سرویس اقتصادی ندای انقلاب -سجاد سلامی:بهای طلا طی یک ماه و نیم گذشته بیش از ۳۰۰ دلار افزایش یافته است. هر اونس طلا در یک هفته گذشته با رشدی بیش از ۱۴۰ دلار مواجه شد و هر اونس طلا با گذر از قله های ۱۷۰۰ و ۱۸۰۰ دلار هفته ای تاریخی را در بازار طلا بوجود آورد.
اما تعجب فعالان بازار طلا اینست که با تعطیلی بازارهای جهانی و آرام گرفتن هر اونس طلا بر روی رقم ۱۶۶۴ دلار و ۴۰ سنت در روز یکشنبه بهای طلا در بازار داخل روبه افزایش نهاد و در این روز با افزایش ۱۲۰۰ تومان برای هر مثقال طلای ۱۷ عیار به ۱۹۷ هزار و ۲۰۰ و با رشد ۲۸۰ تومان هر گرم طلای ۱۸ عیار به ۴۵ هزار و ۵۲۰ تومان معامله شد.
در همین حال نگاهی به روند تغییرات قیمت سکه در بازار کشور طی سالهای ۸۴ تا ۸۹ نشان می دهد قیمت سکه طلا شامل طرح قدیم و طرح جدید هر ساله به طور متوسط ۲۰ درصد افزایش قیمت داشته است و اوج افزایش قیمت در این دوره تا قبل از سال ۸۹ مربوط به سال ۸۵ می شود که با اوج گیری نقدینگی در کشور قیمت سکه طرح قدیم ۳۶.۷ درصد و سکه طرح جدید بالغ بر ۳۵.۳ درصد رشد قیمت پیدا کردند ولی جالب آنکه در سال ۸۹ میزان افزایش قیمت طلا به مراتب بیشتر از سال ۸۵ بوده است.
پای صحبت اهالی طلا
تجربه یک قرن گذشته بازار طلا نشان داده که هیچ کشوری و هیچ سرمایه گذاری از سرمایهگذاری بلندمدت بر روی طلا ضرر نکرده است. درست به همین دلیل است که در سالهای بحران اقتصادی جاری، طلا بیش از هر چیزی مورد توجه صاحبان سرمایه قرار گرفته است. این موضوع در جامعه ایران از نمود و بروز بیشتری برخوردار است چراکه در جامعه امروز ایران و در فضای اقتصادی موجود آن، پولهای سرگردان فراوانی منتظر محملی برای کسب سود هستند
محمد کشتی آرا، رييس اتحاديه طلا و جواهر در توضیح دلائل اصلی افزایش قیمت جهانی طلا می گوید: طی چند سال گذشته تورم جهانی و رکود اقتصادی که از آمریکا شروع و به تمام جهان گسترش پیدا کرد، باعث شد ارزش دلار بهشدت کاهش یابد. همین کاهش ارزش دلار و افزایش نرخ تورم جهانی باعث شد، قیمت طلا افزایش و به تبع آن قیمت نفت و فلزات دیگر هم افزایش یابد.در یکی دو سال گذشته، مخصوصا حوزه پول، آمریکاییها هر روز شاهد کاهش ارزش دلار هستند. در کشورهای اروپایی هم که رکود اقتصادی و مسایل اقتصادی در حوزه اقتصادی یورو رخ داده، باعث شده احتمال از هم گسیختگی پول واحد اتحادیه اروپا مطرح شود. همین دلیلی است برای سرمایهگذاری بر روی طلا که اثرات تورم جهان بر روی آن اثری ندارد؛ از نظر فیزیکی، همیشه دارای ارزش بوده و قیمت خود را ثابت نگهداشته است. در نتیجه سرمایهگذاران که روز به روز شاهد کاهش ارزش دلار هستند بهسمت خرید طلا رفته و باعث افزایش تقاضا و در نهایت باعث افزایش قیمت شدهاند.
رييس اتحاديه طلا و جواهر از عوامل دیگری نیز یاد می کند : ذخایر کلی ثبت شده در کره زمین، ۱۴۰ میلیون تن است که تاکنون ۸۵ درصد آن استخراج شده است. گاهی برای تولید یک اونس طلا تا ۱۰۰ تن خاک را خرد و تصفیه میکنند. کل طلای مصرفی ایران هم وارداتی است.
بازار طلای ایران، تافته ای جدا بافته !
