گرسنگي و ناامني دو واژهاي هستند که اين روزها بيش از گذشته در خيابانهاي موگاديشو در تردد هستند. در حالي كه حدود سه و نيم ميليون نفر سوماليايي اكنون در قحطي قطعي شب و روز را به سر ميبرند، شبها نيز با تهديد مردان مسلح با مرگ دست و پنجه نرم ميكنند.
به گزارش خبرنگار سياسي خارجي خيرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، بيش از يک ماه است که آوازه سومالي، اين کشور مسلمان در شاخ آفريقا در سراسر دنيا بلند شده است، اين سر و صدا نه براي رشد و توسعه و پيشرفت يک کشور آفريقايي يا برور اعتراضات و تحولات دموکراتيک در آن است، بلكه براي بحران خشكسالي است كه اين كشور را در بر گرفته است. سومالي از مردادماه به طور رسمي و بينالمللي وضعيتش به لحاظ بروز قحطي و خشكسالي در اين كشور و وجود درگيريهاي نظامي بحراني اعلام شد.
خيابانهاي موگاديشو مملو از زنان و مردان پير و جوان و کودکان پابرهنهاي است که با ديدن خودروهاي دولتي به سرعت به دنبال آنها ميدوند تا شايد چند دلاري گيرشان بيايد. به معناي واقعي اين جا انتها و پاياني بر شان و مقام انسان است. خشکسالي و فقر و نبود نشانههاي زندگي اوليه باعث شده تا آنها از نگاه همراه با ترحم ديگران نگراني به خود راه ندهند و برعكس در مقابل چشمان و دوربينهاي خبرنگاران و عکاسان لبخند بزنند؛ شايد هم اين لبخندها را بايد به حساب خونگرم بودن آنها گذاشت.
خبري از کار و فعاليت در شهر نيست. دست فروشي تنها فعاليتي مردم است. مردان و زنان بسياري در زير سايه ديوارها نشستهاند. در گذر سريع ما از خيابانها و در ميان بحبوحه اين شهر شلوغ که آثار جنگ نه تنها بر پيشانياش كه پيكره آن را دستخوش خرابي و ويراني كرده است، مردان اغلب اسلحه به دست در جاي جاي شهر در حركت هستند و انواع اسلحه در شهر ديده ميشود. به يك معنا ناامني و فقر دو کلمهاي هستند که در خيابانهاي موگاديشو در تردد هستند و ديگر هيچ.
در فضاي پايتخت موگاديشو كه بوي مرگ از آن به مشام ميرسد، هنوز بيلبوردهاي عکس اردوغان ـ نخستوزير تركيه ـ به همراه تصوير نخستوزير سومالي بر ديوارها و ميادين شهر به چشم ميخورد؛ اما اينجا حقيقتا جايي براي اقدامات سياسي و تبليغاتي نيست. اينجا آفريقا، سومالي و ديگر هيچ است.
به گزارش خبرنگار ايسنا كه به همراه وزير خارجه كشورمان سفري يك روزه به سومالي داشته است، فرودگاه ساحلي موگاديشو اين روزها شاهد رفت و آمدهاي زيادي است. از کشورهاي مختلف کمکهاي بشردوستانه يکي بعد از ديگري وارد و توسط بوميان تخليه ميشود. هواپيماي جمهوري اسلامي ايران حامل کمکهاي مردمي از جمله لوبيا و برنج پيش از هواپيماي وزير خارجه كشورمان به زمين نشسته و کارگران سوماليايي مشغول انتقال كالاها به کاميونها هستند. آنها در حالي که گروهي شعري را ميخوانند، کيسههاي برنج و لوبيا را از هواپيما خالي ميکنند.
