كشتي ماوي مرمره قريب به دو سال پيش در مجموعهاي از كشتيها به نام ناوگان آزادي غزه و با بيش از ۶۰۰ سرنشين با حضور تعدادي از فلسطينيها و براي كمك براي محاصرهشدگان فلسطيني راهي نوار غزه شد. پاسخ رژيم صهيونيستي به اين اقدام انساندوستانه، خشن و خونبار بود زيرا كماندوهاي اين رژيم در حالي كه ماوي مرمره هنوز در آبهاي بينالمللي بود، به آن يورش بردند كه منجر به كشته شدن بيش از ۱۰ نفر و زخمي شدن حدود ۵۰ تن شد. اكنون و با گذشت قريب به سه سال چنين برميآيد كه دو طرف تركيهاي و اسرائيلي به نقطه مصالحه بر سر اين قضيه رسيدهاند كه در اين ميان، امريكا و به ويژه شخص باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا، نقش ميانجي را بازي كرده است. كشتي ماوي مرمره و كشتهها و زخميهاي آن در اين مدت ابزاري سياسي در خدمت رجب طيب اردوغان، نخستوزير تركيه بودند تا از آن براي گسترش نفوذ در ميان اعراب و از جمله فلسطينيها استفاده كند و حالا كه به نقطه مصالحه با اسرائيليها رسيده، چنين به نظر ميرسد كه ماوي مرمره ديگر استفاده سياسي براي اردوغان ندارد اما با وجود اين يك مسئله باقي ميماند و آن نتيجه پاياني اين قضيه است و اينكه آيا اردوغان توانست با عزت و افتخار پرونده ماوي مرمره را ببندد؟
آنچه كه در ظاهر امر اتفاق افتاد، اين است كه اردوغان با برآورده شدن حداقل برخي از شروط مهم خود مصالحه با اسرائيليها را پذيرفته است. اردوغان و كابينه او در ابتداي امر دست به تبليغاتي وسيع عليه رژيم صهيونيستي زدند و از عباراتي نظير حمله «خونخوارانه» و «وحشيانه» استفاده كردند و وزارت خارجه اين كشور با صدور بيانيهاي آن حمله را نقض فاحش قوانين بينالمللي خواند و نسبت به پيامدهاي غيرقابل جبران آن در روابط دو كشور هشدار داد. واكنش تركيه تنها به حملات لفظي محدود نشد بلكه اردوغان خواستار تشكيل كميته بينالمللي مستقل پيرامون حادثه، عذرخواهي رسمي تلآويو، پرداخت غرامت به قربانيان و پيگيري قضايي و محاكمه دولت اسرائيل و مسئولان حمله به كشتي ماوي مرمره شد. اين واكنش دولت اردوغان در آن زمان به مثابه تيرگي كامل روابط او با تلآويو و حتي تقابل ارزيابي شد تا آنجا كه موضوع قطع روابط و حتي درگيري دو طرف نيز مطرح شد اما هر دو طرف بعد از يك دوره تنش تبليغاتي، يك روند آرام و تدريجي را براي به حاشيه كشاندن قضيه در پيش گرفتند. در اين ميان، موج تحولات عربي به اردوغان فضايي داد تا بتواند اين جهت از حاشيه كشاندن پرونده ماوي مرمره را تقويت كند تا آنجا كه با ورود به بحران سوريه به طور كامل، تنش خود با اسرائيل را به كنار گذاشت. اردوغان كه سه سال پيش سران تلآويو را قاتل ميناميد، ناگهان اين نحو ادبيات را از بيانش درباره صهيونيستها حذف كرد و جهت سخن خود را به سوي سوريه تغيير داد به صورتي كه گويا در مورد صهيونيستها هيچ نگفته بود. تنها چيزي كه براي اردوغان باقي مانده بود حل و فصل نهايي پرونده ماوي مرمره بود تا آنكه رابطهاش با اسرائيل ترميم يافته و به قبل از اين بحران بازگردد. ورود اوباما به اين پرونده و ميانجيگري او تنها بهانهاي بود تا بنيامين نتانياهو، نخست وزير اسرائيل، تنها با يك تماس تلفني و در عباراتي كوتاه عذرخواهي خود را به اردوغان اعلام كند تا آنكه هيئت بلندپايه صهيونيستي كمي بعد از اين تماس تلفني به آنكارا برود و با بولنت آرنيچ، معاون اردوغان و ديگر مقامات تركيهاي ديدار كند و بر سر پرداخت غرامت به خانوادههاي قربانيان ماوي مرمره به توافق برسد.
از ظواهر چنين برميآيد كه ديدار اين هيئت به نتيجه رسيده و اكنون قرار شده تلآويو ۶ ميليون دلار پرداخت كند كه اين مبلغ حتي به صورت مستقيم به خانوادههاي قربانيان ماوي مرمره داده نميشود بلكه به بنيادي اختصاص داده ميشود تا از طريق آن بين اين خانوادهها تقسيم شود. دولت تركيه در مقابل متعهد شده تا با ارسال لايحهاي به پارلمان تركيه مانع از تعقيب قضايي نيروهاي اسرائيلي درگير در ماجرا شود. ميتوان گفت كه پرونده ماوي مرمره از نظر اردوغان و دولت تركيه به اين صورت بسته ميشود اما بايد گفت كه هم عذرخواهي نتانياهو و هم پرداخت غرامت چيزي نبود كه اردوغان بعد از كشتار ماوي مرمره خواسته بود گذشته از اينكه او اينك ديگر حاضر به تعقيب قضايي عاملان آن كشتار نيست تا چه رسد به تعقيب قضايي دولت اسرائيل. در واقع، نتانياهو با صدور بيانيهاي رسمي عذرخواهي خود را اعلام نكرده تا معلوم شود او چگونه اين كار را كرده و با تماس تلفني او معلوم نيست كه او حتي عذرخواهي رسمي كرده يا تنها به يك ابراز تأسف بسنده كرده است. از سوي ديگر، پرداخت غرامت به اين نحو بيشتر توهيني به خانوادههاي قرباني است تا آنجا كه آرنيچ خواسته تا رسانهها از بيان رقمها خودداري كنند تا به گفته وي، «بعد موجب نااميدي نشود». از همه مهمتر اين است كه اردوغان حاضر شده منع تعقيب قضايي عاملان كشتار را بپذيرد و با اين كار مانع پيگيري قضايي ميشود كه از يك سال پيش در ديوان استانبول و عليه گابي اشكنازي، رئيس وقت ستاد كل ارتش اسرائيل، اليعزر ماروم، فرمانده وقت دريايي اسرائيل، عاموس يادلين، فرمانده وقت سازمان اطلاعات نظامي ارتش اسرائيل، آيشاوي لوي، فرمانده وقت واحد اطلاعات نيروي دريايي اسرائيل و شماري ديگر از نظاميان اسرائيل در جريان است. اين تصميم اردوغان بيشتر در حكم دادن دستخوش به عاملان كشتار ماويمرمره است اما آن كشتي و پرونده آن كشتار ديگر نفع سياسي براي اردوغان ندارد و او اكنون بيشتر به فكر مصالحه با صهيونيستها است و ديگر كاري به آن شعارها و گفتههايي ندارد كه سه سال پيش با حرارت و هيجان بيان ميكرد.
