل چين كه در سطح سوم آسيا حضور دارد، بالاتر و بهتر هستيم. شاهد اين مدعا عرضه چند بازي ايراني در خارج از كشور است كه توانستهاند ناشران(پاپليشر) خارجي را پاي كار بياورند و ضمن ترجمه، آنها را در سطح قابل قبولي عرضه كنند. بازيهايي مثل «گرشاسب»، «سياره ميترا»، «طلاي سياه» و «شبان» از جمله كارهايي است كه در دنيا عرضه شدهاند. بازي مثل «آسما دژ» يك بازي آنلايني(برخط) بود كه در سال 89 رونمايي شد، نسخه دومش توانست در سال 2013 كشور آلمان به عنوان «بهترين بازي آنلاين و ام ام اُ» از ديد كاربران شناخته و معرفي شود. يا نمونه ديگري مثل بازي«عشق و تنفر» كه توانست رتبه اول بازيهاي آسيايي(گيمز كانكشن) را كسب كند، اينها نشان از دست برتر توليد كنندگان كشورمان در عرصه بازيهاي رايانهاي است و بازيهاي ما توان رويارويي با بهترينهاي دنيا را دارند.
مينايي با اشاره به اينكه متأسفانه به دليل تحريمها به ناشران بينالمللي اين اجازه داده نميشود كه با يك شركت ايراني به صورت مستقيم قراردادي ببندند، ميافزايد: ما مجبور هستيم كه امتياز عرضه و انتشار توليداتمان را به آنها بفروشيم تا آثار بازي سازان ايراني بتواند در ديگر نقاط دنيا حضور پيدا كند. البته برخي شركتهاي عرضهكننده(ناشر) بازيهاي رايانهاي متعلق به كشورهايي مثل روسيه، هند و تركيه هستند كه با توجه به مذاكراتي كه با آنها داشتهايم حاضر شدهاند توليدات كشورمان را با نام «ساخت ايران» عرضه كنند. حتي با يكي دو شركت آلماني هم صحبتهايي داشتيم كه ميتوانند با شركتهاي ايراني به صورت رسمي وارد قرارداد شوند. ما به جهت همين تحريمها از «بسته توليد نرم افزار بازي براي كنسولهاي مختلف»(development kit) محروم هستيم و آنها را در اختيار كشورهاي ايراني قرار نميدهند و اگر هم بخواهيم تهيه كنيم بايد با يك كشور ثالثي مثل آلمان، مالزي يا امارات مذاكره كنيم. رئيس بنياد ملي بازيهاي رايانهاي درباره مشكلات عمده و اصلي اين حوزه ميگويد: واقعيت اين است كه فضاي غالب بازيهاي رايانهاي در داخل كشورمان مبتلا به بازيهاي تك نفره مثل فوتبال و اكشن است و بازيهاي آموزشي و مهارتي كمتر مورد توجه ناشران قرار ميگيرند. ما اين ضعف را چندبار به شوراي عالي فضاي مجازي و مجلس اعلام كرديم و درخواست داريم كه بودجه راهاندازي يك شركت پخش و عرضه بازيهاي رايانهاي را در اختيار بنياد ملي بازيها قرار بدهند تا بتوانيم قدمهاي خوبي در حوزه عرضه بازيهاي مهارتي و آموزشي برداريم و بازيهاي ايراني را از اين مظلوميت دربياوريم.
مينايي در پايان درباره هدفگذاري اين بنياد براي دستيابي به افقهاي بالاتر ميگويد: ما براي افق 1404 برنامهريزي استراتژيكي كه كردهايم اين است كه نيمي از بازيهاي مصرفي داخل كشور توسط توليدكنندگان داخلي ساخته شوند. الان در بازار مصرف بازيهاي ايراني سهمي كمتر از 10درصد را دارند و ما برنامه بلند مدت مان اين است كه ظرف اين چند سال بتوانيم اين عدد را به 50درصد برسانيم. عمدهترين مشكلات ما در حوزههاي تبليغات، معرفي، عرضه و نشر بازي در سطح دنيا هست و تا زماني كه اين مسائل حل نشود و سرمايهگذار از بازگشت سرمايهاش مطمئن نشود نميتوانيم به صنعتي شدن اين چرخه اميدوار باشيم. اگر مجلس شوراي اسلامي و شوراي عالي فضاي مجازي، چند قانون خوب و جامع را در زمينه رعايت قانون «كپي رايت» بازيهاي خارجي قانونگذاري كنند تا آنها با قيمت واقعي به دست مصرفكننده برسد، بازيهاي توليد داخل جهش بسيار بالايي را خواهد داشت و به نوعي ميتوان گفت كه ناجي توليدات داخلي خواهد بود.
