محمدرضاهاديلو
هوا بس ناجوانمردانه گرم است اما اين مسئله دليل نمي شود مصرف بهينه آب را فراموش كنيم و با دست خود زندگي را به سمت خشك شدن پيش ببريم.
دما سنج ها افزايش شديد گرماي هوا را گزارش مي دهند و به تبع آن مصرف بالاي آب بخصوص در شهرهاي كويري و كم آب كشور، و قم از جمله اين شهرهاست كه هر ساله در چنين روزهايي شرايط سختي را تجربه مي كند.
از طرف ديگر قميها در سه ماه اخير 28 ميليارد ليتر آب مصرف كرده اند كه با اين رقم، آمارها افزايش هفت و نيم درصدي مصرف آب در اين شهر را نشان مي دهند. موضوعي كه نه تنها تامين آب اين شهر را با مشكل مواجه كرده است بلكه شرايط به مرز هشدار و اختارهايي رسيده كه زنگ خطر قطع آب در اين استان را به صدا درآورده است.
***
اهمیت آب تا حدی است که خداوند در قرآن بارها از این نعمت الهی یاد کرده است. اولیاء الهی نیز همواره بر پرهیز از اسراف و ضرورت صرفه جویی تاکید داشته اند و بايد گفت صرفه جویی ضرورتی همیشگی و براي تمام ادوار وزمان هاست.
به عقيده كارشناسان، بشر هر چه جلوتر مي رود سرانه برخورداری اش از آب سالم و بهداشتی به شدت کاهش مي يابد و امروزه مشکلات مربوط به آب يك موضوع جهانی است و تمام قاره های دنیا با این معضل دست و پنجه نرم مي كنند به همين دليل هم اكنون در تمام دنيا، کلید مقابله با چالش کم آبی را مدیریت مصرف آب معرفي مي كنند.
* مصرف سخاوتمندانه ممنوع
شاید آب تنها کالایی باشد که برای استفاده سخاوتمندانه از آن باید تاسف خورد.
مديرعامل شركت آب و فاضلاب استان قم با ابراز تاسف از مصرف بيرويه آب در این شهر گفت: متاسفانه هرچه قدر هم آب با هزينههاي گزاف تامين شود باز هم مردم سخاوتمندانه از آن استفاده ميكنند.
وي كليد مقابله با چالش جهاني آب را صرفهجويي در مصرف و پرهيز از اسراف عنوان كرد و افزود: نظام مقدس جمهوري اسلامي براي تامين آب سالم و بهداشتي قم از ابتداي انقلاب طرحهاي مختلفي را اجرا كرده است.
مهندس توكليبينا انتقال آب از دشت عليآباد، ساخت سد 15 خرداد به دستور امام خميني(ره) و اجراي شبكه دوم آب قم را از جمله اين طرحها برشمرد و خاطرنشان كرد: آخرين راه براي تامين آب قم، اجراي پروژه انتقال آب از سرشاخههاي دز به قم بود كه با 12 سال كار طاقت فرسا و هزينههاي سنگين اجرا شد. اين پروژه در نهايت با حمايتهاي رهبر معظم انقلاب، مراجع عظام تقليد و علما به سرانجام رسيد و از نوروز امسال كام مردم قم با آب گواراي سرشاخههاي دز شيرين شد.
* قم در مسير بي آبي
هم اكنون بيش از نيمي از جمعيت جهان سوم با مشكل برخورداري از آب سالم و بهداشتي دست به گريبان هستند. با این تفاسیر، با اعتمادترين و مطمئنترين راه براي برخورداري از آب سالم و بهداشتي، صرفهجويي است كه در آموزههاي ديني و اسلامي نيز بسيار بر آن تاكيد شده است.
در بسیاری از شهرهای ایران برای تامین آب مورد نیاز شهروندان، اجبارا از سیستم انتقال حوزه به حوزه آب استفاده می شود. انتقال آب از سرشاخههاي دز از فاصله 300 كيلومتري به قم نيز در همين راستا انجام شده كه البته با سال ها زحمت و مشقت اين كار به نتيجه رسيد.
مديرعامل شركت آب و فاضلاب استان قم با اشاره به اينكه از ابتداي سال تاكنون مردم قم 28 ميليارد ليتر آب استفاده كردهاند، گفت: اين ميزان مصرف هفت و نيم درصد نسبت به سال گذشته افزايش داشته كه به نظر ميرسد بخشي از اين افزايش مصرف اثرات رواني آب شيرين باشد.
وي با بيان اينكه افق در نظرگرفته شده براي آب سرشاخههاي دز به قم سال 1420 است، تصريح كرد: با اين وجود اگر روند مصرف به همين شدت ادامه داشته باشد تنها 10 سال ديگر ميتوانيم از اين آب سالم و گوارا بهرهمند باشيم.
این در شرایطی است که کارشناسان معتقدند آب سرشاخههاي دز از گرانترين آبهاي ايران است زیرا هر مترمكعب از اين آب براي دولت حدود 2 هزارتومان تمام ميشود كه مردم تنها براي همين مقدار آب به طور متوسط 250 تومان پرداخت ميكنند.
* بارش هاي قم، يك پنجم جهاني
بدون شك شما نيز اين جمله را بسيار شنيده ايد كه در آينده جنگ ها براي نفت نخواهد بود بلكه براي به دست آوردن آب مي باشد. اهمیت این موضوع سبب شده است در 20 سال اخیر روزی را به نام روز جهانی آب نامگذاری کنند که متأسفانه این روز در ایران با دوم فروردین مصادف شده که معمولاً از آن غفلت میشود.
