با سرد شدن هوا معضلات و مشكلات افراد بيخانمان و سرگردان حادتر شده است و مسئولان استانداري تهران از به روز رساني قانون ساماندهي متكديان و بيخانمانها و مسئولان شهرداري نيز از واگذاري اداره گرمخانههاي جديد به بخشهاي خصوصي و مردمي خبر ميدهند. اين در حالي است كه با حركت لاكپشتي مسئولان براي ساماندهي افراد بيخانمان و متكديان واقعي، جان و سلامتي اين افراد سرگردان در ميان وعدهها در معرض تهديد قرار دارد.
با تغيير فصل و بارش برف و باران و سرد شدن هوا، افراد بيخانمان و سرگردان كه در گوشه و كنار شهر پرسه ميزنند تا لقمه ناني را به دست آورند، بايد به دنبال سرپناهي باشند تا در زير آن پناه بگيرند؛ سرپناهي كه عدهاي از اين افراد از وسايل و تجهيزات دور ريختني همچون كارتن، كمد و اتومبيلهاي فرسوده و رها شده در شهر براي خود مكاني ميسازند تا شبهاي طولاني پاييز و زمستان را در آنجا سپري كنند.
عدهاي هم با پناه گرفتن در ساختمانهاي فرسوده در آرزوي داشتن سرپناهي گرم تا صبح به خود ميلرزند و خواب خانهها و مكانهاي گرم را در رؤياهاي خود دنبال ميكنند!
افراد بيخانمان بيهويت و بدون آمار! سالهاست كه دستگاههاي متولي همچون سازمان بهزيستي، شهرداري، كميته امداد، شوراي شهر و نيروي انتظامي به دنبال آن هستند تا افراد بيخانمان، كارتن خواب، متكدي و سرگردان را ساماندهي كنند. در اين زمينه جلسات بسياري در شوراي شهر و شهرداري، سازمانها و دستگاهها متولي امر ساماندهي تشكيل شده است اما در اين جلسات تصميمات خاصي براي اين افراد گرفته نشده است. البته گشتهاي سيار ساماندهي تشكيل شدهاند تا شايد مرهمي باشند بر دردهاي افراد بيخانمان، اما به دلايل گوناگون تا كنون اين جلسات و تصميمات نتيجهاي در بر نداشته است. جز آنكه مسائل و مشكلات در يك مقطع زماني كوتاه جدي گرفته شده و پس از مدت كوتاهي رها ميشود! مسئولان در جلسات خود تقسيم وظيفه ميكنند و متعهد ميشوند تا به وظايف خود در قبال اين پديده نازيبا و آسيبزاي اجتماعي عمل كنند و اما مشخص نيست چرا باز هم بيخانمانها در همه جاي شهر ديده ميشوند. معلوم نيست در اين زمينه چه كسي يا چه دستگاهي به وظايف خود عمل نكردهاند؟! دستگاههاي متولي تاكنون آماري از افراد بيخانمان شهري پايتخت ندادهاند تا مشخص شود براساس چه برنامهريزي و با چه امكاناتي بايد اين افراد جمعآوري و ساماندهي شوند؟ از سوي ديگر مشخص نبودن هويت اين افراد نيز معضلي شده است براي مسئولان در بحث جمعآوري و ساماندهي.
وعده براي تشكيل جلسات ساماندهي بيخانمانها هر چه به فصل زمستان نزديكتر ميشويم زندگي براي افراد بيخانمان و سرگردان و آسيبديدگان اجتماعي بيپناه سختتر ميشود و لازم است تا تصميمات ضروري براي ساماندهي اين افراد گرفته شود. در اين زمينه محمد علي عرفان منش، مشاور استانداري تهران به مهر ميگويد: در زمان برگزاري اجلاس سران غيرمتعهد (نم) در تهران، دستگاههاي متولي نشان دادند كه توان لازم را براي اقدامات ضربتي دارند اما لازم است تا اين وظايف تداوم داشته باشد كه براي تحقق اين خواست ظرفيتهاي جديد بايد در دستگاهها ايجاد شود. از سوي ديگر اين مسئول در خصوص ظرفيت جديد دستگاهها ميافزايد: بهزيستي استان تهران با امكانات و اعتبارات موجود نميتواند مسئوليتهاي جديد را به خوبي انجام دهد و كميته امداد هم نيازمند ظرفيتهاي جديد است. با اين حال بهزيستي اعتبار و مركز نگهداري كم دارد و كميته امداد هم قرار است طرحي را تهيه كند كه براساس آن از توان و پتانسيل و مؤسسات خيريه براي ساماندهي متكديان و بيخانمانها استفاده كند.
