اسكان غير اقتصادي

بهناز قاسمي

از سال ۷۳، به منظور حفاظت از جنگل و جلوگيري از قطع درختان توسط عشاير، طرح صيانت از جنگل و اسكان عشاير به اجرا درآمد. در طول اين سال‌ها وزارت جهاد كشاورزي، هر ساله بودجه مورد نياز اسكان عشاير را تأمين كرده تا از تخريب جنگل‌ها جلوگيري كند. اما در مدت كوتاهي اين طرح با شكست نسبي روبه‌رو شد به طوري كه با گذشت سه سال از اجراي طرح صيانت از جنگل به گفته مديركل منابع طبيعي گلستان، با خروج دام از جنگل‌ها، بيشتر شاهد تخريب جنگل و قطع تنه درختان توسط اره موتوري‌ها هستيم و... اما به‌رغم انتقادات فراوان و سرسختي عشاير براي اسكان دائمي و خروج از جنگل، اين طرح به اجرا درآمد و در دولت نهم و دهم، ميزان اسكان عشاير و فراهم كردن امكانات رفاهي براي آنها، جزو افتخارات رئيس سازمان عشاير و وزارت جهاد كشاورزي به شمار مي‌رفت. البته آمار دقيقي از تعداد عشاير اسكان يافته و هزينه‌هاي سالانه براي اجراي اين طرح در دست نيست، اما ظاهراً دولت دهم پس از گذشت ۱۸ سال به غلط بودن اين طرح پي برده و در ماه‌هاي پاياني عمر خود به اين نتيجه رسيده كه دامداران بهترين حافظان جنگل هستند. رئيس‌جمهور هفته گذشته در مجلس اعلام كرد كه بايد جنگل‌ها را به دامداران برگردانيم تا ۴۰۰ هزار شغل توليد شود. محمود احمدي‌نژاد گفت: «در ايران ۱۸۷ ميليون هكتار زمين داريم كه ۲۵ ميليون هكتار كوير مركزي، ۱۰۳ ميليون هكتار جنگل و مرتع، ۵/۲ ميليون هكتار تحت اشغال كاربري‌‌هاي صنعتي و مسكوني و ۴۵ ميليون هكتار زمين قابل كشت است و فقط ۱۷ ميليون هكتار آن زير كشت مي‌رود، اعلام كرد كه بايد ثروت‌هايي كه در بازار ارز و سكه است به سمت توليد برود و...» البته اعضاي كميسيون كشاورزي مجلس در برابر اظهارات رئيس‌جمهور موضعگيري كردند و آن را اقدام نادرستي عنوان كردند. اما كارشناسان كشاورزي نيز معتقدند كه بعد از گذشت بيش از يك دهه از اجراي طرح و هزينه ميلياردها تومان براي ساكن شدن عشاير و خروج دام‌ها از جنگل‌هاي كشور بازگرداندن جنگل به دامداران و عشاير غيرمنطقي است. از اين رو ذكر نكاتي ضروري به نظر مي‌رسد:
۱- علوفه خوش خوراك نداريم:
صاحبنظران معتقدند كه به دليل عدم تابش نور آفتاب در جنگل‌ها و به دليل توده درختان، علوفه خوش خوراك براي چراي دام‌ها، به وجود نمي‌آيد و ورود مجدد دام‌ها به جنگل جز تخريب و قطع درختان براي گرم نگه داشتن طويله دام‌ها و تأمين نياز دامداران و عشاير، نتيجه‌اي نخواهد داشت و علاوه بر اين آلودگي‌‌هاي زيست محيطي نيز به همراه دارد كه بايد مورد توجه دولت قرار گيرد.
۲- صدور مجوزهاي غيراصولي
براساس استدلال دولت، با خروج عشاير و دام‌ها از جنگل‌ها، برداشت‌هاي غيرمجاز چوب افزايش يافته و طرح صيانت به طرح تخريب تبديل شده است. اما به گفته منابع آگاه مجوزهاي برداشت چوب از جنگل‌ها به آدم‌هايي سپرده شده كه به اصطلاح اين كاره نيستند و برداشت‌هاي غيرمجاز انجام مي‌دهند و از آنجايي كه از سازمان جنگل‌ها و جهاد كشاورزي مجوز دارند، زيربار نرفته و به تخلفات خود ادامه مي‌دهند. به عنوان مثال زماني كه مجوز برداشت چوب از جنگل‌هاي شمال به يك مركز تحصيل در گرگان سپرده مي‌شود، طبيعي است كه جنگل‌ها تخريب شده و از بين مي‌روند. اگر رئيس دولت نگاه كوتاهي به چگونگي صدور مجوزهاي برداشت چوب مي‌كرد و ميزان برداشت از جنگل‌ها را در طول اين سال‌ها بررسي مي‌كرد، قطعاً طرح واگذاري جنگل‌ها به دامداران را ارائه نمي‌داد و از صدور مجوزهاي سفارشي و غيرمنطقي جلوگيري مي‌كرد.