این روزها صحبت از اجرایی کردن طرح پزشک خانواده در حوزه های بهداشت و درمان مطرح است، طرحی که به قول مسئولان سلامت کشور تغییر بزرگی را در دو عرصه بهداشت و درمان ایجاد میکند و سبب تحول بزرگی در امر پیشگیری، درمان و آموزش پزشکی میشود. سيستم بيمار درمان كشور نيازمند انقلابى است تا بتواند سلامت خود را باز يابد و اين انقلاب دست كمى از اجراى قانون هدفمندى يارانهها نخواهد داشت.
سه دهه قبل ماجراى سيستم ارجاع و پزشك خانواده براى روستاها مصوب شد و امروز با افزايش چشمگير جمعيت شهرها، مهاجرت روستاييان به مناطق شهرى، بـودجه اندك دولت براى تخصيص سرانه سلامت وبازى موش و گربه بيمهها، اجرايى شدن اين طرح در شهرها بسيار ضرورى به نظر مىرسد.
اما طرح پزشك خانواده كه سالهاست از تصويب آن براى اجرا در شهرها مىگذرد، هنوز پشت دروازههای شهرها و كلانشهرهاى كشور مانده و كسرى بودجه و بگو مگوى بيمهها و وزارت بهداشت، اجازه اجرايى شدن كامل آن را نمىدهد.
اجراى ناقص طرح ياد شده در سالهاى گذشته، مردم كه حاميان اصلى سيستم ارجاع به شما مىروند را دچار شك و بدگمانى نموده. اما طرحى كه امسال قرار است مطابق برنامه پنجم طى ۵ سال اجرايى شود، در شهرها كليد مىخورد تا به دستور رييسجمهور در طول دو سال پزشك خانواده در تمامى نقاط ايران پاسخگوى وضعيت سلامت مردم باشد.
***
دسترسی عادلانه همه مردم به سلامت مهم ترین هدف اجرای این طرح است که با ایجاد تمهیدات لازم در آینده نزدیک در سراسر کشور محقق می شود.
سال گذشته براى نخستين بار، اين طرح در سه استان سيستان و بلوچستان، خوزستان و چهارمحال و بختيارى با نام "نسخه ۰۱" به اجرا درآمد. مسوولان مىگويند كه كليه مشكلات و موانع پزشك خانواده، سال ۹۰ شناسايى شده و در سال ۹۱ مدل جديد اين طرح و با نام "نسخه "۰۲ در ساير استانهاى كشور و نقاط شهرى، عملياتى خواهد شد.
۰۲ برای سلامتی می آید
ريـيس دانشگاه علوم پزشكى اصفهان از حضور پزشك خانواده در سال ۹۱ در اصفهان به شرط تامين اعتبار خبر مىدهد و می گوید: در طرح پزشک خانواده که قرار است از مهرماه در استان اصفهان اجرا شود، هر پزشک قابلیت زیر پوشش قرار دادن ۵۰۰ تا ۲۵۰۰ نفر را دارد که به مداوا و چکاپ پزشکی آنها بپردازد.
به گفته دکترشاهین شیرانی بزودی ثبت نام مردمی و عمومی طرح پزشك خانواده نیز توسط مردم و به انتخاب و تشخیص خودشان آغاز می شود.
وی از تدوین مشکلات و نارسایی این برنامه با همکاری وزارت بهداشت و تعاون و طراحی راهکارهای مناسب برای حل آنها خبر داده و ادامه می دهد: نسخه "صفر دو" این دستوالعمل برای اجرا در کل مناطق شهری سه استان مذکور و نیز استانهایی که با توافق دو وزارتخانه تعیین میشود، تهیه شده است.
این مسوول، با اشاره به لزوم گسترش خدمات بهداشت و سلامت برای تمام افراد جامعه، خاطر نشان می سازد: ویزیت و داروی رایگان و تعیین متولی برای سلامت مردم از مزایای اجرای این طرح است.
دکتر شیرانی ادامه می دهد: پزشک خانواده و تیم سلامت موظف هستند نسبت به تکمیل پرونده الکترونیک سلامت "پرونده ای که به مجموعه اطلاعات مرتبط با سلامت شهروندان گفته میشود و بدون محدودیت زمان یا مکان در دسترس افراد مجاز قرار میگیرد"، اقدام کنند.
به گفته وی در این طرح ۶۰ درصد سرانه درمان پزشکان برای تامین نیازهای آنها ابتدای هر ماه پرداخت میشود تا مشکلات مالی متوجه پزشکان نشود.
ريـيس دانشگاه علوم پزشكى اصفهان در مقابل این سوال كه براى رفع مشكلات طرح كه در سالهاى گذشته باعث نارضايتى مردم و پزشكان عمومى بوده چه تصميمى اتخاذ شده، تنها به اين جواب اكتفا مىكند كه در نسخه جديد تمامى مشكلات گذشته رفع شده اما طرح نمىتواند بدون مشكل باشد و به تدريج تمام آنها رفع مىشوند.
