قبله ايران؛ نقطه آغاز تحقق «شهر اسلامي»

«شهر اسلامي» يا «اسلام ـ شهر» به شهري مي‌گويند كه غالب رفتارها، قوانين، ساختارها، هنجارها و ارزش‌هاي آن منطبق با آموزه‌هاي دين هدايتبخش اسلام (قرآن و عترت) باشد. در شهر اسلامي، سبك و سياق معيشت، نقش و منش كسبه، بايد و نبايدهاي ساختار مالي، اعتباري و بانكداري، شاخصه‌هاي بازار، اصول مديريت و منش مديران، ابزارهاي ايجاد امنيت، حقوق شهروندي، شاخصه‌هاي نيروي انتظامي، اصول شهرداري در انديشه اسلامي، شاخصه‌هاي مطبوعات و رسانه‌هاي مجازي، سبك ازدواج، تغذيه شهروندان، كم و كيف طراحي و ترويج نمادها، معماري، مباني شهر الكترونيك، ويژگي‌هاي دانشگاه مطلوب، جايگاه محيط زيست، بهداشت شهري، فردي، رواني، جسمي و اجتماعي، جايگاه زنان و رويكردهاي حاكم بر حمل و نقل عمومي بايد برگرفته از آموزه‌هاي دين اسلام و منطبق با فرهنگ اصيل بومي ما باشد. طراحي و آفرينش يك «تمدن نوين اسلامي» يكي از اهداف انقلاب اسلامي است كه بر مبناي اين هدف اصيل، دستيابي به يك جامعه آرماني (مدينه فاضله) از گذرگاه آموزه‌ها، هنجارها و ارزش‌هاي ديني عبور خواهد كرد. همواره و در طول تاريخ «شهر» نماد اصلي سبك زندگي به شمار مي‌آمده و مي‌آيد. از اين رو شهر، استراتژيك‌ترين پايگاه تمدن‌سازي است. شكي نيست كه آرماني‌ترين وضعيت براي كشور و مردم ما، اسلامي شدن تمام شهرها و روستاهاي اين سرزمين است؛ اسلامي شدن به اين معنا كه مهرباني، نوعدوستي، قانونگرايي، دينمداري، روحيه توليد، دانش گرايي، خيرخواهي، رفاه رواني و مالي، نظافت و زيباسازي فردي و شهري، حمل و نقل عمومي به سامان، دعوت همديگر به نيكي، بازداشتن همديگر از پليدي و ديگر سفارش‌هاي اصيل ديني بر رفتار مردم و بر باطن و ظاهر شهرها حاكم باشد. البته اجراي پروژه‌اي به اين بزرگي ـ يعني پياده‌سازي اسلام در زندگي شهر و شهروندان ـ نيازمند يك نقطه آغاز است. اما از كدام شهر بايد اين پروژه بزرگ را شروع كرد؟
ترديدي نيست در شهرهايي كه يك شخصيت بزرگ ديني آرام گرفته است، روح معنوي حاكم بر شهر پررنگ‌تر و ملموس‌تر است. براي نمونه، در شهرهاي مشهد و قم كه حضرت امام رضا(ع) و حضرت معصومه(س) شرف حضور دارند، فضاي معنوي حاكم بر اين دو شهر عميق‌تر حس مي‌شود. مردم سراسر ايران و ديگر كشورهاي جهان، اين دو شهر را عميقاً باور دارند و با سفر به اين دو شهر، به احساس آرامش معنوي دست پيدا مي‌كنند. در اين ميان، قم به قطب علوم حوزوي تبديل شده است، به اين معنا كه يك «شهر دانش» به شمار مي‌آيد كه همين، آن را جزو شهرهاي تخصصي قرار مي‌دهد. از اين رو شهر مشهد به خاطر حضور با عظمت امام هشتم(ع) و ديگر قابليت‌ها و قدمت‌هاي فرهنگي و تاريخي و شهري كه دارد، بهترين انتخاب و گزينه براي آغاز اجراي پروژه بزرگ «شهر اسلامي» است. يكي از مهم‌ترين حاميان اجراي موفقيت‌آميز شهر اسلامي در مشهد، خود مردم و شهروندان هستند؛ چراكه آنان با تمام وجودشان، اين شهر را به اعتبار امام رضا(ع) باور دارند. طي سال‌هاي اخير، هرچند اقدامات قابل تقديري در شهر مشهد از راه‌اندازي مترو گرفته تا زيباسازي فضا و نماي شهري صورت گرفته است اما قطعاً اين اقدامات كافي نيست. شهري كه امام هشتم شيعيان در آن شرف حضور دارد، شايستگي بسي بيش از اينها را داراست. براي نمونه، حضور متكديان و در مواردي ـ كارتن خواب‌ها ـ در شهر مشهد، قطعاً يكي از نقاط ضعف اين شهر است كه با اجراي پروژه «شهر اسلامي» قطعاً بايد پديده تكدي‌گري از اين شهر پاك شود. نظارت بر قيمت هتل‌ها، مسافرخانه‌ها و ديگر اماكن اجاره‌اي و تفريحي در شهر مشهد، از ضروريات ديگري است كه قطعاً بايد در اجراي پروژه شهر اسلامي، به طور مستمر انجام شود؛ چراكه در يك شهر اسلامي به شهروندان آن شهر و به مسافران، اجحاف نمي‌شود و اصطلاح «سرگردنه‌گيري» و «سركيسه كردن» مصداق ندارد. اين در حالي است كه در شرايط كنوني، در بسياري از موارد، هتل‌ها، مسافرخانه‌ها و مراكز تفريحي در حق مسافران و زائران، اجحاف و قيمت‌هاي كاذب براي خدمات و اجناس خود تعيين مي‌كنند!
حمل و نقل عمومي در شهر مشهد، طي سال‌هاي گذشته، يكي از دغدغه‌هاي مديران شهري و دولتي بوده است اما تا رسيدن به نقطه كافي و مطلوب، فرسنگ‌ها فاصله باقي است. در سيستم حمل و نقل عمومي در «شهر اسلامي»، هزينه‌هاي حمل و نقل عمومي و نرخ كرايه‌ها، منصفانه است و كرامت مسافران حفظ مي‌شود. از ديگر مواردي كه قطعاً بايد در شهر مشهد كه ظرفيت بسيار ايده‌آلي براي تبديل شدن به يك شهر با مدل اسلامي دارد، مورد توجه ويژه قرار گيرد، معماري و ساخت و سازهاست. در شهر اسلامي، از مدل‌هاي معماري و ساخت و ساز به سبك غربي خبري نيست بلكه معماري و ساخت و ساز دقيقاً منطبق با اصول معماري اسلامي ـ ايراني تعريف و اجرا مي‌شود. از ديگر موارد مهم، توجه ويژه به نظافت و زيباسازي شهري است. شهري همچون مشهد ـ نقطه آغاز اجراي پروژه شهر اسلامي ـ بايد نماد تميزي و نظافت چه در سطح معابر عمومي و خيابان‌ها و چه در سطح كوچه‌ها و منازل باشد؛ زيرا نظافت نشانه ايمان است و ايمان، ستون استحكام و هويت شهر اسلامي. باور كنيم اگر غربي‌ها و كشورهاي توسعه يافته، شهري همچون مشهد داشتند كه عزيز هدايتگري همچون امام هشتم(ع) در آنجا حضور داشت، آن را به بهترين، زيباترين، كارآمدترين، با نظافت‌ترين و خواستني‌ترين شهر دنيا تبديل مي‌كردند.