بر همين اساس و با توجه به بحران آب در جهان از سال 2005 تا 2015 میلادی را به عنوان «دهه بینالمللی آب برای زندگی» نام نهاده اند و برای هر سال نامی مشخص انتخاب شده که برنامهها و مراسمی نیز در این زمینه برگزار میشود تا راهکارهای مقابله با بحران و چالش آب در جهان بررسی شود اما متاسفانه در ايران همه چيز به برگزاري يك همايش و سمينار و گردهمايي و حرف زدن در مورد مسائلي كه هيچ وقت عملي نمي شوند، ختم مي شود.
معاون بهرهبرداري آبفاي استان قم ميانگين بارندگي در استان قم را يك پنجم متوسط جهاني اعلام كرد و گفت: متوسط بارندگی در دنیا 850 میلی متر، در ایران 250 میلی متر و در قم نیز این میزان یک پنجم متوسط جهانی یعنی تنها 162 میلی متر است.
همين بارش كم و در كنارش استفاده نامناسب و غيراصولي از آب باعث شده تا در برخی از شهرهای استان قم به علت تامین نشدن آب کافی برای شرب مردم اقدام به نوبت بندی آب شود که از آن میان می توان به شهر کهک اشاره کرد.
مهندس مهدی نظرزاده با اشاره به مشکلات تأمین آب برای شهر کهک گفت: با کاهش بارندگیها، افزایش برداشت و پایین رفتن سطح آب، آبدهی دو چاه اصلی تأمین کننده نیاز شهر کهک امسال نسبت به سال گذشته 30 درصد کاهش یافته است.
اين مسئول ادامه داد: با وجود تلاشهای صورت گرفته نتوانستیم آب را به صورت دائم در اختیار مردم کهک قرار دهیم و با اجازه مسئولان در هفتههاي اخير نسبت به نوبتبندی آب اقدام کردیم. البته این موضوع مورد رضایت شرکت آب و فاضلاب استان نیست اما چارهای جز این راه وجود ندارد زیرا در حال حاضر منبع جدیدی برای تأمین آب شهر کهک نداریم.
وی افزود: با اینکه دو چاه جدید حفر کردیم اما این چاهها نیز خشک بود و هنوز تأمین آب شهر کهک با مشکل روبروست.
* همراهي مردم و مسئولين
باید پذیرفت که مردم نقش اصلی در مدیریت مصرف و صرفه جویی در استفاده از آب را برعهده دارند. می شود در مواردی مانند شستشوی ظروف و لباس، پرهیز از شستشوی حیاط منازل و ماشینها و حتی وضوگرفتن و مسواک زدن با استفاده از آب شبکه شرب، رعایت صرفهجويي را به عمل آورد.
از طرف ديگر، مسئولين نيز با نشت یابی، جلوگیری از سرریز مخازن، رفع سریع ضایعات و سرمايه گذاري در پروه هاي زيربنايي در این زمینه گام هاي مثبتي بردارند.
در همين رابطه مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان قم از ساخت 40 هزار متر مکعب مخزن ذخیره آب و انجام بیش از 30 هزار آزمون فیزیکی، شیمیایی، میکروبی، بیولوژی بر روی منابع و نقاط برداشت آب قم خبر داد و توسعه و اصلاح بالغ بر 100 کیلومتر از خطوط انتقال، اصلی و فرعی شبکه های آبرسانی را از جمله اقدامات آبفاي استان در سال گذشته برشمرد.
توکلی بینا با اشاره به تامین بیش از 101 میلیون متر مکعب آب برای شهرهای استان در سال 91، گفت: از این میزان 48 درصد از طرح انتقال آب از سرشاخه های دز به قم و مابقی از منابع زیرزمینی تامین شده است.
وی به واگذاری بیش از 15 هزار فقره انشعاب جدید آب و تعویض بیش از 15 هزار فقره کنتور مشترکین نيز اشاره و خاطرنشان کرد: در سال گذشته 6 حلقه چاه جدید نیز حفر کردیم که این تعداد سه برابر برنامه های بود که در بودجه تعهد داشتیم.
وی آب رسانی به منطقه خوشه کفش و چوب بری ها در قم را مورد تاکید قرار داد و ادامه داد: در این منطقه صنعتی که در حاشیه شهر قم قرار دارد هیچگونه شبکه آبی احداث نشده بود که با حمایت استانداری قم توانستیم 17 کیلومتر شبکه آبرسانی احداث و آب را به این منطقه برسانیم.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان قم همچنین از قرارگرفتن تمام شهرهای اين استان زیر نظر شرکت آب و فاضلاب شهری استان خبرداد و گفت: از زمانی که این شهرها تحویل آبفای شهری شده، اقدامات بسیار خوبی در جهت تامین کیفی و کمی آب در آنها انجام شده است.
توكلي بينا بخشی از افزایش مصرف را مصارف خانگی و بخشی را در فضای سبز شهری دانست و گفت: البته شهرداری قم پروژه های خوبی را در جداسازی شبکه آبیاری فضای سبز از شبکه آب شرب تعریف و شروع کرده است اما باید سرعت اجرای این پروژه ها را افزایش دهد تا هرچه زودتر جداسازی به صورت کامل انجام شود.
وی تصریح کرد: به هیچ وجه منطقی نیست تا آبی که با این همه مشکلات و سختی و از فاصله 300 کیلومتری به قم رسیده است در فضای سبز شهری مورد استفاده قرار گیرد.
