جوان: چندي پيش تعدادي از اصلاحطلبان شاخص با محوريت محمد خاتمي گردهم آمدند تا درباره نحوه بازگشت به نظام چارهانديشي كنند.
اعضاي جلسه پيشنهاد دادهاند در اين نامه محرمانه كه به واسطه هاشمي رفسنجاني به رهبر انقلاب تقديم ميشود اصلاحطلبان تلويحاً از فتنه ۸۸ برائت بجويند. اين پيشنهاد در حالي است كه خاتمي به آن روي خوش نشان داده است. اما به راستي چه اتفاقي افتاده كه پس از تمام فراز و نشيبهاي جبهه اصلاحات در جريان حوادث تلخ پس از انتخابات، آنها تصميم گرفتهاند كه از موضع خود كوتاه بيايند و از اين وقايع برائت بجويند؟ پاسخ به اين سؤال را بايد در انتخابات پيش روي رياست جمهوري جستوجو كرد.
واقعيت آن است كه پس از آنكه طرح هماهنگ و مشترك اپوزيسيون و اصلاحطلبان در خصوص تحريم انتخابات مجلس نهم با حضور پرشور مردم شكست خورد و خاتمي به عنوان يكي از ليدرهاي اصلاحات (كه نقش وي در ترويج سناريوي تحريم، غيرقابل انكار است) مجبور به حضور در انتخابات شد، اصلاحطلبان تصميم گرفتند كه اگرچه تمام برنامهريزيهايشان با شكست روبهرو شد، اما از اين شرايط به وجود آمده نيز به نحو احسن به نفع خود استفاده كنند.
آنها كه از حضور خاتمي در انتخابات حسابي شوكه شده بودند، برنامهريزي خود را روي بازگشت خاتمي به درون نظام گذاشتند تا شايد بار ديگر بتوانند اهداف خود را از داخل نظام پيگيري كنند. به همين خاطر مشاوران خاص خاتمي، پيشنهادات خود را براي امتيازگيري از نظام به وي ارائه كردند. همين مشاورهها باعث شد كه خاتمي در ديدار با همفكران خود سخن از وحدت ملي به ميان آورد و خواستار آزادي زندانيان سياسي شود. زندانيان سياسي كه نه تنها در زمان آزاديشان عليه امنيت ملي اقدام كرده، بلكه در مدت حبس خود نيز آزادانه حملاتي را متوجه نظام و انقلاب ميكردند و حتي از همان درون زندان نيز خواستار تحريم انتخابات شده بودند. اما نظام كه چندان دل خوشي از رفتار و كردار اصلاحطلبان در جريان حوادث تلخ پس از انتخابات نداشت، بار ديگر حرفهاي خاتمي را جدي نگرفت تا وي و همفكرانش به دنبال راه حل ديگري براي سنجاق كردن خود به نظام باشند. از سوي ديگر وجود برخي نارضايتيها از سياستهاي اجرايي به ويژه در حوزه اقتصاد، اصلاحطلبان را بر آن داشت تا به هر ترتيب ممكن با بازگشت به درون نظام، خود را در انتخابات آتي در معرض آزمايش عمومي قرار دهند تا شايد از اين طريق بتوانند بار ديگر سكان هدايت قوه مجريه كشور را بر عهده بگيرند، به همين دليل اصلاحطلبان تصميم گرفتهاند تا با محوريت خاتمي و كمك هاشمي رفسنجاني با ارسال نامهاي به مقام معظم رهبري مخفيانه توبه كنند.
نامهاي كه تازه نيست
اما ارسال نامه از سوي خاتمي به رهبر معظم انقلاب ماجرايي تازه نيست، چراكه پيشتر و در آذر ماه سال ۸۸ و در روزهايي كه التهاب ساخته اصلاحطلبان فضاي كشور را در بر گرفته بود، خاتمي كوشيد تا از طريق ارسال نامهاي محرمانه به مقام معظم رهبري عملاً حساب اصلاحطلبان را از فتنهگران جدا كند. نكته مشترك ميان هر دو نامه نيز اين است كه هاشمي رفسنجاني به عنوان واسط عمل كرده است. بر اساس آنچه كه در آن دوران هفتهنامه ايراندخت وابسته به اصلاحطلبان ادعا كرد خاتمي در نامه خود به مقام معظم رهبري عنوان كرده كه جريان اصلاحطلب و ما، دولت موجود را به رسميت ميشناسيم اما بايد جلوي تندرويها را گرفت؛ تندروي هم در اين سو وجود دارد هم در آن سو.
بر اساس اين گزارش، خاتمي در نامه خود تأكيد كرده كه بهتر است از هاشميرفسنجاني بخواهيم جريان حكميت را رهبري كند. خاتمي به جريان اصلاحات و ريشههاي خط امامي آن نيز اشاره و تصريح كرده كه اين جريان قابل حذف نيست. او از همين زاويه خواستار آزادي زندانيان سياسي و گشودن فضاي سياسي شده است.
خاتمي و فرار از توبه علني واقعيت اين است كه بسياري پس از حضور خاتمي در انتخابات، پذيرفتند كه وي از رفتار و كردار گذشته خود دور شده است. گرچه وي هيچگاه حاضر به عذرخواهي رسمي از نظام و مردم به خاطر رفتارهاي غيرمعمولش در طول حوادث تلخ پس از انتخاب نشد و جاي اين عذرخواهي رسمي همچنان خالي است، اما بازهم بسياري اين مشاركت خاتمي در انتخابات را به فال نيك گرفتند تا بر اساس سياست نظام در خصوص جذب حداكثري و دفع حداقلي گام برداشته باشند. حال اين عذرخواهي مخفيانه در حالي است كه اين رفتار خاتمي و اصلاحطلبان بر خلاف تمامي ادعاهاي آنان در خصوص حق مردم براي دانستن و جريان آزاد اطلاعات است. لذا مردم همچنان منتظر عذرخواهي رسمي و علني وي و همفكرانش از محضر نظام و مردم هستند.
خاتمي و مرزبندي با راديكالهاي اصلاحات در عين حال نكتهاي ديگر كه شايد مهمترين بحث و خواسته عمومي از خاتمي است، لزوم مرزبندي شفاف و رسمي وي با مشاوران و اصلاحطلبان تندرو است؛ كساني كه همواره ميكوشند تا از موجهاي به وجود آمده به نفع خود استفاده و پروژه امتيازگيري از نظام را كليد بزنند و خاتمي را نيز به ابزاري براي امتيازگيري تبديل كنند. اين مسئلهاي است كه بسياري از سياسيون نيز به آن اشاره كردهاند و گفتهاند يكي از مهمترين دلايل بدنام شدن خاتمي و اقدامات نه چندان مناسب وي در گذشته وجود همين مشاوراني است كه اطلاعات نادرست به خاتمي ميدهند؛ اطلاعات غلطي كه اين الزام را به وجود ميآورد كه خاتمي بازنگري جدي در به كارگيري مشاوران خود انجام دهد.
