جوان: اين در حالي است كه ايمني وسايل بازي شهربازيها در مراكز مختلف به دليل فرسودگي، غيراستاندارد بودن و نبود نظارت كافي همچنان آبستن حوادث مختلفي است كه جراحت و آسيبهاي بدني به كودكان و نوجوانان را از آن جمله ميتوان نام برد؛ با اين حال دستگاههاي متولي همچنان مصّر هستند كه در شهركهاي بازي و وسايل و دستگاههاي تفريحي نظارت و بازرسي دارند و اينكه چرا اين حوادث و سوانح تكرار ميشود همچنان بيپاسخ مانده است؟
حادثه مرگ يك جوان بر اثر شكسته شدن دستگاه رنجر در اردبيل، مرگ جواني بر اثر استفاده از وسايل بازي و تفريحي پاركي در غرب تهران، مصدوميت هشت كودك در پي سقوط از وسايل بازي در شهربازي شهر مشهد، مرگ كودك ايلامي در تونل باد در شهربازي و... اخباري از اين دست است كه هر از چند گاهي از گوشه و كنار كشور در رسانهها انعكاس پيدا ميكند و بخشي از حوادث است كه رسانهاي ميشود، بيشتر حوادث و مصدوميتهاي ناشي از وسايل غيراستاندارد و فرسوده، هرگز گزارش و در جايي ثبت نميشود و اين نشان از آن دارد كه اينگونه وسايل به جاي ايجاد فضاي مفرح و شاد براي كودكان و خانوادهها تبديل به وسايل و دستگاههاي دلهرهآور و دغدغهاي شده است كه هر لحظه حادثهاي رقم ميزند.
آمار سوانح ثبت نميشود
به دليل گرفتاري و سختي پيگيري سوانح پيش آمده در مراكز تفريحي گردشگري، شهر بازيها و پاركها به جز مواردي كه منجر به فوت و جراحت شديد ميشود ساير موارد شامل شكستگي، كوفتگي و ديگر آسيبهاي جسمي در جايي ثبت و پيگيري نميشود تا آمار دقيقي حاصل شود كه بتوان از نتايج آن بر ارزيابي و استاندارد بودن اينگونه دستگاهها و مراكز پي برد و از سوي ديگر به دليل آنكه برخي توليدكنندگان از مواد اوليه و تجهيزات مرغوب و استاندارد و با كيفيت استفاده نميكنند، در طول زمان و حين استفاده، سريعاً اينگونه وسايل فرسوده شده و كارايي خود را به عنوان وسايل و تجهيزات ايمن از دست داده و تبديل به ارابههاي مرگآور ميشوند؛ ارابههاييكه به جاي شاديآفريني، مرگ را به استفادهكنندگان هديه ميدهند!
حادثهآفريني بيشتر در مراكز غيرمجاز بسياري از حوادث و سوانحي كه از ديد مراكز بازرسي و نظارت دور ميماند مربوط به مراكز غيرمجاز است كه با گرفتن يك مجوز يا پروانه كوتاه مدت و موقت بدون در نظر گرفتن مسائل استاندارد و ايمني مشغول ارائه خدمات به شهروندان ميشوند و از آنجايي كه اكثر اين مراكز در فصل تابستان فعال ميشوند تعداد حوادث و سوانح نيز به طور چشمگيري افزايش مييابد و از سوي ديگر توجه به درآمدزايي و كسب سود بيشتر از سوي گردانندگان اين مراكز سبب ميشود تا بيش از ظرفيت وسايل و تجهيزات بازي و سرگرمي كار از آن كشيده شود كه دامنه وقوع حوادث و سوانح افزايش مييابد.
