در شرايطي كه رئيس سازمان حفاظت محيط زيست روز دوشنبه به طور تلويحي مرگ افراد بر اثر آلودگي هواي تهران را نفي كرده بود، طي نامهاي كه مركز تحقيقات آلودگي هوا به استانداري تهران و استانداري به شهردار تهران ارسال كردهاند به تعداد دقيق فوتشدگان بر اثر آلودگي هوا اشاره شده با اين حال مسئولان مربوطه روي تعداد دقيق فوتشدگان لاك غلطگير گرفتهاند تا رسانهها نتوانند از اين آمار مطلع شوند!
با وجود اين، در شرايطي كه طي تماس خبرنگار اجتماعي «جوان» با يكي از مسئولان دولتي، وي پس از كش و قوسهاي بسيار زياد عدد ۳۰۰ نفر را براي تعداد كشتهشدگان آلودگي هوا عنوان كرد؛ تنها دقايقي بعد، تماسهاي خبرنگاران جواب داد و مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي شهر تهران با پرده برداشتن از راز سر به مهر اعلام كرد كه به طور متوسط ۴ تا ۵ هزار نفر سالانه براثر آلودگي هوا فوت ميكنند!
اين در حالي است كه سال گذشته نيز با اعلام حسين علي شهرياري، نماينده مجلس حدود ۴ هزار نفر بر اثر آلودگي هوا فوت كرده بودند.
پس از اعلام اين خبر بار ديگر خبرنگار اجتماعي «جوان» در تماسي با همان مقام دولتي گفتوگوي مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي شهر تهران را براي وي بازگو كرد كه اينبار اين مقام مسئول گفت: من نميتوانم اين آمار را ارائه دهم و براي ما مشكل ايجاد ميشود. دليل لاك گرفتن روي تعداد فوتشدگان هم همين است اما بايد بگويم كه اين خبر درست بوده و متأسفانه رقم اين فوتشدگان حدود ۴ هزار و ۸۰۰ نفر بوده است!
تأييد و تكذيب آمار اين خبر در شرايطي روز گذشته منتشر شد كه محمدجواد محمديزاده، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست روز دوشنبه در نشستي خبري گفت: نميدانم چرا بعضيها اصرار دارند كه بگويند در مشكل آلودگي هوا تعدادي فوت كردهاند. مرجع اعلام اين مسائل وزارت بهداشت است. اين آلودگيها براي عموم جامعه مضر و براي برخي افراد خاص مضرتر است.
در حالي محمديزاده فوت افراد را بر اثر آلودگي هوا نفي ميكند كه در نامه دكتر كاظم ندافي، رئيس مركز تحقيقات آلودگي هوا به استاندار تهران آمده است: بر اساس نتايج مطالعهاي كه توسط پژوهشكده محيط زيست دانشگاه علوم پزشكي تهران انجام شده،تعداد موارد برآورد شده كل مرگهاي منتسب به هر كدام از آلايندههاي CO۲,O۳,NO۲, SO۲ PM در سال ۱۳۸۹ در شهر تهران به ترتيب حدود. . . . . (آمار با لاك غلطگير پوشانده شده است) مورد بوده است.
در بخش ديگري از اين نامه با اشاره به وضعيت ذرات معلق در هواي تهران آمده است: حدود ۷۶ درصد اجزاي كل ذرات معلق (TSP) و ۶۸ درصد PM۱۰ موجود در هواي تهران منشأ معدني دارد اين ذرات به دليل فعاليتهاي شهري از جمله تخريب ساختمانهاي فرسوده و حمل پسماندها و نخالههاي ساختماني و پراكنده شدن آنها حين حمل و نقل وارد هوا ميشود و شب هنگام با كاهش ترددها در كف خيابانها و معابر شهر رسوب ميكند و صبح با افزايش تردد خودروها مجدداً به حالت تعليق در ميآيد!
در ادامه اين نامه به تعداد مرگهاي منتسب به آلودگي هواي تهران بر اثر به آلاينده ذرات معلق اشاره شده است اما اين آمار نيز با لاك غلطگير پوشانده شده و آمده است: تقريباً ۵/۳۸ درصد از كل مرگهاي منتسب به آلودگي هواي شهر تهران را شامل ميشود! البته اين آمار در حالي است كه يك مقام مطلع دولتي ديروز به گزارشگر اجتماعي «جوان» گفت: اين ۵/۳۸ درصد تنها شامل ذرات بالاي ۵/۲ ميكرون است، در حالي كه زير ۵/۲ ميكرون هم به مرگ و ميرها منجر شده است!