اما اجراى اين طرح به همين سادگى نيست چرا كه بيمهها شريك اصلى و تضمين كننده موفقيت طرح هستند ؛ شرکایی كه بيش از ۵۰ ميليارد به دانشگاه علـوم پـزشكى اصفهان بدهى دارند و داروخانهها، آزمـايـشـگـاههـا و راديولوژىهاى شهرى را به مرز ورشكستگى كشيدهاند، چگونه قرار است طرح را كامل پوشش دهند تا خدمات رايگان به مردم ارايه شده و حقوق پزشكان به موقع پرداخت شود؟
شتاب را تایید نمیکنیم
در حال حاضر بسیاری از پزشکان عمومی از نحوه اجرای طرح پزشک خانواده بیاطلاع هستند و بیشتر اطلاعات پزشکان عمومی در این زمینه از طریق همکاران بوده و هیچ مرجع رسمی برای آگاهی سازی پزشکان عمومی دست به کار نشده است.
پزشکان عمومی اصفهان از سرعت بسیار زیاد اجرای طرح پزشک خانواده در اصفهان گلایه داشته و به نوعی با آن مخالف هستند.
عضو کمیته اطلاع رسانی پزشک خانواده در اصفهان معتقد است با توجه به آماده سازی استان اصفهان برای اجرای نسخه ۰۲ طرح پزشک خانواده، مدتی است که بنرهای تبلیغاتی آن در سطح شهر و حتی در مراکز بهداشتی و درمانی جهت اطلاع رسانی عمومی مشاهده می شود.
لیندا قانع با اشاره به شتاب فراوان در اجرای نسخه ۰۲ پزشک خانواده در این استان، بیان می کند: این در حالی است که شتاب در این کار موجب عدم موفقیت و یا در برخی موارد درجا زدن طرح خواهد شد.
وی با تاکید بر اجرای آهسته و بدون هیچگونه شتابزدگی در اجرای این طرح، اظهار می دارد: اجرای آرام و گام به گام طرح پزشک خانواده موجب شناخت نواقص و در نهایت رفع آنان می شود. فکر می کنم این روزها مردم اصفهان منتظر اطلاع رسانی و در نهایت اجرای طرح پزشک خانواده در این کلانشهر باشند.
پزشكان عمومى در خط اول اعتراض
پزشكان عمومى در خط مقدم ارايه خدمات درمانى به بيماران قرار مىگيرند و بنابراين رضايت آنها در پـيشبرد طرح، كمك شايانى مىكند.
اين پزشكان سالهاست كه در طرح پزشك روستايى براى گذراندن طرح دوره خدمت، سربازى و يا نبود كار شركت كرده و همواره از نحوه اجراى آن ناراضى بودهاند. امروز نيز با وجود اصلاح و رفع عيوب، اما هنوز هم مشكلات طرح را درشـت عـنوان مىكنند.
رييس انجمن پزشكان عـمـومى اصفهان در مورد جزييات اجراى پزشك خانواده در شهر اصفهان مىگويد: ۴ پزشك عمومى بايد در محلهاى معلوم شده، مركزى با متراژ مشخص را تاسيس كنند كه در اين مكان پرستار، بهيار و ... استخدام شوند. هر پزشك موظف به ۸ ساعت كار در روز بـدون استفاده از مرخصى به شرط وجود پزشك جايگزين است. در اين صورت مراقبت سلامت ۲۵۰۰ نفر به عهده پزشكی است كه در ازاى هر نفر ۲۳۰۰ تومان سرانه دريافت مىكند و با اين سرانه فرد مىتواند يك تا ۱۰۰ بار به پزشك خانواده خود مراجعه كند.
دكتر ستارى معتقد است كه با اين حجم گسترده مراجعات و حق ويزيت اندك، بدون شك هيچ پزشك عمومى از طرح استقبال نكرده و پس از گذشت يكسال، از سيستم خارج مىشود و اين اتفاقى است كه براى طرح پزشك روستايى نيز افتاده است؛ در اين صورت هر چند وزارت بهداشت طرح را اجرا كرده ولى به علت پايدار نبودن حضور پزشكان، زيان اصلى متوجه مردم مىشود.
به گفته وى در صورتىكه سرانه پرداختى هر فرد به طور متوسط ۲ هزار تومان در نظر گرفته شده و اين رقم در ۲۰۰۰ بيمار ضرب شود، هر پزشك عمومى در طول يك ماه حدود ۴ ميليون تومان درآمد خواهد داشت كه بايد اجاره محل، حقوق پرستار، پرسنل و ساير خدمات را از اين درآمد پرداخت نمايد .
