محمد اسماعيلي| براساس آنچه مرتضي بانك، مشاور عالي رئيسجمهور منتخب اعلام كرده است، 13مرداد زمان معرفي اعضاي كابينه دولت يازدهم از سوي دكتر روحاني تعيين شده، يعني حدود دو هفته ديگر، اين درحالي است كه بسياري از رسانهها روزانه ليستهايي را ارائه ميدهند كه در آن چينش كابينه دولت يازدهم گمانهزني شده و هركدام از اين رسانهها دلايل خاصي را براي افراد مطرح شده عنوان ميكنند و اين خلاف آن چيزي است كه رئيس دولت يازدهم از رسانههاي جمعي درخواست نموده است.
«برخي امروز با گمانهزنيها هم خود و هم ديگران را خسته ميكنند و گاهي هم توقعات نابجا در جامعه به وجود ميآورند و گاهي برخي از سخنان و گفتارها خيلي با اخلاق اسلامي سازگار نيست، رسانهاي كسي را به عنوان كانديداي يك وزارتخانه معرفي ميكند، رسانهاي ديگر آن را نقد ميكند، رسانهاي ديگر نيز براي او شرط و شروط ميگذارد، اين جز خستگي ذهني و فكري چيز ديگري نخواهد داشت.» اين بخشي از اظهارات دكتر حسن روحاني است كه در ديدار با علما و روحانيون بيان كرد.
دكتر روحاني پيشتر نيز در همايش افق رسانه تأكيد كرده بود: «برخي رسانهها گمانهزنيهايي در خصوص افراد كابينه آينده مطرح كردهاند كه به صراحت ميگويم اينها صرفاً گمانهزني است و نسبت به هيچ فردي از اعضاي كابينه هيچ تصميمگيرياي نشده است.» اما بيتوجهي به درخواستهاي رئيسجمهور منتخب تا آنجا پيش رفت كه دفتر امور رسانههاي رئيسجمهور منتخب مجبور شد 14تيرماه، در اطلاعيهاي از صداوسيما، خبرگزاريها و روزنامهها درخواست كند كه از انتشار و انعكاس اظهارات تأييد نشده و گمانه زنيها اجتناب كنند.
تخمينزني فراگير روزنامههاي زنجيرهاي از تركيب كابينه دولت
پس از درخواستهاي روشن و مكرر رئيس دولت يازدهم و دفترش نه تنها گمانهها پايان نپذيرفت بلكه كار به جايي رسيد كه برخي از روزنامههاي منسوب به جرياني خاص عكس و تيتر يك خود را به اعضاي احتمالي كابينه دولت آينده اختصاص دادند و دهها دليل و برهان را براي قطعي بودن افراد مطرح شده در تركيب هيئت دولت يازدهم عنوان كنند.
روزنامه اعتماد يكشنبه 23تيرماه در صفحه دوم با تيتر«آخرين گمانهزني درباره كابينه روحاني» ليست كامل و 24 نفرهاي از اعضا و مشاوران كابينه يازدهم درج ميكند كه بيش از دو سوم آن را اصلاحطلبان تشكيل ميدهند.
روزنامه آرمان هم روز سهشنبه 25تيرماه با درج تيتري تحت عنوان«ياران روحاني»دو سوم از نيم تاي صفحه اول خود را به معرفي اعضاي دولت يازدهم آن هم به صورت تصويري اختصاص داده بود.
چهارشنبه 26 تير هم روزنامه شهروند با اختصاص يك عكس خود به عبدالله جاسبي او را گزينه قطعي وزارت علوم معرفي كرده است.
آرمان هم در همين روز مطلبي با تيتر «كليد وزارت ارشاد به دست چه كسي سپرده ميشود؟» به حدس و گمانهاي خود درباره وزير اين وزارتخانه ميپردازد و از سيدرضا صالحي اميري به عنوان نامزد اصلي اين وزارتخانه ياد ميكند.