اخطار و پلمب؛ اولين ابزار نظارتي و كنترلي بهادر كاظمي معاون نظارت بر اجراي استاندارد سازمان ملي استاندارد ايران تجهيزات و دستگاههاي شهرهاي بازي را شامل استاندارد اجباري در دو مرحله عنوان كرده و به «جوان» ميگويد: در بخش توليد و ديگري در زمان بعد از نصب وسايل بازي و تفريحي است كه ميبايد قوانين استاندارد لازم رعايت شود. يعني اين تجهيزات بعد از نصب بايد با گواهي استاندارد شروع به كار كند. از اين رو بعد از اعمال قوانين و كنترلهاي استاندارد و الزامات لازم و ضروري مجوز فعاليت صادر ميشود و در حين فعاليت نيز به صورت دورهاي كنترلهاي لازم به انجام ميرسد و اگر مشخص شود كه مواردي با استانداردهاي موجود انطباق ندارد بعد از صدور اخطار و طي مراحل مشخص دستگاه يا شهربازي پلمب ميشود كه البته براي پلمب شهربازي كه داراي تجهيزات فراواني است موازيني وجود دارد كه بايد رعايت شود.
اين مسئول در سازمان ملي استاندارد معتقد است كه اقدامات كنترلي و نظارتي و بازرسي حداقل يك بار در سال اعمال و گواهي لازم صادر ميشود كه متأسفانه برخي از صاحبان شهربازيها اين موارد را رعايت نميكنند.
كاظمي تأكيد ميكند كه اگر حين بازرسي و كنترل، دستگاهي پلمب شود و به صورت غيرمجاز اقدام به فك پلمب صورت گيرد، به صاحبان اينگونه مراكز اجازه بهرهبرداري داده نميشود و حتي به مراجع قضايي معرفي ميشوند و در صورت اصلاح عيوب و رفع خطر اجازه بهرهبرداري مجدد صادر ميشود. وي با اشاره به اين نكته كه شهرها در حال افزايش و توسعه هستند و به همان نسبت نيز شهربازيها و شهركهاي بازي نيز افزايش مييابد، گفت: اين امر دقت نظر در كنترل و نظارت را نيز افزايش ميدهد و بر اهميت آن ميافزايد. كاظمي با بيان اينكه كار نظارت و بازرسي تأييد صلاحيت مراكز توسط شركتهاي زيرمجموعه استاندارد صورت ميگيرد، ميگويد: اين شركتها خصوصي هستند و اصولاً منافعي ندارند كه بخواهند با صاحبان مراكز تفريحي و شهرهاي بازي تباني كنند تا خداي نكرده بر اثر سهلانگاري آنان سوانحي پيش بيايد و اگر در حين بازرسي عدم انطباق با الزامات استاندارد مشاهده شود در وهله اول آن دستگاه و اگر تعداد دستگاهها بيش از حد باشد به كلي شهربازي پلمب ميشود.
معاون نظارت بر اجراي استاندارد سازمان ملي استاندارد ايران معتقد است در صورتي ميتوانيم اينگونه حوادث را كاهش دهيم كه بهرهبرداران در دورههاي تعيين شده دستگاهها را مورد بازرسي و بازبيني ايمني قرار دهند و اگر كوچكترين مورد يا عيبي مشاهده كردند، دستگاه را از چرخ سرويسدهي خارج كنند تا حوادث ناگوار كاهش يابد.
باز هم تكرار حوادث؛ چاره چيست؟ به اعتقاد كارشناسان براي كاهش حوادث و سوانح شهربازي و مراكز تفريحي، رعايت الزامات استاندارد در اولويت بهرهبرداران بايد قرار گيرد و از سوي ديگر بايد براي توليد اينگونه تجهيزات و وسايل بازي استانداردهاي دقيقي در نظر گرفته شود تا توليدكنندگان و بهرهبرداران به راحتي نتوانند از خط ايمني و استاندارد عبور كنند و در صورت وقوع سوانح بايد برخورد شديد قانوني صورت گيرد تا افرادي به خود اجازه ندهند كه براي كسب سود بيشتر با جان و سلامتي شهروندان بازي كنند.