سومالي کشوري ساحلي در شمال شرقي آفريقا است. خشونت سومالي را از زمان جنگهاي داخلي از ۱۹۹۱ فرا گرفته است. از زمان خلع محمد زيادباره ـ ديکتاتور پيشين سومالي ـ در سال ۱۹۹۱، اين کشور فاقد دولتي قدرتمند بوده و صحنه جنگ داخلي و کشتار غيرنظاميان بوده است. سومالي در فقر كامل به سر ميبرد. مردم اين كشور از ۲۱ درصد آب آشاميدني و شرب استفاده ميكنند و بيشتر درآمدشان از كشاورزي و ماهيگيري تامين ميشود كه به دليل خشكسالي و توسعه نيافتگي، اقتصاد اين كشور نابود شده است. مردم در حال حاضر آواره هستند و خانههايشان را رها كرده و به سمت پايتخت و نيز مرز سومالي و كنيا (داداب) مهاجرت كردهاند. ۱۰ درصد كودكاني كه در سومالي متولد ميشوند ميميرند و ۲۵ درصد كودكان كمتر از ۵ سال نيز طعمه مرگ ميشوند. از جمعيت ۱۵ تا ۲۵ ميليون نفري سوماليايي سه ميليون و ۴۰۰ هزار نفر با قحطي قطعي مواجهاند.
به گزارش خبرنگار ايسنا، اردوگاههاي اسكان قحطيزدگان سوماليايي كه از جاي جاي اين كشور و با رها كردن خانه و كاشانه به سمت پايتخت هجرت كردهاند در داخل شهر قرار دارد. اما اين اردوگاهها به هيچ وجه با تصوري كه از اردوگاههاي كمكرساني در ذهن داريد همخواني نداشت. اردوگاهها فاقد چادرهاي مجهز هستند و چادرها به شكل بومي آفريقايي و با پارچه و پلاستيك و چوب برپا شدهاند كه به نظر توسط ساكنان آن ساخته شدهاند. اردوگاهها همچنين فاقد مركزهاي درماني و يا رعايت مسايل بهداشتي است. در اين مكانها ساكنان صرفا به لحاظ مواد غذايي و دريافت خوراك روزانه و هفتهاي تامين و مورد حمايت قرار ميگيرند. زنان و كودكان بسياري در اين اردوگاه هستند كه وضعيت جسمي ضعيفي دارند؛ هر چند نسبت به عكسهايي كه پيش از اين از قحطيزدگان در سومالي ديدهايم وضعيت بهتري دارند. در اردوگاه اول در گذر از آلونكهايي كه اسمشان چادر بود به جسد دو کودک برخورديم که مادرشان بالاي سرشان نشسته بود، ظاهرا شب گذشته فوت كرده بودند.
ظاهر رستمي ـ دبيركل جمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي ايران ـ درباره وضعيت اردوگاهها به خبرنگار ايسنا گفت: به دليل كوچ مردم از نقاط مختلف اين كشور و درگيريها و جنگ داخلي، امداد رساني بسيار سخت است. از سويي مسوولان سوماليايي اجازه برپايي اردوگاههاي مستقل را به دليل مشكل تامين امنيت به كشورهايي از جمله ايران نميدهند و به همين دليل نميتوان مسايل بهداشتي و غيره را به طور كامل در دستوركار قرار داد. از سويي ايران آمادگي برپايي چادرهاي درماني و بهداشتي سرپايي و دائم را دارد اما اقدامات و همكاري لازم از سوي دولت سومالي براي انجام اين امور وجود ندارد.
او با توجه به سفر وزيرخارجه كشورمان به سومالي گفت: با اين سفر بسياري از مشكلات و ناهماهنگيها بر سر راه رفع شد و اميدواريم تا كمتر از ۱۰ روز ديگر شاهد برپايي بزرگترين اردوگاه توسط ايران در سومالي باشيم كه در كنار آن چادر درمانگاه را هم برپا خواهيم كرد.
رستمي گفت: آن چه مهم است اين كه امدادرساني و كمك به مردم سوماليايي امري نيست كه در چند ماه انجام شود و يا با كمكهايي كه در حال حاضر صورت ميگيرد مشكل قحطي در اين كشور حل شود، بدون شك ما كمتر از شش ماه اينجا نميمانيم.
در اردوگاهي كه مورد حمايت جمهوري اسلامي قرار داشت، كودکان و زنان و مردان حاضر در اين اردوگاه با در دست داشتن پرچمهاي ايران از وزير خارجه كشورمان استقبال کردند. مردم ساکن در اين اردوگاهها با توجه به کمکهاي بشردوستانه که در اختيارشان قرار ميگيرد از وضيت تغذيه نسبتا خوبي برخوردارند، اما به طور کلي وضعيت بهداشت و سلامت در اين مكانها مناسب نيست. در حال حاضر جمعيت هلال احمر ايران اجازه برپايي چادر اسکان و برپايي اردوگاههاي تحت کنترل و نظارت خود را ندارد و با همکاري دولت و کشورهاي ديگر امر کمکرساني انجام ميشود.
