پس از گذشت سه ماه از جنگ تمامعيار، فراگير و بيهوده در يكي از فقيرترين كشورهاي جهان، فرانسه اعلام كرد كه در پايان ماه آوريل سال جاري، عقبنشيني نظامي خود را از كشور مالي آغاز خواهد كرد. در سه ماه اخير، كشور مالي عرصه جنگ و نبرد ميان دو جبهه و اردوگاه بود، در اين نبرد تحميلي و بيحاصل براي «ملتها»، نيرويهاي نظامي فرانسه و متحدان آفريقايي خود عليه شعبه شمال آفريقايي «القاعده» و گروههاي سلفي جهادي در يك هماوردي نامتوازن، درگير بودند. فرانسه در اين جنگ خيلي چيزها از دست داد و قبل از همه چيز «پرستيژ سنتي و تاريخي»، «اعتبار بينالمللي» و «هيبت آفريقايي» خود را.
جنگ مالي و دستپاچگي پاريس، پرده از حقايق چند برداشته كه در سرآغاز آن، تنزل گستره و رتبه «اقتدار ملي» و «وزنه» منطقهاي و جهاني فرانسه و ارتش آن بود. همگان با چشمان خود ديدند كه چگونه رئيسجمهور فرانسه «وارث دوگل» با شروع جنگ مالي، شتابان به ابوظبي سفر كرده تا حمايت مالي و تقبل هزينههاي اين جنگ را از اميران دولت امارات متحد عربي، گدايي كند. جنگ مالي به طور هويدا و شفاف فاش ساخت كه كاخ آليزه هم اكنون از اقتدار و جبروت سنتي خود فاصله گرفته و اين جنگ بهروشني نشان داد كه نه فرانسه بلكه تمام اروپا از «اقتدار تاريخي و سنتي» و «شكوه» و «عظمت» گذشته خود، فاصلهها گرفته و اين جنگ كويري يك راز راهبردي و يك حقيقت مهم و عبرتآموز، برملا نموده كه «مركزيت تمدن اروپايي» و تفوق آن از درخشش و شكوه تاريخي خود، افتاده است.
پس از سه ماه از فرو ماندن پاريس در شنهاي داغ صحراي مالي، ذهنها پرسشهاي ساخته و مطرح نموده و سخت در انتظار پاسخ است، از جمله:
۱ـ آيا جنگ در مالي با رسيدن ماه مي ۲۰۱۳، مختومه اعلام خواهد شد؟ و آيا با پايان ماه آوريل، تمام نيروهاي جهادي در اين منطقه تار و مار خواهند شد و «بقيت السيف» (كساني كه به قتل نرسيده و اسير شده) به «گوانتاناموي پاريسي» فرستاده خواهند شد؟
۲ـ اگر جنگ مالي در پايان آوريل خاتمه نيافت، آيا پاريس باز هم از منطقه، عقبنشيني خواهد كرد؟ آيا گرم شدن هوا و داغ شدن شنهاي صحرا در عقبنشيني ارتش قدرتمند جمهوري پنجم فرانسه، نقش دارد؟
۳ـ اگر ژنرالهاي كاخ آليزه در پايان آوريل سالجاري، خاك «مالي» را ترك كنند، مديريت معركه را به چه كسي يا چه كساني خواهند سپرد؟ ممكن است خود منطقه را به طالبان آفريقايي بسپارند؟ و شايد پاريس با استفاده از تجربههاي دوران استعماري خود در آفريقا، لژيون خارجي تازهاي را سازماندهي نموده و ما خبر نداشتيم؟
۴ـ استراتژيستهاي فرانسه با فرا رسيدن ماه مي۲۰۱۳، اوضاع منطقه را چگونه پيشبيني و ترسيم كردهاند؟ و ژنرالهاي كاخ آليزه بر اساس كدام منطق نظامي و كدام پيشبيني راهبردي، تصميم به عقبنشيني از خاك مالي نمودند؟
دادهها و تحليلها پيرامون آينده جنگ فرانسه در صحراي مالي، اين وقايع و حقايق را پيشبيني ميكند:
۱ـ با قرائت شتابزده از اوضاع نظامي و امنيتي منطقه نبردها و درگيرها در صحراي كشور مالي، اغلب تحليلگران بر اين باورند كه عقبنشيني آبرومندانه پاريس از خاك مالي در ماه آينده، شبه محال است، مگر اينكه از روي ناچاري محل نبرد را به حريف واگذار كند.
۲ـ اگر پاريس تا يك ماه آينده، نتواند حريف سلفي خود را در منطقه سركوب و نفوذش را در صحراي آفريقا ريشهكن كند، اين به معناي طولاني شدن حضور فرانسه در ميادين نبرد آفريقايي ميباشد و اگر ارتش قوي فرانسه در پرتو اين وضعيت نتواند مأموريت عمليات «گربه وحشي» را در پايان آوريل به اتمام برساند و خاك مالي را ترك كند، اين به مثابه تسهيل سقوط دولت مالي (طرفدار كاخ آليزه) و از دست دادن كل منطقه ازواد (مساحت آن برابر با ۶۵ درصد مساحت مالي و دو برابر مساحت فرانسه) است.
