دولت با هدف کمک به صنعت نوغانداری کشور و کوتاه کردن دست واسطهها، در سال ۹۰ نرخ خرید تضمینی پیله تر ابریشم را تا مبلغ ۷۳ هزار و ۹۰۰ ریال افزایش داده بود تا ضمن سودآوری این صنعت بومی، دست رانت بازها واسطهها را نیز از بازار کوتاه نماید و برای سال جاری نیز با توجه به بررسیهای کارشناسی انجام یافته در مناطق مختلف پرورش این محصول، افزایش قیمت خرید را داشته باشد که موضوع اخیر بعد از تصویب نهایی، به صورت رسمی اطلاعرسانی خواهد شد.
در میان استانهای پرورش دهنده کرم ابریشم، آذربایجانشرقی از وضعیت خوبی برخوردار است که با کمی توجه و تامین نیازهای نوغانداران این استان می توان افق های روشنی را برای این صنعت ترسیم کرد، اما نباید فراموش کرد که نادیده گرفتن خواسته ها و مشکلات فعالان این عرصه نیز عواقب جبران ناپذیری به همراه خواهد داشت.
***
در راستای طرحهای توسعه زیرساختهای تولید محصولات کشاورزی و حمایتهای مستقیم دولت از این بخش مهم اقتصادی در کشور، از سال ۱۳۷۹ کشور به صورت عملی از جرگه کشورهای واردکننده تخم نوغان خارج شده و در تولید تخم نوغان به خوکفایی کامل دست یافته است.
آذربایجانشرقی رتبه چهارم کشور
با توجه به سیاستهای سازمانی برای دستیابی به توسعه پایدار در تمامی زیربخشهای کشاورزی، اصلاح مکان پرورش این محصول و ارزیابی عملکرد واحدهای نوغانداری توسط معاونت بهبود تولیدات دامی جهادکشاورزی آذربایجانشرقی در مناطق پرورشی شهرستانهای جلفا، کلیبر و خداآفرین عملی شده است.
اینها حرفهای غفور عبداللهی، معاون بهبود تولیدات دامی جهادکشاورزی استان است که به اقدامات انجام یافته در خصوص توسعه این صنعت اشاره کرده و ادامه داد: آموزش و بازآموزی روشهای جدید برای دستیابی به محصول مطلوب از نظر کمی و کیفی نیز با برگزاری دورههای آموزشی کوتاهمدت و میانمدت برای پرورشدهندگان با همکاری مدیریت هماهنگی ترویج کشاورزی سازمان، از جمله اقدامات انجام گرفته در این زمینه به شمار میآید.
وی با اشاره به ارزش افزوده بالای این محصول گفت: در حال حاضر، پیله خشک از قرار هر کیلوگرم ۲۵۰ هزار ریال و هر کیلوگرم ابریشم خالص ۹۵۰ هزار ریال در بازار تقاضا خریداری میشود.
عبداللهی میانگین تولید ابریشم در استان آذربایجانشرقی را در مقایسه با میانگین تولید کشوری این محصول ۷ کیلوگرم بیشتر بیان کرد و افزود: از هر جعبه نوغان ۳۷ کیلوگرم پیله تر استحصال میشود و این در حالی است که میانگین کشوری از این میزان پیله، بر اساس آمارهای موجود ۳۰ کیلوگرم است.
با توجه به آمارها، آذربایجانشرقی رتبه چهارم تولید پیله کرم ابریشم در کشور را داراست و با مرتفع شدن مشکلات تولیدکنندگان، این رتبه میتواند در میانمدت بهبود یافته و جایگاه استان را در تولید این محصول ارتقا بخشد.
نوغانداری جزو مشاغل خانگی
با قرارگیری نوغانداری در قالب طرح توسعه مشاغل خانگی، می توان پیش بینی کرد که رشد این صنعت در آذربایجانشرقی قابل توجه باشد.
مسعود محمدیان رئیس سازمان جهادکشاورزی استان با اشاره به فعال بودن این صنعت گفت: هماکنون صنعت نوغانداری در شهرستانهای جلفا، خداآفرین و کلیبر تداوم داشته و با افزایش توتستانهای مورد نیاز برای توسعه این صنعت و در کنار آن ایجاد صنایع جانبی تولید محصولات ابریشمی مانند پارچهبافی و گسترش بافت فرشهای نفیس ابریشمی، می توان در میانمدت توسعه این صنعت را تضمین کرد.