اين روزنامه در صفحه ديگري گمانههاي خود را در مورد برخي ديگر از وزارتخانهها ادامه ميدهد و در بخشي از مطلبي با تيتر «نياوران غريبههايي كه آشنا شدهاند» نوشته است: كليدداران كابينه يازدهم چه كساني خواهند بود؟
البته گمانهزني تنها به رسانههاي جريان اصلاحات محدود نشده و برخي از رهبران اين جرگه سياسي هم نامزد مطلوب خود را براي وزارتخانههاي مختلف و از جمله فرهنگ و ارشاد معرفي كردهاند.
هدف ميانمدت طيف اصلاحات
بدون ترديد اولين و دم دستيترين هدف طيف اصلاحات از معرفي افراد مطلوب خود به عنوان اعضاي كابينه يازدهم فشار رواني- تبليغاتي به شخص دكتر روحاني و تيم تصميمگير وي براي جا دادن افرادي است كه ميتوانند در صورت به قدرت رسيدن اهداف برزمين مانده اين جريان را دنبال كنند.
به عبارت ديگر، چينش تصنعي كابينه آن هم به صورت فراگير از سوي شخصيتها و رسانههاي اين جريان فشار افكار عمومي را به دولت براي انتخاب افراد مورد نظر اين جريان محقق ميسازد و حلقه اول دكتر روحاني را مجبور ميكند كه از بين افراد مطرح شده در سطح جامعه حداقل چند نفري را در ليست اصلي بگنجانند آن هم بر اساس اين تحليل كه دكتر روحاني در ماههاي اول كار دولت بنا ندارد به زد و خورد و مقابله با يك دسته سياسي و به تبع آن بخشي از افكار عمومي- كه به واسطه كار رسانهاي- تبليغاتي ذهنشان مهندسي شده است- بپردازد.
تئوريپردازان اين طيف به خوبي ميدانند كه شخص دكتر روحاني به هيچ عنوان نميخواهد از همان ماههاي اول شروع به كار دولت يازدهم سختي كار مديريت قوه مجريه را با مقابله با طيفهاي سياسي چند برابر كند و تصميم دارد تعامل مناسب و اميدافزايي با جريانهاي سياسي و رسانههاي جامعه داشته باشد.
با توجه به اين ميتوان عنوان كرد كه رفتار كنوني جريان اصلاحات به نوعي هدايت كردن دكتر روحاني به گوشه رينگ و قرار دادن وي در عمل انجام شده است.
چهرههاي متعلق به اين جريان از بيان بهرهخواهي از دولت يازدهم هم ابايي ندارند به گونهاي كه محمدعلي ابطحي در گفتوگوي عنوان ميكند: «بايد تعيين كابينه را وظيفه آقاي روحاني بدانيم، البته ما يك اشتباه كرديم، اگر موقع ائتلاف اين بحثها را تمام ميكرديم و بعد ائتلاف صورت ميگرفت، بهتر بود، اما چنين كاري نكرديم. معتقدم به نفع آقاي روحاني هم ميشد.»
واكنش روزنامه نزديك به هاشمي به بهرهخواهي اصلاحات
باتوجه به گفتههاي ابطحي، طيف اصلاحات حالا كه نتوانسته است از طريق لابيگري و رايزنيها خواستههاي خود را به رئيس دولت يازدهم قالب كند، كوشش ميكند از طريق رسانهاي- تبليغاتي مطالبات خود را برآورده كند و همانگونه كه عنوان شد معرفي كابينه دولت يازدهم به عنوان ترجيعبند مشترك تمام رسانههاي اصلاحات در هفتههاي اخير است.
اين فشارهاي گسترده و فراگير به رئيس دولت يازدهم به حدي بوده است كه روزنامه جمهوري اسلامي در اقدامي نو و قابل تأمل به سهمخواهي و فشارهاي متمركز اصلاحات واكنش تندي نشان ميدهد و در مطلبي كه اواخر هفته قبل منتشر كرده، اصلاحطلبان را به سهمخواهي از دولت يازدهم متهم كرده و ضمن انتقاد جدي از رويكرد اين طيف براي «به نام خود زدن اين پيروزي» نوشته است: اظهارات، اشارات و تحليلهاي سران جناح اصلاحطلب، اين روزها نشان ميدهد آنها دولت دكتر حسن روحاني را به منزله پلي براي عبور از شرايط كنوني جهت رسيدن به قدرت ميدانند.