آیا براستی کاهش ذخائر معدنی طلا، افزایش نرخ ارز های خارجی ، رکود اقتصادی غرب و افزایش جهانی قیمت طلا ریشه رشد بیش از۵۰ درصد قیمت طلا ظرف ۲ سال گذشته است؟
نگاهی به روند تغییرات قیمت سکه در بازار کشور طی سالهای ۸۴ تا ۸۹ نشان می دهد قیمت سکه طلا شامل طرح قدیم و طرح جدید هر ساله به طور متوسط ۲۰ درصد افزایش قیمت داشته است و اوج افزایش قیمت در این دوره تا قبل از سال ۸۹ مربوط به سال ۸۵ می شود که با اوج گیری نقدینگی در کشور قیمت سکه طرح قدیم ۳۶.۷ درصد و سکه طرح جدید بالغ بر ۳۵.۳ درصد رشد قیمت پیدا کردند. ولی جالب آنکه در سال ۸۹ میزان افزایش قیمت طلا به مراتب بیشتر از سال ۸۵ بوده است. این بدان معنی است که متوسط بازدهی سرمایه در بازار طلا طی سال ۸۹ نسبت به سال ۸۸ به ۳۸ درصد رسید.
هرچند بخشی از حباب قیمت طلا در ایران ریشه در بسترهای روانی جامعه داشته و از اینرو بانک مرکزی طی سالهای اخیر تلاش کرده با افزایش حراج طلا در بانک کارگشایی این فضای روانی را مهار کند ولی به هر شکل به نظر می رسد این روند در دو سال گذشته باعث شده بازار طلا به عنوان یکی از مطمئن ترین بازارهای سرمایه گذاری برای صاحبان نقدینگی مطرح شود.
جذابیت بازار طلا و کسب سود آسان در این بازار با نرخی حدود سه تاچهار برابر نرخ تورم رسمی کشور در سال ۸۹ به معنی کاهش تمایل صاحبان نقدینگی برای سرمایه گذاری در فرایندهای مولد اقتصادی باشد و برای برنامه ریزان اقتصادی باید به عنوان هشداری تلقی شود که خبر از فرار سرمایه ها از بخش های مولد اقتصادی دارد و این مسئله در سال جاری که اجرای هدفمندسازی یارانه ها با سیاستهای انبساطی مالی همراه شده است توانسته تهدیدی بر علیه فعالیت های مولد اقتصادی باشد.
راهکار درمان بحران حباب قیمتها
وظیفه بانک مرکزی در مقابل هر پدیده اقتصادی، اعمال سیاستهای مناسب برای بازگرداندن آرامش به اقتصاد کشور و ایجاد ارزش افزوده از این محل و افزایش ارزش پول ملی است. به نظر دسته ای از فعالان اقتصادی برای عدم ورود مردم به اینگونه اقدامات پر ریسک، بانک مرکزی باید با تنظیم نرخ بهره و سود، رفتار مردم را شکل دهد.
به عبارت دیگر، یکی از راهکارهای مقابله با بحران طلا اصلاحات در بسته سیاستی و نظارتی سال ۹۰ و تجدید نظر در نرخهای سپرده و اعتبارات است. تا به این وسیله، این منابع کمیاب به عنوان نیروی محرکه توسعه و سرمایه گذاری با رسیدن به قیمت منطقی خود بتوانند به درستی اختصاص یابند و موجبات ایجاد اشتغال، رشد و توسعه اقتصادی را فراهم کنند.
زمانی که نرخ سود بانکی کمتر از تورم و نرخ رشد طلا باشد، مردم قطعاٌ ترجیح می دهند که در بازار طلا دخالت کنند ولی برعکس اگر نرخ سود بانکی افزایش یابد، این احتمال کمتر می شود. بنابراین یکی از راهکارهای موجود در برابر دولت افزایش نرخ سود بانکی و به ویژه افزایش سود سپرده های کوتاه مدت است.موضوعی که با عملکرد دولت در طی ۶ سال گذشته منافات داشته و تحقق آن دور از ذهن می نماید .
اما راهکار دوم افزایش عرضه طلا در بازار است . دولت می تواند با توزیع سکه در بازار نسبت به افزایش حباب گونه قیمت ها واکنش نشان دهد .این روش را می توان از طریق شعب منتخب بانکها یا راه اندازی خودپردازهای طلا برای اقنای ذهنی جامعه دنبال کرد. این رویکرد هر چند آفتهایی نظیر دلالان و دو نرخی شدن قیمت طلا در بازار را خواهد داشت اما در نهایت دوئلی است میان منابع محدود دولتی و توان بخش خصوصی در بازار طلا ،که شکست هر کدام به تضعیف چند ساله دیگری ختم خواهد شد .