در حاشيه اين اردوگاه كودكان سوماليايي مشغول ياد گرفتن و قرائت قرآن بودند.
به گزارش خبرنگار ايسنا، علي اکبر صالحي ـ وزير خارجه کشورمان ـ بامداد سهشنبه هفته جاري در راس هياتي براي ديدار با مقامات کشور قحطيزده سومالي و بازديد از روند امدادرساني به مردم مسلمان اين کشور با استقبال وزيران کشور و امنيت داخلي و وزير خارجه سومالي وارد موگاديشو شد.
همزمان با ورود صالحي به موگاديشو، يک فروند هواپيماي جمهوري اسلامي ايران حامل کمکهاي مردمي ملت و دولت ايران وارد سومالي شد.
صالحي در فرودگاه موگاديشو در جمع خبرنگاران ايراني و سوماليايي گفت: "ايران نزديك به ۲۵ روز است كه نسبت به كمكرساني به مردم قحطي زده سومالي اقدام كرده است و در بين كشورهاي اسلامي از پيشگامان بوده است."
وزير خارجه گفت: "ايران تاكنون ۲۵ ميليون دلار به مردم سومالي كمك كرده است كه اين كمكها شامل مواد غذايي، دارو و امكانات اسكان است و اميدواريم يك محموله پنج هزار تني را ارسال كنيم؛ البته براي ارسال اين كمكها مشكلاتي به طور طبيعي وجود دارد، مبني بر اينكه اگر مجموعه وسيعي از كمكها ارسال شود مشكل انبارداري در اينجا وجود دارد. همچنين ما براي برقراري يك اردوگاه دو هزار نفري از خانوادههاي سوماليايي اعلام آمادگي كرديم."
وي همچنين از كمك دو ميليون دلاري توسعهيي براي در اختيار گرفتن ساختماني جهت تجهيز يك درمانگاه خبر داد.
صالحي پس از آن در راس هيات همراه از دو اردوگاه اسكان قحطيزدگان سوماليايي بازديد كرد.
به دليل وجود ناامني و درگيري در سومالي، امنيت هيات ايراني از سوي گروههاي حفاظتي مسلح كه از سوي ايران اجير شده بودند تامين ميشد.
صالحي با ورود به اولين اردوگاه كه از سوي كشور تركيه مورد حمايت و امدادرساني قرار داشت در جمع خبرنگاران گفت: "وضعيت مردم قحطيزدهي سومالي اسفناك و دردناك است. اميدواريم مشكل اين كشور هرچه سريعتر حل شود. اميدوارم كشورهاي اسلامي با اهتمام بيشتري امر كمكرساني را در دستور كار قرار دهند."
وزير خارجه كشورمان پس از آن از اردوگاه ديگري كه توسط جمهوري اسلامي ايران مورد حمايت و امدادرساني قرار داشت بازديد كرد.
صالحي همچنين پس از بازديد از دو اردوگاه اسكان قحطيزدگان، در فرودگاه موگاديشو با عبدالولي محمد علي ـ نخستوزير سومالي ـ ديدار و گفتوگو كرد.
در ميان هيات ايراني برخي از کارشناسان امدادرساني و برخي از متخصصان آب و کشاورزي علياكبر صالحي را همراهي ميکنند تا در صورت توافق و آمادگي طرف سوماليايي براي تامين آب آشاميدني از چاهها اقدامات لازم انجام گيرد. به دليل خشکسالي و جنگ و قرار گرفتن بسياري از چاههاي آب شرب در اختيار شبه نظاميان مردو از استفاده از اين چاهها محروماند.
همچنين در اين سفر مريم مجتهدزاده ـ مشاور رييسجمهور در امور زنان و رييس مركز امور زنان و خانواده رياستجمهوري ـ در اين سفر حضور داشت. مجتهدزاده از وزير دولت سومالي در امور زنان براي سفر به تهران و همكاري در زمينههاي مربوطه دعوت كرد.