وی با توجه به ارزش افزوده بالای ابریشم حاصله از پرورش کرم ابریشم در این استان، به اهمیت اقتصادی نوغانداری در رشد اقتصاد خانوارهای روستایی اشاره کرده و از برنامههای توسعهای سازمان جهادکشاورزی برای رشد و پیشرفت این صنعت در سال جاری خبر داد.
محمدیان افزود: با توجه به محدودیت زمانی تولید کرم ابریشم و استحصال محصول نهایی از آن، قرارگیری توسعه آن در قالب طرح "توسعه مشاغل خانگی" و تزریق نقدینگی برای ایجاد امکانات زیربنایی برای توسعه این صنعت به خانوارهای علاقهمند، خواهد توانست در مدت زمان کم، توسعه آن در مناطق مستعد پرورش را عملی سازد که در همین راستا، جهاد کشاورزی استان، تمام برنامه ها و امکاناتش را به کار گرفته است.
مشکلات را هم ببینیم
با تمام توصیفات فوق، بروز بعضی مشکلات و نادیده گرفته شدن برخی خواسته های تولیدکنندگان باعث شده تا مسیر پیشرفت این صنعت با اندک موانعی مواجه شود.
در این رابطه مدیرعامل شرکت سهامی کرم ابریشم ایران، به پایین بودن تعرفههای گمرکی در چند سال اخیر و کاهش قیمت این محصول در بازار تقاضا اشاره و خاطرنشان کرد: این مسائل در سالهای گذشته موجب رکود ضمنی این بخش تولیدی با ارزش افزوده بالا را فراهم آورده و به صورت مستقیم روی ارزش تمام شده محصول تولید داخل اثر گذاشته و رغبت تولیدکنندگان این محصول در کشور را برای ازدیاد تولید کاهش داده است.
فرزام پوررمضان در ادامه با اشاره به اقدامات انجام یافته توسط دولت و شرکت سهامی کرم ابریشم ایران برای افزایش تولید این محصول در کشور و حمایت از تولیدکنندگان گفت: بر اساس برنامهریزیهای انجام یافته علاوه بر توسعه صنایع جنبی تولید محصولات ابریشم، صاحبان صنایع داخلی مکلف به خرید محصول نوغانداران داخلی بوده و در صورت عدم کفاف محصول داخل میتوانند در چارچوب قانونی به واردات ابریشم از خارج از کشور اقدام کنند.
استقبال از بخش خصوصی
بنا بر شنیده ها و بر اساس طرح جامع تعریفی این بخش مهم اقتصاد کشاورزی، زمینه انتقال این صنعت از بخش دولتی به بخش خصوصی در شرف انجام است.
مدیرعامل شرکت سهامی کرم ابریشم ایران، در این مورد گفت: صنایع جانبی این صنعت و توسعه آن در کنار توسعه نوغانداری براساس ظرفیتهای موجود استانهای کشور و ایجاد ظرفیتهای تولیدی جدید با همکاری سازمانهای جهادکشاورزی و تشکلهای صنفی از جمله راهکارهای پیش رو در احیای این صنعت سودآور بخش کشاورزی به شمار میآید.
مدیرعامل شرکت سهامی کرم ابریشم ایران با اشاره به ارزش افزوده بالای این صنعت در کشور گفت: یک جعبه نوغان که در شرایط معمول، ۷۵ هزار ریال قیمت دارد که بعد از مرحله پرورشی با ارزش افزوده ۱۱ میلیون ریالی در بازار تقاضا، نشان از توان بالای این صنعت در سودآوری اقتصادی بالا برای بهرهبردار دارد و این شرکت سعی دارد زمینههای لازم برای تولید آن در استانهای مختلف کشور بر اساس امکانات موجود و امکانات قابل ایجاد را فراهم آورد.
پوررمضان با بیان اینکه در حال حاضر، ۵۰ هزار خانوار در بخش نوغانداری کشور به فعالیت میپردازند، گفت: استانهای گیلان، خراسان رضوی، اصفهان و آذربایجانشرقی از مراکز عمده نوغانداری و پرورش کرم ابریشم در کشور به شمار میآیند.
