كمتر از دو ماه به جشنوارهي كودك و نوجوان اصفهان باقي مانده است. جشنوارهاي كه بيست و ششمين دوره آن امسال همزمان با روز جهاني كودك از ۱۷ تا ۲۱ مهرماه در استان اصفهان برگزار ميشود و گمانه زنيها بر اين است كه «بچگيتو فراموش نكن»، «بچههاي جسور»، «فرزند خوانده»، «گورداله»، «بزرگمرد كوچك»، «مرواريد»، «نيكان و بچه غول»، «عمليات مهد كودك» و «چتر سبز» از فيلمهايي باشند كه در اين جشنواره اكران ميشوند.
سينماي كودك پس از انقلاب اسلامي با تولدي دوباره روبهرو شد. همه ما سالهاي دهه ۶۰ را به ياد ميآوريم. هنگامي كه «گلنار» و «مدرسه موشها» و«دزد عروسك ها» گيشه سينماي آن روزها را فتح ميكرد و مردم براي تماشاي فيلمهاي كودك كنار سينما صف ميبستند.
سالهاي دهه ۶۰ يكي پس از ديگري ميگذشتند و سينماها با اكران فيلمهاي كودك، فروش خود را تضمين ميكردند. «مريم و ميتيل» و «من زمين را دوست دارم» هم از ديگر آثاري دهه شصتي سينماي كودك بود كه فروش خوبي هم داشت.
البته پيشرفت سينماي كودك در اين دهه تنها به فيلمهاي تجارياش بازنميگشت و ما در اين سالها با فيلم هايي مانند خانه دوست كجاست؟ (عباس كيارستمي)، باشو غريبه كوچك (بهرام بيضايي) و مشق شب (عباس كيارستمي) دونده (امير نادري)، كليد (ابراهيم فروزش) هم روبهرو بوديم. فيلمهايي كه در عرصههاي بينالمللي هم افتخارات بسياري را از آن سينماي ايران كردند.
در همان سالها بود كه مسئولان سينمايي وقت تصميم گرفتند كه جشنوارهاي مستقل از جشنواره فجر براي سينماي كودك برگزار كنند، چون توانايي فيلمهاي سينماي كودك آن سالها را، بيشتر از حد انتظار ميديدند. اين بود كه جشنواره فيلمهاي كودك و نوجوان اصفهان برگزار شد تا پاسخگوي سينماي كودك پربار آن سالها باشد.
با گذشت سالهاي دهه ۶۰ و ورود به دهه ۷۰ اما سينماي كودك ديگر رونق آن سالها را نداشت و براي نمونه از فيلمهاي پرفروش سينماي كودك دهه ۷۰ ميتوانيم به «كلاه قرمزي و پسر خاله» و «خواهران غريب» اشاره كنيم كه فروش بسيار خوبي هم داشت، اما تعداد فيلمهاي كودك دهه ۷۰ اصلاً با دهه ۶۰ قابل مقايسه نبود. ركود سينماي كودك در دهه ۷۰ ادامه پيدا كرد تا سال ۷۶ و تغييراتي كه در ساختار سينما به وجود آمد، باعث شد كه غالب سينماگران به سمت فيلمهاي اجتماعي آن روزها جذب شوند.
ديگر به فكر كسي هم نميرسيد كه بخواهد وقت و هزينهاش را صرف توليد فيلمهاي كودك كند كه در آن دوره ديگر طرفدار زيادي نداشتند. شايد يكي از دلايل ركود هم اين بود كه متولدين دهه شصتي كه پاي ثابت فيلمهاي سينمايي كودك آن دهه بودند، در دهه ۷۰ ديگر به سنين نوجواني رسيده بودند و علاقه چنداني به تماشاي فيلمهاي سينمايي كودك نداشتند.
در آن سالها همچنين با ورود دستگاههاي آتاري و ميكرو به خانهها ديگر كودكان و نوجوان حوصله تماشاي فيلمهاي سينمايي كودك را پيدا نميكردند. دهه ۸۰ هم آمدورفت بدون اينكه ما با آثار چشمگيري در زمينه سينماي كودك روبهرو باشيم و فيلم هايي كه در اين سالها توليد ميشد، انگار در حد خالي نبودن عريضه و استفاده از بودجههاي دولتي اين ژانر بود. از طرف ديگر فيلمهاي كودك دهه ۸۰ به دنبال تكرار تجربه فيلمهاي دهه ۶۰ بود و شايد اين يكي از دلايل مهم مورد توجه قرار نگرفتن فيلمهاي سينما كودك در دهه ۸۰ بود.
پرسش اينجاست كه در اين پيشرفت تكنولوژي و رواج اينترنت و ماهواره و وجود فيلم هايي مانند «هري پاتر» و «شرك» و «عصر يخبندان» كه در شبكه خانگي هم عرضه عمومي ميشوند، كودكان ديگر چه ارتباطي ميتوانند با سينماي كودك برقرار كنند كه به سبك ۲۰ سال پيش است. در چنين شرايطي بهتر است متوليان امر فكر اساسي به حال سينماي كودك كنند تا در مقابل اين روند تهاجمي فرهنگي كه رسانههاي غربي آغاز كردهاند، حرفي براي گفتن داشته باشد.
