«پايان همهگيري وبا» شايد مهمترين خبري بود كه ميتوانست در حوزه سلامت به گوش مردم برسد و مرهمي بر نگرانيهاي آنان باشد، اما حتي اگر با تغيير فصل و كاهش دماي هوا «همهگيري وبا» پايان يابد، حكايت دلايل و ريشههاي اين اپيدمي يعني آبياري مزارع با فاضلاب خام و اتباع مهاجر غيرقانوني همچنان باقي است؛ موضوعي كه كميسيون بهداشت مجلس نيز با فراخواندن مسئولان وزارتحانه متولي سلامت و شركت آب و فاضلاب قرار است آن را به چالش بكشد.
به گزارش «جوان» همه ساله با آغاز فصل گرما يك چالش مهم گريبانگير سلامت كشور ميشود؛ اين چالش چيزي نيست مگر «همهگيري بيماري وبا»؛ يك بيماري عفوني كه باكتري آن در آبهاي آلوده زندگي ميكند و آب آلوده به مدفوع انسان، منابع آب حفاظت نشده، غذاي آلوده، سبزيجات و ميوههاي آلوده يا شسته شده با آب آلوده مهمترين راههاي انتقال آن هستند و فراهم بودن تمامي اين بسترها در كشورمان خود زمينهساز ابتلا و همهگيري بيماري وبا شده است. از سوي ديگر نيز آغاز فصل گرماي مزيد بر علت شده و مجال فعاليت شديد اين باكتري و همهگيري اين بيماري را فراهم ميآورد.
همهگيري بيماري وبا در ايستگاه آخر
با شنيدن خبر پايان يافتن همهگيري وبا به سراغ دكتر محمدمهدي گويا رئيس مركز مديريت بيماريهاي واگير وزارت بهداشت رفتيم تا بدانيم آيا ميتوان به ريشهكن شدن اين بيماري اميدوار بود و آيا پايان اين اپيدمي نشانه مديريت مركز بيماريهاي واگير وزارت بهداشت است يا اين خبر خوش حكايت از آمدن فصل سرما دارد و بايد از فصل پاييز تشكر كرد كه با آمدنش بساط فعاليت باكتري وبا را برچيده است؟!
بنا به تأكيد دكتر گويا، پايان يافتن همهگيري وبا براي امسال است و هيچ كس نميتواند تضمين كند تا سال ديگر چه اتفاقي خواهد افتاد.
متهمين اصلي: مزارع آبياري شده با فاضلاب و اتباع بيگانه وي در پاسخ به اين سؤال «جوان»كه بالاخره عامل اصلي شيوع بيماري وبا آبياري مزارع سبزيجات با فاضلاب بود يا اتباع مهاجر غيرقانوني؟ هر دو مورد را مؤثر و دخيل ميداند.
به گفته گويا، شروع بيماري وبا در كشور در سال جاري به دنبال ورود اتباع كشورهاي همسايه به صورت غيرقانوني و همچنين مسافرتهاي غيرقانوني ساكنين مناطق مرزي به كشورهاي همسايه و ابتلاي آنها به بيماري پس از بازگشت به كشور بود.
وي به ورود غيرقانوني اتباع كشورهاي همسايه، اشاره دارد و تأكيد ميكند: يكي از اماكني كه اتباع بيگانه براي اشتغال به آن روي ميآورند، مزارع كشاورزي و به خصوص مناطقي است كه در آنها سبزيكاري و صيفيكاري وجود دارد و از آنجايي كه برخي از اين افراد خودشان به ميكروب آلودهاند و چندان اهل رعايت نكات بهداشتي نيستند در شيوع و انتقال بيماري وبا نقش مؤثري دارند ضمن آنكه از آلودگي مزارع آبياري شده با فاضلاب نميتوان گذشت و اين مزارع به كانونهاي انتقال بيماري وبا تبديل شدهاند.
همچنين بنا به تأكيد رئيس مركز مديريت بيماريها، مهمترين و اصليترين راه انتقال بيماري وبا در كشور سبزيجاتي هستند كه با فاضلاب خام آبياري ميشوند، گرچه وي اين اقدام را خلاف قانون ميداند.
گويا ادعا ميكند آماري از قربانيان امسال اين بيماري ندارد و از رايزني وزارت بهداشت براي پايان دادن به آبياري مزارع با فاضلاب اظهار بياطلاعي كرده موضوع را به گردن مسئولان بهداشت محيط مياندازد.
آموزش شستوشوي محصول۷۸۰۰ هكتار مزرعه آبياري شده با فاضلاب با آغاز اپيدمي بيماري وبا در كشور اگرچه منابع اصلي اين بيماري همچنان باقي بود، اما مسئولان وزارت بهداشت اقدامات پيشگيرانهاي نظير اطلاع رساني درباره بيماري وبا و راههاي صحيح شستوشو و ضدعفوني ميوهجات و سبزيجات و در نهايت ممنوعيت عرضه سبزيجات خام در رستورانها را اجرايي كردند.
اگرچه بسياري از رستورانها بهرغم چنين دستورالعملي همچنان عرضه سالاد را در منوي خود داشتند و اين بيانگر پشتوانه ضعيف اجرايي و نظارتي چنين دستورالعملي بود، اما پيشگيري از بيماري وبا و ريشهكن كردن آن، نيازمند از بين بردن اصليترين عامل شيوع و انتقال اين بيمار يعني آبياري مزارع با فاضلاب خام است.
با وجود اين، به گفته رئيس مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت ۷۸۰۰ هكتار از مزارع كشور با فاضلاب خام آبياري ميشوند كه بيشترين ميزان آبياري مزارع با اين نوع فاضلاب در حواشي تهران صورت ميگيرد و در اين مزارع، سبزيجات كشت ميشود.
هوا گرم شود، وبا ميآيد! اما دكتر علي اكبر كائيدي، عضو كميسيون بهداشت مجلس شوراي اسلامي مسئول آبياري مزارع با فاضلاب را وزارت كشور، استانداريها و فرمانداريها ميداند.
به گفته اين نماينده مجلس نيز اگرچه برخي ديگر آبياري با فاضلاب در تمام كشور عموميت دارد، اما اين مسئله در تهران بيشتر است چراكه مزارع تهران در جنوب شهر قرار دارند و شيب طبيعي زمين سبب جمع شدن آلودگيهاي آب و فاضلاب در اين منطقه شده و متأسفانه با فاضلابهاي تجمع يافته در جنوب تهران مزارع سبزيجات آبياري ميشوند.
كائيدي دليل آبياري مزارع با فاضلاب را كمبود آب و سيستم نامناسب اكوسازي و مديريت پسماندها ميداند؛ موضوعي كه در رشد سرطاني و بدون برنامه شهر تهران فراموش شده است.
به باور وي، رفع اين معضل نيازمند همكاريهاي فرابخشي است و بايد تكليف اكوسازي فاضلاب شهري و تصفيه آن مشخص شود، سپس اين فاضلاب تصفيه شده به سيستم آبياري باز گردد كه اين مهم هم زمانبر و هم نيازمند منابع مالي زيادي است.
اين پزشك نيز تأكيد دارد موضوع وبا براي امسال پايان يافته و با آغاز تابستاني ديگر و ورود به فصل گرما به خصوص اگر خشكسالي و بحث تغليظ فاضلابها را داشته باشيم همهگيري دوباره وبا موضوعي خارج از انتظار نيست. اگرچه به گفته مخبر كميسيون بهداشت، اين كميسيون براي بررسي موضوع وارد عمل شده است.
