اعتدال، واژه پركاربردي است كه اين روزها از زبان مردان دولت جديد شنيده ميشود؛ واژهاي كه همگان آن را كليد موفقيت حسن روحاني در انتخابات سرنوشتساز ۲۴ خرداد ميدانند و به خدمت گرفتن مشي اعتدالي توسط وي و افراد مشغول در كمپين انتخاباتياش خود عاملي براي جلب توجه مردم به اين سو شد. حال همه كساني كه نام حسن روحاني را بر تعرفههاي رأي خود نوشتهاند و حتي كساني كه نام وي را نيز به عنوان شخص موردنظر خود براي تصدي سمت رياست جمهوري در صندوقهاي اخذ رأي نينداختهاند، همگي منتظر آن هستند تا معني واژه اعتدال را در رفتارهاي رئيسجمهور منتخب مشاهده كنند.
اعتدال به چه معناست؟
بر اساس آنچه كه در كتب اسلامي آمده است، اعتدال در لغت، به معناي رعايت حد وسط و ميانه در بين دو حال است؛ از جهت كميت و مقدار و از جهت كيفيت و چگونگي. همچنين اين واژه را نيز به معناي توازن در مقدار، هموزني، برابر بودن دلايل، برابري و يكساني در كم و كيف هم معنا كردهاند.
در اين ميان نكته مهم آن است كه به باور بسياري، اعتدال منافع شخصي و گروهي افراد را مدنظر قرار نميدهد، بلكه خرد اعتدالي با در ميان گذاشتن نيازهاي اساسي جامعه، حل و فصل آن را سرلوحه اقدامات خود قرار ميدهد و خط و ربطهاي سياسي را براي اين مسائل مدنظر قرار نميدهد؛ موضوعي كه باعث ميشود مديران توانا با تفكرات مختلف سياسي، بر مسند اداره جامعه بنشينند و با به كارگيري تمام توانايي خود و همراهانشان، سد مشكلات را در هم بشكنند. از اين رو به خاطر همين وابسته نبودن حكام به يك حزب يا جريان، درصد فساد سياسي، اقتصادي و فرهنگي نيز در داخل جامعه به شدت كاهش پيدا ميكند و منافع گروهي بر منافع حزبي و فردي چيره خواهد شد.
در سياست نيز كه مقوله بسيار مهمي در حوزه حاكميت و اداره كشور است، اعتدالگرايي مفهومي كاملاً كاربردي دارد. بدين معنا كه در صحنه سياست اعتدالگرايي در مقابل افراطگرايي قرار دارد. در قاموس ميانهروي هر گام به پيش، توفيقي در جهت نزديكي به مقصد و حصول نتيجه است و قرار نيست يا هدف تحقق كامل يابد يا كاملاً به شكست منتهي شود و شايد با اين تعريف مختصر بتوان فهمي منطقي و غير هيجاني از اعتدالگرايي داشت.
لزوم تبيين شاخصههاي اعتدال
اما واژه اعتدال در حالي اين روزها دهان به دهان ميچرخد كه هنوز تعريف مشخصي از مشي اعتدالي از ديدگاه رئيسجمهور منتخب تشريح نشده است و جامعه نياز جدي به تفسير اين واژه دارد تا در ادامه بتواند بر اساس آن از رئيسجمهور منتخب و دولتش مطالبهگري كند. اين در حالي است كه براساس اخبار منتشر شده در رسانهها، رئيسجمهور منتخب اقدام به تشكيل كارگروهي به رياست «علي ربيعي» براي تعريف مباني گفتمان اعتدال كرده است كه در اين كميته، افرادي چون مراد ثقفي، عليرضا علويتبار، عباس عبدي، حسامالدين آشنا، صادق آيينهوند، مهدي منتظرقائم و... حضور دارند و از برخي اساتيد علوم سياسي، جامعهشناسي و رسانه هم براي حضور در جلسات مشورتي دعوت به عمل آمده است.
بنابراين رعايت اين نكته از سوي رئيسجمهور منتخب سبب ميشود كه سرانجام دولت اعتدال همانند دولتهاي گذشته نشود و مردم بدانند كه در چه چارچوبي از رئيسجمهور خود مطالبه كنند. شايد بزرگترين معضل و مشكلي كه در دوران سازندگي، اصلاحات و دوره مهرورزي و عدالت مردم با آن رو بهرو بودند همين عدم شناخت از حد و مرز سازندگي، اصلاحات و عدالت بود و اين احساس را در مردم ايجاد ميكرد كه توجه بيش از حد و افراطي به اين مفاهيم باعث شده كه ديگر مشكلات و معضلات كشور فراموش شود.
رايزنيها درباره كابينه اعتدال
حال با تمام اين تفاسير، اين روزها صحنه كشور شاهد رايزنيها و گفتههاي بسياري در خصوص تركيب كابينه دولت آينده است؛ تركيبي كه تاكنون نامهاي مختلفي در آن ديده شده و همين موضوع باعث شده كه دفتر رئيسجمهور منتخب با انتشار اطلاعيهاي از رسانهها بخواهد كه به اين رايزنيها پايان دهند و اجازه بدهند كه رئيسجمهور منتخب با دقت و آرامش بررسيهاي خود را در مهلت مقرر قانوني به فرجام رساند.
اما فارغ از تمام اين رايزنيها و تكذيبها، نكتهاي كه بايد مورد نظر رئيسجمهور منتخب و نزديكان وي باشد، وامداري روحاني به مردم و انقلاب است، چراكه همين مردم به وي رأي دادند تا به عنوان رئيس دولت آينده سكان قوه اجرايي را به دست بگيرد و منافع همين مردم همواره بايد بر منافع گروهها و جريانهاي سياسي ارجح باشد.
طرح اين موضوع از آن جهت است كه اين روزها از گوشه و كنار خبر ميرسد كه برخي افراد و جريانات سعي در نزديك كردن خود به رئيسجمهور منتخب دارند كه گذشته آنان هيچ نشاني از اعتدال و ميانهروي ندارد و مشاهده همين واقعيات باعث ميشود كه رسانههاي دلسوز نظام و انقلاب پيش از وقوع حادثه نسبت به رعايت اين موارد و حركت در مسير اعتدال به رئيسجمهور منتخب تذكر دهند. حقي كه بر عهده رسانهها به عنوان سخنگوي تودههاي مردم است و شخص رئيسجمهور منتخب هم در جريان مبارزات انتخاباتي خود بر استفاده رسانهها از اين حق تأكيد كردهاند.
حال بايد منتظر ماند و ديد كه رئيسجمهور منتخب در انتخاب كابينه و سپس حركت و عملكردش تا چه حد پايبند به اعتدال و ميانهروي است. بيشك مردم در پايان چهار سال عمر دولت آقاي روحاني اين موضوعات را در ترازوي عدل خويش قرار خواهند داد و بارديگر يك رئيسجمهور انتخاب خواهند كرد.