۳ـ برخي از تحليلگران معتقدند اعلام عقبنشيني از سوي پاريس به مثابه خروج كل نيروهاي فرانسه در مالي و پايان مأموريت نيست، بلكه احتمالاً پاريس به مأموريت برخي از يگانهاي نظامي خود مستقر در مالي، خاتمه خواهد داد و اين به معناي كاهش نيرو و نه عقبنشيني كامل است. برخي از اخبار و گزارشها خبر دادهاند كه ارتش فرانسه از مالي عقبنشيني خواهد كرد و يگان نظامي با ظرفيت ۴ هزار نفري جهت مديريت اوضاع منطقه بهجاي ميگذارد. اين نيرو در ماه ژوئيه ۲۰۱۳ به ۲ هزار نفر كاهش و در پايان سال ميلادي جاري تنها هزار نيروي نظامي فرانسوي در اين منطقه باقي خواهد ماند.
۴ـ ارتش فرانسه تنها نيروهاي ذخيره و پشتيباني را از مناطق جنوب و ميانه عقب خواهد راند و فعلاً دست به تركيب يگانهاي رزمي خود در شهرهاي «گيدال» و «غاو» نخواهد زد.
۵ـ نظاميان كاخ آليزه پيشبيني ميكنند كه تا پايان آوريل امسال، هستههاي رزمي و زيرساختاري تسليحاتي و لجستيكي گروههاي القاعده و گروههاي جهادي، منهدم تا ظرف هفت، اداره كنند.
۶ـ پيشبيني ميشود كه ديپلماسي كاخ آليزه در سال ۲۰۱۳ جهت فراهم كردن فضاي مناسب براي حضور صاحبان سازمان ملل و ناظران صلح اتحاديه آفريقا و سازمان كشورهاي غرب آفريقا (اكواس) در مالي، سخت مشغول خواهد بود.
۷ـ پاريس در سال ۲۰۱۳ جهت كاهش هزينهها و تلفات نبردهاي آفريقايي خود، سخت فعال خواهد بود، زيرا فرانسه توان تحمل هزينههاي نظامي و تلفات انساني را ندارد. افكار عمومي و احزاب رقيب و مخالف به تيم آليزه فرصت و مجالي براي اشتباهات برآوردي و هزينهبر نميدهد، بنابراين فرانسه در پرتو اين، فعالانه در جستوجوي چارهاي آبرومند جهت خروج از باتلاق مالي ميباشد.
۸ـ پيشبيني ميشود كه:
الف: با عقبنشيني تدريجي ارتش فرانسه، يگانهاي نظامي غرب و كشورهاي همسايه مالي در اين منطقه مستقر و جايگزين شوند.
ب: استقرار نيروي صلحبان سازمان ملل در منطقه با ظرفيت ۱۱ هزار نفر و همچنين نيروي رزمي موازي جهت مقابله با تحرك گروههاي وابسته به القاعده. در اين راستا يكي از پرسشهاي مطرح اين است، تأمينكننده اين نيروي رزمي موازي كيست؟
ج: يگانهاي رزمي و ورزيده كشور موريتاني مانند «واحدهاي گارد رياست جمهوري» و يگان «مبارزه با تروريسم»، در پي توافق فرانسه با نظاميان اين كشور، يكي از ظرفيتهاي جايگزين ارتش فرانسه در منطقه حساس شمال كشور مالي خواهد بود.
د: هم اينك ۶ هزار نيروي نظامي آفريقايي (از جمله ۲ هزار نظامي چادي) به عنوان پشتيبان ارتش فرانسه در كشور مالي مستقر هستند ممكن است در آينده با عقبنشيني فرانسويان شمار آنها افزايش يابد.
۹- عمليات «گربه وحشي» عرصه را براي حضور فعال و گسترده ارتش امريكا در منطقه ساحل و صحرا (اين منطقه از غرب سودان در شرق تا سنگال در غرب و از صحراي شمال آفريقا در شمال تا كشورهاي غرب و مركز آفريقا در جنوب امتداد دارد)، در ابعاد و سطوح مختلف، تسهيل و آسان نموده و اخيراً ارتش امريكا مستقر در اروپا، اعلام كرده كه بةزودي در منطقه شمال آفريقا نيروي واكنش سريع ايجاد خواهد كرد.
در گذشته تأسيس چنين نيرو و ظرفيت رزمي و عملي كردن اين حضور نظامي آشكار و گسترده در اين منطقه حتي در سايه حكومتهاي مستبد سابق مبارك، بن علي و سرهنگ قذافي، براي كاخ سفيد و پنتاگون، دشوار و تا حدودي شبهناممكن بوده است.
اينجا پرسشي مهم و خطرناك مطرح ميشود كه بهار عربي در منطقه و تبعات آن جهت تركتازي ماشين نظامي پنتاگون در آفريقا و مناطق حساس آن، چه فضايي را ميسر و تسهيل نموده است؟
