جوان: سفري كه به دليل پوشش خبري كه تيم همراه اين هنرمند وظيفه آن را بر عهده داشتهاند، انعكاس گستردهاي در رسانهها داشته است، به نحوي كه در ميان اخبارهاي گوناگون و تعريف و تمجيدهاي مختلف صورت گرفته اصل موضوع خبر و دليل انجام سفر گم شده است؛ سفري كه در تبليغات رسانهاي از آن به عنوان «سفرهاي سفير مهرآفرين» ياد ميشود.
كار نيكو يا كارناوال تبليغاتي؟
مي گويند فقراي شهر كوفه تنها زماني فهميدند خيري كه هر شب نان و خرما برايشان ميآورد حضرت علي (ع) است كه چند روز از غيبت آن مرد نيكو كار گذشته بود. خداوند در قرآن كريم ميفرمايد:«يا ايها الذين آمنوا لاتبطلوا صدقاتكم بالمن و الاذى» (بقره: ۲۶۴) «اى كسانى كه ايمان آوردهايد، بخششهاى خود را با منت و آزار، باطل نسازيد». خداوند متعال در اينجا نميگويداي كساني كه ريا ميكنيد، يا اي كساني كه ميخواهيد مشهور شويد. خداوند همه كساني را كه ايمان آوردهاند خطاب قرار داده است.
سؤال اولي كه بايد از اين هنرمند گرامي پرسيد اين است كه چرا براي انجام يك سفر مهرورزانه شما يك تيم مجهز خبري را با خود همراه كردهايد؟ عمل خير و مهروزرانه شما يا موسسه خيريهاي كه عنوان سفيري آن را يدك ميكشيد، براي خدا انجام ميشود يا خرما؟
مقابله با مدلهاي بومي؟! بهتر است كمي روراستتر باشيم. اين سفر توسط گروهي از مسئولان آن مؤسسه به همراه گروهي خبري انجام شده است. هزينههاي مرتبط با اين سفر به دليل انجام آن از تهران و بعد مسافت تا زاهدان مبلغ بالايي ميشود. گروه اعزامي با اكثر مقامات استاني ديدار كردهاند و جاي تاسف است كه مسئولان يك استان پهناور براي ديدار با يك بازيگر به ديدار وي بشتابند و از اينكه وي براي سفر استاني سيستان و بلوچستان را انتخاب كرده است ابراز شعف ميكنند. به نظر ميرسد دوران اين گونه رفتارهاي حقارتآميز خيلي وقت است كه گذشته است و شأنيت مسئولي كه در نظام جمهوري اسلامي در حال خدمترساني به هموطنان خود است، بسيار بالاتر از اين است كه در چنين كارناوالهاي تبليغاتي شركت كند و مهر تائيدي بر آنها بزند. آن هم در كشوري كه با مدلهاي بومي جهاد سازندگي و بسيج مردمي خود خدمات بيريا و بيسابقهاي به مردم مناطق محروم كرده است و نيازي به مدلهاي خارجي صرفاً تبليغاتي و احتمالاً فاقد كارايي ندارد.