تنها افراد بیمه شده ميتوانند، شرکت کنند
احمدرضا ریاضیات مدیرکل بیمه خدمات درمانی استان اصفهان در خصوص اجرای طرح پزشک خانواده در استان اصفهان به "جوان" می گوید: در حال حاضر ثبت نام از پزشکان برای شرکت در طرح پزشک خانواده در سطح استان اصفهان انجام میشود.
وی با تاکید بر اینکه افرادی که تحت پوشش بیمه نیستند نمیتوانند در طرح پزشک خانواده شرکت کنند، ادامه داد: افرادی که تحت پوشش بیمه قرار ندارند باید نسبت به ثبتنام خود در بیمه ایرانیان اقدام کنند.
مدیرکل بیمه خدمات درمانی استان اصفهان با اشاره به اینکه خوشبختانه استان اصفهان برای اجرای طرح پزشک خانواده با کمبود پزشک مواجه نيست، خاطر نشان می کند: تنها در بخشی از مناطق محروم ممکن است با مشکل مواجه شویم که در این زمینه نیز با افزایش حقوق پزشکان فعال در این مناطق، کمبودها جبران خواهد شد.
وی با بیان این که بعد از ثبت نام پزشکان فراخوان برای ثبتنام مردم و تعیین پزشک مورد نظرشان انجام میشود، می افزاید: همه کسانی که تحت پوشش انواع بیمهها هستند میتوانند در این طرح ثبتنام کنند.
شبکه ملی سلامت در راستای پزشک خانواده
طرح شبکه ملی سلامت "شمس" به منظور ایجاد زیرساخت خطوط اینترنت پرسرعت طرح پزشک خانواده به بهرهبرداری رسیده و قرار است تا۱۵ شهریورماه سال جاری ثبت نام خانوارها انجام شود.
افراد مختارند پزشک خود را در هر منطقه از شهر خود انتخاب کنند اما بهتر است برای دسترسی آسانتر نزدیکترین مطب را به عنوان پزشک خانواده انتخاب کنند.
به گفته مدیر گروه توسعه شبکههای بهداشت و درمان استان اصفهان هر پزشکی که ۲۵۰۰ نفر آن تکمیل شد سایت مربوط به ثبت نام دیگر اجازه باز شدن پروفایل را نمیدهد و افرادی که در مدت زمان تعیین شده ثبت نام نکنند بین پزشکانی که کمتر از ۲۵۰۰ نفر ثبت نامی دارند، توزیع خواهند شد.
محسن روحانی اعلام می کند: اگر یک پزشک خواهان انصراف از طرح باشد باید یک ماه قبل در خواست آن را بدهد.
وی با بیان اینکه در مراکز بهداشتی و درمانی سه کارشناس بهداشت خانواده برای نظارت بر مطبها در نظر گرفته شده است ، ادامه می دهد: هر پزشک خانواده قبل از بستن قرارداد با بیمه لازم است که یک دوره توجیهی سه روز و یک دوره آموزشی مشروح ۲۸ روز را بگذراند که از هفته آینده نخستین دوره آن برگزار میشود.
روحانی با بیان اینکه سیدیهای آموزشی به تمام پزشکان ثبتنامی داده میشود، تصریح می کند: در این دورههای آموزشی تمام سرفصلهای بهداشت خانواده به پزشکان عمومی و متخصص آموزش داده میشود و پس از دریافت گواهی میتوانند با بیمه قرارداد ببندند.
پزشک خانواده گامی برای ارتقای سلامتی کشور
اجرای صحیح و اصولی طرح پزشک خانواده تحقق یکی از دغدغه های نظام جمهوری اسلامی به شمار می رود که در اجرای این طرح ملی، کیفیت باید مدنظر مجریان طرح باشد، زیرا اگر این طرح به درستی اجرا شود، یکی از دغدغه های اساسی که همان ارائه خدمات درمانی بهتر به شهروندان است، محقق خواهد شد.
در بیش از ۶۰ کشور جهان نظام ملی سلامت در چارچوب طرح پزشک خانواده ساماندهی شده و شبکه ای از پزشکان عمومی، متخصص و فوق تخصص خدمات پزشکی لازم را به بیماران ارائه می دهند.
توزیع عادلانه خدمات سلامت در کشور، کاهش هزینه های غیر ضروری، ارتقا سلامت مردم و رضایتمندی و به حداقل رسیدن پرداخت هزینه های درمان را از مزایای این طرح به شمار می آید.
به هر حال طرح پزشک خانواده گامی موثر در ارتقای سلامتی کشور است که امیدواریم با اجرای این طرح، ضمن پیشگیری از انواع بیماری ها، آرامش روحی و روانی بیماران و خانواده های آنها را نیز فراهم نماید.
