رئيس فرهنگستان زبان و ادبيات فارسي ضمن اعلام اين مسئله افزوده است: اگر به جاي« دانلود» بگوييد «بارگذاري»، مردم آن را متوجه ميشوند و كم كم اين واژه جا ميافتد. از ابتدا هم همه معادلهاي فارسي شناختهشده نبود. واژههايي چون دادگستري، زيردريايي و دانشگاه را هم، همه اول نميفهميدند. سالها پيش ما ميگفتيم «مانور نظامي»، اما وقتي فرهنگستان واژه «رزمايش» را به جاي «مانور» قرار داد، كسي ديگر مانور را به ياد ندارد.
فرهنگستان زبان و ادب فارسي برپايه اساسنامهاش، براي «حفظ قوت و اصالت زبان فارسي»، «پروردن زباني مهذب و رسا» براي بيان انديشهها، «رواج زبان و ادب فارسي» و «ايجاد نشاط و بالندگي در زبان فارسي» در مردادماه سال ۶۹ تأسيس شد و انتخاب معادل فارسي (واژهگزيني) براي واژههاي زبانهاي خارجي فعاليت اصلي اين فرهنگستان بود. البته پيش از اين فرهنگستان هم دو فرهنگستانِ ديگر به نامهاي فرهنگستان ايران (فرهنگستان اول؛ ۱۳۱۴ تا ۱۳۳۳) و فرهنگستان زبان ايران (فرهنگستان دوم؛ ۱۳۴۷ تا ۱۳۶۰) فعاليتهاي اينچنيني انجام ميدادند.
در اين ميان ماجراي واژهگزيني و واژهسازي و همسنگيابي براي واژگان بيگانه فرهنگستان زبان از همان سال ۶۹ تا به امروز همواره حاشيهها و جنجالهاي بسياري را به همراه داشت. خيليها ماجراي انتخاب واژههايي مانند «كشلقمه» به جاي واژه پيتزا، «يخسري» به جاي «اسكي»، نورتاب به جاي «آباژور»، آويز تزئيني به جاي«كروات» و «درازلقمه» به جاي ساندويچ را به ياد ميآورند كه انتشارشان موجي از تمسخر را در ميان شنوندگان به همراه داشت.
انتشار برخي از جايگزينهاي فرهنگستان باعث شد مردم به غالب واژههاي انتخابي فرهنگستان به ديده ترديد بنگرند و كلمات جايگزين را بهانهاي براي استهزا بدانند اما از حق هم نبايد گذشت كه برخي از واژههاي انتخابي فرهنگستان گسترش پيدا كرد و مورد اقبال عمومي هم قرار گرفت، مانند واژههاي رايانه و يارانه كه جايگزين واژههاي كامپيوتر و سوبسيد شده بودند.
يكي از عواملي كه باعث همهگير شدن برخي از واژههاي انتخابي فرهنگستان شد، استفاده از آنها در رسانههاي جمعي به خصوص صدا و سيما و روزنامهها بود چون پس از مدتي گوش مردم به شنيدن اين واژههاي جايگزين عادت كرد و ديگر در گفتوگوهاي روزمره خود هم از اين جايگزينها بهره ميبردند اما فرهنگستان در عين اينكه به گسترش واژههاي پيشنهادياش در رسانهها ميانديشد، بايد دقت بيشتري هم در انتخاب واژههايش داشته باشد تا مردم به واژههاي انتخابي اين فرهنگستان اعتماد بيشتري داشته باشند و راحتتر بتوانند اين جايگزينها را بپذيرند.
از سوي ديگر برخي معتقدند كه تعداد واژههايي كه اين فرهنگستان در طول سال پيشنهاد ميدهد كمتر از نياز جامعه است و با توجه به تعدد واژههاي بيگانه موجود در ادبيات فارسي، فرهنگستانيها بايد واژههاي سالانه بيشتري را پيشنهاد بدهند. اما در هر حال انتخاب واژهها بايد با در نظر گرفتن مولفههاي فرهنگي و درصد پذيرش مردم در مقابل واژه پيشنهاد شود تا بتواند اقبال عمومي را از آن خود كند.