سؤال دوم را بايد از آن مسئولاني پرسيد كه به ديدار هيئت موسسه خيريه رفتهاند. اين دوستان براي گرفتن اعتبار و بازسازي مناطق محروم استانشان ميتوانند از راههاي قانوني از جمله تصويب بودجه ساليانه كشور در مجلس اقدام كنند. پس چرا وقتي يك هموطن ايراني ميتواند حق خود را به صورت قانوني از بودجه عمراني كشور بگيرد، بايد كار را به جايي برسانيم كه وقتي بازيگري براي يك كار به اصطلاح خيرخواهانه به استانمان سفر ميكند شوق و ذوق سراسر وجودمان را بگيرد و عكسهايي كه از استانمان در رسانهها منعكس ميشود، چيزي كمتر از مناطق قحطيزده سومالي نباشد؟
آداب ميسيونري در طي چند قرن گذشته ميسيونرهاي مذهبي مسيحي براي گرايش دادن مردم آفريقا و آسيا به مسيحيت به مناطق دوردست و محروم سفر ميكردند. آنها با خود نان و غذا و دارو ميبردند و شرط اين هدايا براي مردم قحطيزده و گرسنه آفريقايي يا آسيايي چيزي نبود جز آشنايي با مفاهيم دين مسيحيت. اين ميسيونرها از سوي دولتهاي استعماري كه خود عامل به قحطي كشيده شدن آن كشورها بودند، ساپورت مالي ميشدند. آنها مردم را با چماق استعمار و هويج متمدن شدن، به سوي دين مسيحيت سوق ميدادند. اين افراد رفتارهاي به ظاهر انساندوستانه و در باطن جاده صافكن دولتهاي استعماري داشتند، به همين خاطر تا اكنون نيز آفريقاييها با عوارض چيزي كه به نام محبتهاي ميسيونرها به آنها تحميل شده است رنج ميبرند. امروزه هم همان روش ميسيونرها با شكل و شمايلي ديگر در آفريقاي در استعمار جريان دارد. اين بار به جاي كشيشهاي رسمي، هنرمندان و ورزشكاران وظيفه اين كار را بر عهده ميگيرند. ميسيونرهاي نسل جديد كمكهاي انساندوستانه را به شرط تغيير مذهب يا قبول يوغ استعمار بخشش نميكنند اما با محبوبيت جهاني كه دارند به راحتي گرسنگان را جذب ميكنند و در ذهن آنها فرشتگان نجاتي ميشوند كه از آسمان نازل شدهاند. متأسفانه اين اقدامات شبهميسيونري در داخل كشور ما نيز رخنه كرده است. موسسات خيريه داخلي بدون اينكه به پيشينه فرهنگي و آموزههاي دين اسلامي مراجعه كنند رفتارهايي را كه سازمانهاي بينالمللي درباره برنامههاي رفع گرسنگي و فقر در جهان اجرا كردهاند، عيناً كپي كرده و آن را در داخل كشور، پياده ميكنند.
آنجلينا جوليهاي وطني در ميان سفيران صلحي كه از سوي سازمان ملل متحد و يونيسف به مناطق محروم جهان سفر ميكنند، نام آنجلينا جولي به دليل شهرتش در هاليوود بيش از بقيه است. سفرهاي اين بازيگر امريكايي به مناطق محروم آفريقا و آسيا از جمله مناطقي كه توسط دولت امريكا مورد هجوم نظامي واقع شدهاند، باعث بازخوردهاي متفاوتي در ميان افكار عمومي جهان شده؛ عدهاي وي را به خاطر به خطر انداختن جانش، حضور در مناطق جنگزده و كمك به جنگزدگان تحسين ميكنند.
عدهاي ديگر نيز وي را جزئي از ابزار رسانهاي هاليوود براي مشروع نشان دادن تجاوزات دولت امريكا ميدانند و معتقدند اگر آنجلينا جولي ميخواهد كاري براي صلح جهاني انجام دهد، بهتر است اقدامي براي جلوگيري از تجاوزگري دولت امريكا انجام دهد. به هر حال بعد از مطرح شدن آنجلينا جولي و سفرش به آفريقا، خانم بازيگر ايراني ما كه هم اكنون در سيستان و بلوچستان به سر ميبرد و اسمش هم چيزي نيست جز كتايون رياحي هم راهي آفريقا شد و درست همان ژستهاي خانم آنجلينا جولي را گرفت. آنجلينا جولي وطني ما اين روزها در سيستان و بلوچستان است با آنكه اين سفر نيز مانند سفر سومالي بيشتر تبليغ خانم رياحي شد.
ما فقط ميخواهيم تقليد كنيم؛ گاهي در قالب موسسه خيريه اداي يونيسف را در ميآوريم و گاهي كتايون رياحي ميشويم و اداي آنجلينا جولي را در ميآوريم. معلوم نيست اين كارناوال تبليغاتي فردا در كجا و براي تبليغ كدام يك از بازيگران و هنرمندان عضو اين موسسه خيريه برپا ميشود و قرار است آنجلينا جولي بعدي چه كسي باشد؟
