جوان آنلاین، عضو تیم مذاکرات هستهای در دوره اصلاحات اعلام کرد دولت آمریکا هیچ اختیاری از خود برای حل و فصل قانونی چالش هستهای با ایران ندارد.
حسین موسویان معاون حسن روحانی ۴ سال پیش به خاطر برخی اتهامات بازداشت و محکوم شد؛ وی پس از یک سال بازداشت و ممنوعیت داشتن مسئولیتهای دیپلماتیک برای ۵ سال، به آمریکا رفت. وی در مصاحبه با صدای آمریکا با بیان اینکه به مذاکرات آژانس در تهران خیلی امیدوار نیست و علت هم این است که مسئله هستهای ایران، سیاسی است و نه فنی، اضافه کرد: آژانس به هیچ عنوان توان و اختیار لازم برای بحث و گفتوگو و احیاناً توافق بر سر موضوعات سیاسی را ندارد؛ آژانس از ایران میخواهد که ابتدا پروتکل الحاقی را اجرا کند و نیز تقاضای دسترسی بیشتر به مراکز مربوطه را دارد.
ایران در حال حاضر از اعضای امضا کننده پادمان است و آن را به طور کامل در چهارچوب آژانس رعایت می کند اما آژانس شش-هفت سالی است که بر اجرای پروتکل الحاقی تأکید میگذارد؛ آژانس ابعاد احتمالی نظامی را مد نظر قرار داده که دسترسیهایی فراتر از پروتکل الحاقی و نامحدود را مد نظر دارد [اما] حتی اگر ایران آمادگی چنین کاری را داشته باشد، آژانس توانایی و اختیار کافی برای انجام عمل متقابل را ندارد.
ابتدا باید توافقی میان ایران و ۱+۵ بر سر بسته ای فراگیر حاصل شود تا بر مبنای طرحی گام به گام بتوانند روی مسائل سیاسی به توافق برسند و بعد این مأموریت به آژانس محول شود تا با سفر به تهران بتواند روی مسائل فنی با ایران به توافق برسد؛ بازدید از پارچین مستلزم آن است که ایران پروتکل الحاقی را عملاً اجرا کند؛ برای این منظور، ایران قطعاً خواهان اقدامی متقابل خواهد بود؛ آنها نمیتوانند پروتکل الحاقی را برای هیچ به اجرا درآورند.
وی با بیان اینکه کنگره آمریکا در برابر به رسمیت شناختن حق غنی سازی ایران مخالفت میکند، گفت: درنتیجه توانایی اوباما در این زمینه محدود است؛ کنگره با تصویب تحریم های جدید علیه ایران موضع خود را نشان داد که فقط خواهان اعمال فشار است.
موسویان با تأکید بر اینکه اوباما اختیاردار نیست، اضافه کرد: در ایران هم چنین اجماعی وجود ندارد اما یک نفر هست که تصمیم گیرنده نهایی است؛ حتی در صورت اختلاف بین دولت و مجلس، وقتی مقام رهبری تصمیم می گیرند، همه اطاعت میکنند. امتیازی که در ایران وجود دارد این است که علیرغم همه اختلافات در درون نظام، و بین مجلس و دولت، یک تصمیم گیرنده نهایی وجود دارد که رهبر انقلاب است اما در واشنگتن نه اجماعی وجود دارد و نه کسی هست که تصمیم نهایی را بگیرد؛ این یک مشکل است.
مشکل دوم این است که اعضای گروه ۱+۵ هم با هم اختلاف نظر دارند اما براساس آنچه که از منابع موثق شنیدهام، آمریکا و اروپاییها «طرحی گام به گام» را تهیه کردند و آن را چند ماه پیش، در جریان اجلاس عراق، به تهران ارائه دادهاند؛ هیچ امتیاز عمدهای در آن برای ایران وجود ندارد؛ دلیلش هم این است که دولت اوباما قدرت کافی برای برداشتن تحریمها را ندارد؛ این امر در توان و در حیطه اختیارات کنگره است. و کنگره هم قصدی برای انجام آن ندارد.
وی در پاسخ این پرسش که آیا اعمال تحریمها مانع پیشروی فعالیتهای هستهای ایران نشده یا حداقل آن را کند نکردهاند؟ گفت: تهدید ایران و افزایش تحریمها غیر سازنده بودهاند؛ به دنبال تحریمها بود که ایران قابلیتهای غنیسازیاش را ارتقا داد؛ برگردید به سال ۲۰۰۶، ایران ذخیره اندکی از اورانیوم غنی شده را داشت؛ امروزه بعد از چهار پنج سال، و بعد از تصویب چهار پنج قطعنامه و اعمال تحریمهای بیشتر، ذخایر اورانیوم غنی شده ایران به حدود ۷ هزار کیلوگرم رسیده.
در سال ۲۰۰۵ یا ۲۰۰۶، ایران حدود هزار سانتریفیوژ داشت، اما بعد از همه آن قطعنامه ها، ایران حالا حدود ۱۰ هزار سانتریفیوژ دارد؛ حتی درجه غنی سازی هم فرق کرده، آن زمان ایران تا سطح سه، چهار و پنج درصد غنی سازی میکرد، اما بعد از اعمال تحریمها، الان در سطح ۲۰ درصد غنیسازی میکند.
موسویان درباره این پرسش که «پس به دنبال تحریم ها، ایران سازشی از خود نشان نخواهد داد» گفت: دقیقاً، نتیجه معکوس هم دارد؛ رفتار سیاسی ایران، زیر فشار و تهدید، کاملاً متفاوت شده؛ اگر آنها میخواهند که ایران انعطاف پذیری بیشتری نشان دهد و همکاری کند، باید این را بفهمند که تهران، تحت فشار و تهدید، نمی تواند چنین خواستهای را اجابت کند؛ این بدین خاطر است که قدرت های غربی، واقعیت های درون ایران را درک نمیکنند؛ آنها فکر میکنند که میتوانند با افزایش تحریم ها و اعمال فشار، ایران را وادار کنند تا سیاستهای هستهایاش را تغییر دهد اما این اتفاق رخ نخواهد داد.
وی پس از بیان اینکه ایران درباره تأسیسات اتمی خود قائل به شفافیت است، با این سؤال مواجه شد که «آیا فردو را تعطیل میکند؟»؛ موسویان در پاسخ اظهار داشت: شما مسائل را با هم قاطی میکنید؛ شفافیت هیچ ارتباطی به تعطیلی فردو ندارد. شفافیت به خرج دادن که ارتباطی به تعلیق ندارد؛ شفافیت یعنی، ایران به آژانس اجازه بازرسیهایی که مورد نیازش هست را بدهد.
اگر بخواهید ده تا سایت غنیسازی بسازید که میتوانید بر اساس NPT این کار را بکنید؛ این حق مشروع تک تک اعضای NPT است.
خبرنگار صدای آمریکا همچنین از موسویان پرسید: «چرا در ایران در مورد برنامه هستهای کسی مطلبی نمینویسد و سکوت مطلق است؟» و او پاسخ داد: چون که امروزه اجماعی در داخل کشور وجود داشته بدین ترتیب که این صرفاً موضوعی سیاسی است؛ و گروه ۱+۵ هم در موقعیتی نیست که برای برونرفت از این بنبست توافقی واقعی داشته باشد، دقیقاً به خاطر همان دلایلی که قبلاً گفتم؛ اول اینکه در واشنگتن اختلاف نظر هست و دوم اینکه در درون ۱+۵ هم اختلاف نظر وجود دارد.