و ادامه ميدهد: يكي از سران جناح اصلاحات در تشريح وضعيت دولت روحاني ميگويد: «شايد بهتر باشد اصلاحطلبان، درون حاكميت نباشند تا بتوانند خود را احيا كنند.» به نظر ميرسد با توجه به شرايط دشوار اقتصادي كشور، اصلاحطلبان ترجيح ميدهند خود را با مشكلات اين مرحله درگير نكنند و با اين تحليل كه دولت دكتر روحاني نميتواند توفيق چنداني به دست آورد، خود را براي در دست گرفتن قدرت در انتخابات رياست جمهوري سال۱۳۹۶ آماده كنند.
شكلگيري «اپوزيسيون اصلاحات» عليه روحاني
آنچه مشخص مينمايد اين است كه از عملكرد چند هفته اخير رسانههاي منسوب به اصلاحطلبان ميتوان به راحتي نتيجه گرفت كه رسانههاي اين طيف كمترين توجهي به نظرات و درخواستهاي روحاني ندارند و اين آغاز پديدار شدن اختلافات مباني و ايدئولوژيك بين گفتمان اصلاحات و اعتدال است.
بر همين اساس عكسالعمل روزنامه نزديك به آقاي هاشمي رفسنجاني – با توجه به اختلافات سابق و عميق بين هاشمي و اصلاحطلبان- ميتواند شروع داستاني باشد كه نهايتاً گفتمان اعتدال و اصلاحات را در مدتي كوتاهتر از آنچه تصور ميشد، روبهروي هم قرار دهد؛ تقابلي كه از قبل از انتخابات هم به طور مشخص هر چند پشت پرده وجود داشت و به نظر ميرسد در روزهاي آينده و بر سر تعيين كابينه دولت جديد به اوج خود برسد.
خط و نشان روزنامه جمهوري اسلامي براي طيف اصلاحات را ميتوان بيانيه اعلان رسمي مرزبندي شفاف ميان اصلاحطلبان با دولت منتخب دانست كه ضمن هشدار به اعضا و رهبران ارشد اين جريان - كه در روزهاي گذشته به دنبال مصادره حسن روحاني به عنوان پيروزي خود در انتخابات بودند و امروز هم قصد دارند گزينههاي مطلوب خود را به وزارتخانهها تحميل كنند – تصميم دارند تا وهم آنها را از بابت عدم تناسخ گفتماني دولت با آنان راحت كند.
با اين اوضاع به نظر ميرسد شكاف ميان رئيسجمهور منتخب و حلقه اطرافيان وي با جناح اصلاحات - كه در يكي دو ماه اخير و حتي در ايام تبليغات انتخاباتي هم به اشكال مختلف ظهور پيدا ميكرد- با وجود اصرار رسانهاي به وحدت ميان دو طيف، در ماههاي آينده به يك گسل جدي تبديل شود؛ گسلي كه حتي ميتواند به تشكيل «اپوزيسيون اصلاحات» عليه دولت يازدهم هم تبديل شود.
اما نكته اساسي كه در رفتار امروز جرگه اصلاحات بهخوبي آشكار است، اين است كه براي منسوبان به اين جريان تنها رسيدن به قدرت و پيگيري مطالبات برزمين مانده هشت ساله حاكميتشان اهميت دارد و به هيچ عنوان توجهي به اين ندارند كه به واسطه اين گونه رفتارها – نظير گمانهزني از تركيب كابينه دولت يازدهم- كه كنشي خارج از منطق و عقلانيت است، چه مشكلاتي گريبانگير دولت و مردم خواهد شد و به چه ميزان كار رئيسجمهور منتخب و تيم مشاورانش را براي انتخاب افراد كابينه سخت و ممتنع خواهد كرد.
