در هفتههاي اخير يكي از مهمترين اخبار حوزه رسانههاي الكترونيك و مجازي فيلتر شدن يكي از پرطرفدارترين سايتهاي خبري- تحليلي وابسته به يكي از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي بود كه در نهايت تعجب به دستور مقام قضايي به دليل عدمنظارت كافي به بخش اظهارنظر مخاطبان يا به اصطلاح همان كامنتها مطالبش توقيف شده بود.
كامنت گذاشتن يا اظهارنظر مخاطبان درباره يك مطلب يكي از مشخصههاي رسانههاي نسل جديد است كه در آن مخاطب نه به عنوان يك عامل غيرمؤثر بلكه در لحظهاي كه مورد خطاب قرار ميگيرد، توانايي دارد نسبت به آن اظهارنظر كند و محبوبيت و عدممحبوبيت آن را براي خودش تعيين نمايد. با اين حال از آنجا كه اظهار نظر، هر آنچه باشد مانند اصل خبر و مطلب منتشر ميشود و ديگران از آن مطلع ميشوند، نميتوان آن را مطلقاً آزاد تلقي كرد، چه بسا همه اتفاقاتي كه ميتواند اصل آزادي خبررساني را تحت تأثير قرار داده و محدود نمايد براي اظهارنظر هم به صورت شديدتر قابل اعمال باشد زيرا چه بسا برخلاف آنكه نوشته نويسنده هر مطلبي در فضاي روزنامهنگاري سايبر قابل پيگرد باشد، پيگيري اطلاعاتي كه هر چند درست يا نادرست در قالب كامنت و اظهارنظر منتشر ميشود به اين آسانيها هم نباشد، شايد به همين دليل هم باشد كه بسياري از سايتهاي غريبه و آشنا به جاي پيگيري حرفهاي بيپايهترشان از طريق توليد مطلب كه طبيعتاً مسئوليت خود را به همراه دارد، از طريق كامنت گذاشتن براي مطالب خودشان يا ديگران خيلي از حرفهايي كه نميتوانند رسماً بزنند را به صورت حاشيه نوشته مطالب ارائه ميكنند.
سرك كشيدن به ويژه به بسياري از سايتهاي سياسي منتقد و تحليل محتواي آنها به سادگي نشاندهنده چنين رويهاي است كه سايت مزبور بخشي از اهداف خود را در بيان مطالب از طريق مهندسي اظهارنظرها (يعني منتشر كردن اظهارنظرهايي كه در جهت هدف او است و منتشر نكردن اظهارنظرهاي ديگر) يا در نهايت تأسف، با كامنت و اظهارنظرسازي دنبال ميكند، به عنوان مثال در يكي از همين سايتها كه ظاهراً رويكردي اصلاحطلبانه دارد، به عمد هر تصويري از معضلات اجتماعي يا برخورد انتظامي با شرارت، صفهاي طولاني خريد بنزين يا مرغ و گوشت، تصاوير صحنههاي اعدام متجاوزان به عنف و قاچاقچيان و ساير تصاويري كه عمدتاً ديدن آن مطلوب نظر نيست را به صورت بدون شرح و بعضاً با تيترهاي متظاهرانه كه نشانگر حمايت سايت از اقدام مزبور باشد، منتشر ميكند و بار هر گونه انتقاد، اعتراض، اهانت و هجو موضوع بر گردن اظهارنظركنندگان واقعي يا اظهارنظرهاي ساختگي ميافتد يا در سايتي ديگر، مطلبي كه بر اساس نرمافزار شمارش كليك مطالب ۵۰ بازديد هم نداشته، ۳۰ اظهارنظر دارد كه به خوبي گوياي اين است كه اساساً چه رويهاي است.
مطلب ديگري كه شايد در امر اظهارنظرهاي مربوط به مطالب رسانههاي مجازي به ويژه در كشور ما ايران جالب توجه و قابل تأمل است، اين است كه اظهارنظركننده با هر صلاحيتي كه هست از هر دري سخن ميگويد، كه البته اين بيش از هر چيز يك مشكل مرتبط با فرهنگ عمومي كشور است، يعني به عبارتي بسيار ديده شده كه در يك مطلب پيچيده علمي تا پروژهاي تاريخي و سياسي در سايتهاي مختلف، مورد چنان اظهار نظرهاي عجيب و غريبي قرار ميگيرند كه گويي عدهاي قسم خوردهاند درباره همه چيز و همه كس نظر بدهند.
به نظر ميرسد، فرهنگ اظهارنظر در همه عرصهها و از طريق شفافيت توليد و انتشار اظهارنظر در شرايط جديد روزنامهنگاري الكترونيك از موارد و مسائلي باشد كه به لحاظ رسانهاي و فكري بايد بيش از اين روي آن دقت داشت و آن را تا زماني كه بتواند راهنماي واقعي ما روزنامهنگاران در عرصه توليد مطلب و تحليل جامعه ما باشد، بايد بيشتر مورد دقت قرار داد.