عوامل آلودگي هوا آلودگي هواي تهران و ديگر شهرهاي صنعتي در شرايطي بار ديگر بازگشتهاند كه بارشهاي باران طي هفته اخير تا حدود زيادي چهره شهر را عوض كرده بود اما با قطع باران و به محض صاف شدن، بار ديگر آلودگي تهران و ديگر كلانشهرها بازگشت.
با اين وصف، هرچند طي روزهاي اخير بسياري از رسانهها و كارشناسان زيست محيطي بر لزوم جدي گرفتن آلودگي هواي كلانشهرها تأكيد كرده بودند اما به نظر ميرسد كه گوشي بدهكار نيست و تنها، راههاي مقطعي براي رفع آلودگي مورد استفاده قرار ميگيرد!
خودروهاي تكسرنشين چالشي جدي طي ساليان اخير بسياري از شهروندان براي رفت و آمد در شهر متأسفانه از خودروهاي شخصي استفاده ميكنند و با نگاهي به سطح شهر حجم زيادي از خودروها تكسرنشين بوده كه همين امر يكي از عوامل بسيار مؤثر در افزايش آلودگي به حساب ميآيد!
داستان كهنه خودروهاي فرسوده نوسازي نكردن خودروهاي فرسوده و تردد آنها در سطح شهر با حجم بسيار بالاي آلايندگي يكي ديگر از معضلات كلانشهرها به حساب ميآيد. در اين ارتباط هرچند طرحهاي زيادي تاكنون داده شده است اما هيچگاه به موفقيت ختم نشده و همچنان شاهد تردد اينگونه خودروها در سطح شهر هستيم!
كارخانههايي كه آلودگي توليد ميكنند!
وجود كارخانههايي كه توليدكننده مواد خطرناك آلاينده مثل آزبست هستند در اطراف تهران و ديگر كلانشهرها بيترديد يكي ديگر از عوامل اثرگذار در آلودگي هوا به شمار ميرود. با وجود اين، هربار تنها با شروع آلودگي، مسئولان به فكر تعطيلي اين كارخانهها ميافتند و هيچگاه پيش از مرگ سهراب به فكر نوشدارو نبودهاند!
سوخت و بنزين غير استاندارد استفاده از بنزينهاي غيراستاندارد يكي ديگر از عوامل آلودگي هوا به شمار ميرود. در شرايطي كه مدتهاست بسياري از كشورهاي جهان از بنزينهايي با استاندارد يورو ۵ استفاده ميكنند اما همچنان سوخت مورد استفاده در كشور با مشكلات بسيار زيادي همراه بوده و تاكنون هم اقدامي اساسي در اين خصوص تدبير نشده است.
انحصار در توليد خودروهاي بيكيفيت ايجاد انحصار در توليد خودروهاي بيكيفيت و غير استاندارد يكي از تأثيرگذارترين عوامل آلاينده هواي كلانشهرهاست. در صورتي كه بر اساس طرحهاي قديمي اقدام كرده باشيم تاكنون و از ابتداي سال بايد خودروهايي با استاندارد يورو۴ وارد كشور ميشد ولي متأسفانه قوانين قديمي لغو شده و قانون جديدي را تدوين كردهاند اما همچنان استاندارد خودروها در همان يورو ۲ و ۳ باقي مانده است! جالب است كه از يكسو خودروسازان مسئولان را به دليل توليد نكردن بنزين يورو۴ ملامت ميكنند و از سوي ديگر مسئولان خودروسازان را براي ساخت خودروهايي با استاندارد يورو ۴ ترغيب؛ اما با تمام اين تفاسير همچنان نه خودرويي با استاندارد يورو ۴ توليد شده و نه بنزيني!
يك هشدار و يك تذكر! هرچند در ارتباط با آلودگي هواي پايتخت مردم هم بيتقصير نبوده و نيستند اما كفه ترازو در اين ماجرا به سمت مسئولان بيشتر سنگيني ميكند. مردم به دليل استفاده بيش از حد از خودروهاي شخصي و مسئولان به دليل پشت گوش انداختن وظايف!
با اين وصف، شهروندان هم در اين شرايط بايد سعي كنند تا كمتر از خودروهاي شخصي استفاده كرده و حتي كمتر در فضاي باز قرار گيرند. مسئولان هم بد نيست بدانند دادن آمارهاي فوتشدگان بر اثر آلودگي هوا بيترديد ميتواند نقش بهسزاي را در كاهش تردد شهروندان در روزهاي آلوده در سطح شهر داشته باشد.