راهکار سوم پیش روی دولت عبارت است از افزایش فرصت های سرمایه گذاری برای خرده سرمایه های سرگردان در دست مردم .چراکه بسیاری از مردم علاقه ای چندانی به سرمایه گذاری در بانکها نداشته و ندارند . این موضوع می تواند به دلائلی نظیر بی اعتمادی نسبت به شبکه بانکی ، ضریب نقد شوندگی پائین سپرده ها و اعمال سیاستهای کنترلی موجود در نظام بانکی کشور . از اینرو ایجاد فرصت سرمایه گذاری در پروژه های زود بازده، سود آور و کوتاه مدت نظیر تعاونی های اقتصادی می تواند بخشی از توده متراکم تقاضای بازار طلا را مدیریت کرده و زمام قیمت طلا را به دستان دولت بازگرداند
اقدام درخور توجه بانک مرکزی
واقعیت آنست که پایه اقتصاد هر کشور در دنیا پول است که تشکیل شده است از، میزان ذخائر طلایی که هر کشور درون خودش دارد که پشتوانه پولی آن کشور است. در حقیقت براساس این ذخائر، این کشورها اقدام به چاپ و نشر اسکناس میکنند. بنابراین در اقتصاد جهان، طلا یکی از مسائل و مولفههای عمده اقتصاد و به نوعی قدرت سیاسی اقتصادی هر کشور است.
طلا یک کالای استراتژیک شناخته میشود و وجود آن در هر کشور باعث قدرت پول و اقتصاد آن کشور است. خیلی از کشورها در سالهای اخیر، با توجه به میزان افزایش تورم جهانی و کاهش ارزش پولهایی که مبنای مبادله کالاها در دنیا قرار میگیرند و مخصوصا کشورهای نفتی، درآمدها و ذخائر ارزی خود را تبدیل به طلا میکنند که از نظر سیاسی و اقتصادی قدرتمند باشند.
در سالهای اخیر دولت سعی کرده تا پشتوانه پولی کشور را از دلار به یورو تبدیل کند و در کنار آن از طلا بهره گیرد. در این رابطه نیز اقدام به واردات طلا در قالب شمش کرده که از زمانی که اونسی ۷۰۰ دلار بوده تا امروز که به ۱۸۰۰ دلار رسیده ادامه یافته است. در واقع با این کار توانسته ارزشی را به پشتوانه پولی کشور برگرداند که این اقدام بانک مرکزی قابل تقدیر است.
آینده بحران طلا
حسینی هاشمی کارشناس مسائل اقتصادی نیز معتقد است : قیمت طلا ظرف ۲ تا ۳ سال آینده ادامه خواهد داشت. همه کشورهای دارای کسری بودجه باید بتوانند بدهی های خارجی خود را مثبت کنند. این کار نیاز به یک برنامه ریزی ۲ تا ۵ ساله برای ریاضت اقتصادی، کاهش هزینه های مصرف، بازپرداخت بدهیهای خارجی و جبران کسری بودجه از محل برنامه های ریاضتی دارد. بسیاری از کشورها که دچار اشتباهاتی به لحاظ پولی طی ۴۰ سال گذشته بوده اند، در حال حاضر باید تاوان این اشتباه را پس دهند.تا زمانی که این کشورها با بحران مواجه اند و هنوز اعتمادسازی برای عدم کاهش ارزش برخی ارزها صورت نگرفته، روند افزایش قیمت طلا ادامه خواهد یافت که زمانی بین ۲تا ۳ سال و شاید هم ۵ سال به طول بیانجامد.
غیر حرفه ای ها طلا نخرند
گرچه کارشناسان بازار طلا معتقدند حباب موجود در بازار که حاصلتقاضاهای بین المللی است حالا حالا شکستنی نیست ولی به هیچ عنوان به افراد غیرحرفه ای توصیه نمی کنند که به سراغ خرید طلا در این دوران بروند. چراکه افراد غیرحرفه ای به دلیل عدم شناخت بازار، زمانهایی دست به خرید طلا می زنند که قیمت طلا در اوج است و زمانی به فروش آن اقدام می کنند که در حال افزایش قیمت است.
بر این اساس، به کسانی که دارای سرمایه های اندکی هستند توصیه می شود که سرمایه های خود را در شرایط فعلی به جای ورود به بازار طلا، به سمت بانکها، بازار بورس و شرکتهای تأمین سرمایه هدایت کنند. چراکه با ورود به بازار طلا امکان ضرر و زیان آنها وجود دارد.