بورسيه و دعوت كشور سوئد را رد كرديم
مهندس محمد بيك مولايي، مدير عامل شركت «كوثرنگار» در رابطه با مشكلات اصلي توليد بازي رايانهاي ميگويد: متأسفانه به دليل نبود قانون كپي رايت در كشورمان، بازياي كه در دنيا 80 دلار قيمت دارد در كشورمان با رقمي در حدود هزار تومان به فروش ميرسد! خب يك سرمايهگذار چگونه ميتواند به خودش اين جرئت را بدهد و در كاري سرمايهگذاري كند كه بازگشت سرمايه ندارد؟! اين مسئله يكي از مهمترين معضلات در بازار توليد و ساخت بازيهاي رايانهاي است كه در كيفيت و بالا بردن گرافيك تصويري توليدات داخلي تأثير منفي گذاشته است. ما اين ادعا را داريم كه ميتوانيم بازيهايي در سطح عالي جهان توليد كنيم و اين حرف با توجه به توان و تخصصي كه در بين طراحان و بازيسازان كشورمان وجود دارد، صددرصد قابل اثبات است.
مولايي در ادامه با اشاره به اينكه ما يك فناوري را در بازيها پياده كردهايم كه شركتي در حد و اندازه مايكروسافت با دستگاه كينكت و براي ايكس باكسهايش(فناوري خاصي براي انجام بازيهاي حركتي) استفاده كرده است، ميافزايد: هزينه خريد اين وسيله الان در بازار حدود يك و نيم ميليون تومان است. ما اين فناوري را جوري طراحي كردهايم كه ميتوان در رايانههاي معمولي از آن بهرهبرداري كرد. در واقع هر كس كه يك سيستم رايانه شخصي داشته باشد با خريد يك دوربين كوچك(وب كم) ميتواند از آن استفاده كند. كاربرد اين وسيله براي بازيهاي رايانهاي مخصوص كودكان است كه با حركات بدنشان در مقابل دوربين(وبكم) ميتوانند بازيهاي ورزشي انجام بدهند. متأسفانه از اين فناوري كه طي دو سال پياپي و به عنوان بهترين فناوري شناخته شد و در نمايشگاه كشور امارات باعث تعجب همگان شده بود، حمايت آنچناني صورت نگرفت. حتي يكي از مسئولان وزارت علوم و تحقيقات كشور سوئد به ما پيشنهاد داد كه اين فناوري را به آنجا ببريم تا به نام آنها ثبت شود چراكه آنها هنوز نتوانستهاند اين فناوري را روي بازيهاي رايانهاي پيادهسازي كنند. آنها به ما گفتند كه در صورت انجام اين كار، از طرف وزارت علوم و تحقيقات كشور سوئد ضمن دادن امكانات لازم و بورسيه تحصيل در مقطع دكترا، از همه اعضاي تيم براي اقامت در آنجا دعوت خواهند كرد. متأسفم كه اين را ميگويم اما وقتي اين پيشنهاد را به بنياد بازيهاي رايانهاي داديم، آنها قبول نكردند و يكي از مسئولان اين بنياد درباره پيشنهاد وزارت علوم و تحقيقات سوئد به ما گفت«خب قبول كنيد و برويد!»
به نظر ميرسد كه بهترين راه براي ايجاد امنيت سرمايهگذاري و رها شدن از محدوديت تحريمها اين باشد كه بنياد ملي بازيهاي رايانهاي ضمن پيگيري مستمر بحث اجرايي شدن قانون كپي رايت، يك شركت عرضهكننده بازيهاي رايانهاي در كشور ديگري ثبت و تأسيس كند و توليدات خوب و قابل رقابت داخلي را بدون دغدغه تحريم پخش كند. با اين اقدام ديگر توليدكنندههاي بازي در كشور نگران توزيع و انتشار توليداتشان نخواهند بود و كارهاي بازرگاني و بازاريابي بر عهده حوزهاي به غير از توليدكنندگان بازي ميافتد و اين كار در دنياي امروز يك اقدام حرفهاي به حساب ميآيد.