ساماندهي موقت در گرمخانهها طرحهاي جمعآوري افراد بيخانمان و سرگردان به صورت غيرمنظم و متناوب در سطح نواحي ۱۲۳گانه شهرداري تهران در حال انجام است، آن عده از افراد بيخانمان و متكدي واقعي كه توسط عوامل شهرداري شناسايي و جمعآوري ميشوند به مراكز نگهداري موقت كه اكثراً در مناطق حاشيهاي شهر قرار دارند، انتقال مييابند.
با اين حال به دليل محدود بودن گرمخانهها و ظرفيتهاي موجود، عده كمي از افراد در اين مكانها تحت مراقبت قرار ميگيرند. در اين زمينه رضا جاگيري معاون خدمات اجتماعي سازمان رفاه و مشاركتهاي اجتماعي شهرداري ميگويد: با افتتاح گرمخانههاي جديد در مناطق ۱۳ و ۱۶ شهرداري ظرفيت گرمخانهها به ۴۰۰ نفر افزايش مييابد.
با اين حال گرمخانههاي پايتخت در مواقع لزوم تا هزار نفر امكان افزايش گنجايش را دارند. با اين حال وي از ساخت گرمخانه جديد ديگري در منطقه ۹ خبر ميدهد و ميافزايد: با همكاري سازمان بهزيستي مقرر شده تا بهرهبرداري نرمافزاري و ارائه خدمات مددكاري توسط بخش خصوصي، مردمي و مؤسسات غيردولتي انجام شود و شهرداري مسئوليت تأمين ساختمان و تجهيزات و امكانات را بر عهده خواهد داشت. همچنين در راستاي اسكان موقت افراد بيخانمان، جاگيري به راهاندازي ۱۰ گرمخانه در مناطق مختلف شهر تهران اشاره كرده و ميافزايد: با اجراي طرح ضربتي احداث گرمخانه قرار است در ۲۲ منطقه شهر تهران مكانهاي مناسب جهت احداث گرمخانه در نظر گرفته شود كه اين اماكن با ظرفيتهاي ۲۰ تا ۵۰ آسيب ديده پذيراي افراد بيخانمان خواهند شد.
تغيير نگاههاي مردمي به بيخانمانها به عقيده بسياري از كارشناسان حوزه آسيبهاي اجتماعي ساماندهي بيخانمانها و متكديان به مراحل متعددي وابسته است كه بايد از مسئولان حوزههاي بالادست همچون دولت آغاز و با ايجاد بستر اجرايي و نظارت و حمايتهاي صورت گرفته به سرانجام برسد ولي به دليل شرايط موجود و كمبود امكانات و اعتبارات علاوه بر تلاشهاي صورت گرفته بايد نگاههاي شهروندان و مردم هم به اين افراد تغيير كند. تغيير در نوع نگاه سبب ميشود تا بخشهاي تصميمگيري و برنامهريزي تا دستگاههاي حمايتي و اجرايي بتوانند به بهترين شكل ممكن به ساماندهي اين افراد بپردازند. به واقع حمايتهاي صورت گرفته در قالب همسو شدن با دستگاههاي متولي ميتواند بخشي از مشكلات را در اين زمينه بكاهد. اينكه شهروندان علاوه بر دستگيري از افراد نيازمند بتوانند كمكهاي خود را در همه زمينهها در اختيار دستگاههاي متولي قرار دهند تا علاوه بر ساماندهي مسيرهاي حمايتي نيز در حيطه وظايف دستگاهها مشخص شود تا آنها نيز پاسخگو شوند.
