تكنيك‌هايي براي نخبه‌شدن در «يادگيري»

مترجم: عليرضا سزاوار | پژوهش‌هاي جديد روانشناسان‌ نشان مي‌دهد كه يادگيري براي يك جوان در واقع تغييري پايدار در زندگي اوست كه بر اثر تجربه در توانايي‌هاي بالقوه آن جوان به وجود مي‌آيد. منظور از تغيير نسبتاً«پايدار» تغييري است كه كم و بيش دوام دارد نه تغيير موقتي و ناپايدار كه در اثر عواملي مانند خستگي، مصرف دارو و عادت به رفتاري غير عادي به وجود مي‌آيد. هدف از«توانايي‌هاي به انجام نرسيده » عبارت است از توانايي‌اي كه درشما وجود دارد، اما هنوز ظاهر نشده است، مثلاً عده‌اي از ما اين توانايي را داريم كه خلبان ماهري شويم اما در حال حاضر نمي‌توانيم خلباني كنيم. در اين مورد گفته مي‌شود كه توانايي ما براي هدايت يك هواپيما بالقوه است و هنوز به فعل درنيامده است. هدف از كاربرد كلمه«تجربه» اين است كه تغييراتي را مي‌توان به عنوان يادگيري به حساب آورد كه محصول تمرين باشد نه تغييراتي كه در اثر رشد و بلوغ، مثل رشد قد و وزن به وجود مي‌آيد. چگونه بهتر ياد بگيريم بسياري از روانشناسان، يادگيري جوانان را در شرايط دقيق و كنترل شده مطالعه كرده‌اند تا ماهيت يادگيري را بهتر كشف كنند و چگونگي بهبود بخشيدن آن را دريابند. بدين ترتيب، بسياري از عوامل مؤثر در يادگيري ما شناخته شده است. در اين ميان، آموزش شامل مجموعه فعاليت‌هايي است كه معمولاً به يادگيري منجر مي‌شود. اين فعاليت‌ها مربوط به استاد و يادگيرنده است، ولي در تجزيه و تحليل نهايي، يادگيري كه نتيجه آموزش است از سوي يادگيرنده انجام مي‌گيرد، درواقع استاد، روش يادگيري را آموزش مي‌دهد نه صرفاً موضوع درسي را. وجود تفاوت‌هاي فردي شما در ابعاد ذهني، عاطفي، اجتماعي و حتي در آموخته‌هاي قبلي و ساير عوامل مؤثر در يادگيري، غيرقابل ترديد است. سن، هوش، تجربه اوليه، تمركز، داشتن تصوير ذهني، ارتباط دادن بين آموخته ها، فاصله گذاشتن بين يادگيري ها، استراحت پس از يادگيري و كلخواني از عوامل مؤثر در يادگيري بهتر و فراموشي كمتر است؛ ولي انگيزه، نخستين عنصر تشكيل دهنده رفتار و مهم‌ترين شرط يادگيري براي شماست. سؤال اساسي در اين زمينه اين است كه جوان ما در چه شرايطي براي يادگيري برانگيخته مي‌شود؟ جايگاه انگيزه در زندگي ماروانشناسان عواملي كه موجود زنده و از جمله انسان را به فعاليت وامي دارد و او را به جهت خاصي سوق مي‌دهد، انگيزه(motive) مي‌نامند. پس مي‌توان گفت كه انگيزه جايگاه بسيار مهمي در زندگي ما دارد زيرا نخستين عنصر تشكيل دهنده رفتار است. انگيزه است كه باعث مي‌شود يك دانشجو ساعت‌ها به مطالعه روانشناسي بپردازد و دانشجوي ديگري به ورزش يا هنر روي آورد و ديگري به فراگيري دروس رياضي بپردازد. انگيزه است كه يكي را به كسب ثروت و يكي را به تحصيل علم و دانش وا مي‌دارد و ديگري را به سمت خدمت به مردم سوق مي‌دهد. به عبارتي ديگر، انگيزه حالت‌هاي دروني ارگانيزم است كه انسان و به طور كلي موجود زنده را به حركت وا مي دارد، رفتار وي را جهت مي‌دهد و به سوي هدف خاصي هدايت مي‌كند. انگيزش(motivation)، يعني حالتي كه در اثر دخالت يك انگيزه به ارگانيزم دست مي‌دهد. كمبود موادغذايي بدن يا نياز به غذا«انگيزه» و حالت يا احساس گرسنگي«انگيزش» است. نياز به آب در بدن«انگيزه» و احساس تشنگي«انگيزش» است. در اين رابطه، تلاش موجود زنده براي به دست آوردن غذا يا آب«رفتار» ناميده مي‌شود. انگيزش، مهم‌ترين شرط يادگيري است. علاقه به يادگيري، محصول عواملي است كه به شخصيت و توانايي تان، ويژگي‌هاي تكاليف، مشوق‌ها و ساير عوامل محيطي مربوط به شما بستگي دارد. جوانان با انگيزه به راحتي شناخته مي‌شوند. آنها به يادگيري ‌اشتياق دارند و علاقه مند، كنجكاو، سختكوش و جدي هستند. اين افراد به راحتي موانع و مشكلات را از پيش پاي خود برمي دارند، زمان بيشتري براي مطالعه و انجام امور خود صرف مي‌كنند، مطالب بيشتري مي‌آموزند و پس از پايان دوره دبيرستان به تحصيلات ادامه مي‌دهند. البته نمي‌توان انگيزش كسي را براي كسب موفقيت مشاهده كرد، اما مي‌توان، مشاركت روزانه در كلاس درس، انتخاب فعاليت‌ها و مطالعاتش را مشاهده كرد. روانشناسان، انگيزش را تعبير، عامل يا مفهومي فرض مي‌كنند كه مي‌تواند بعضي از رفتارها را تبيين كند. با وجود اين، انگيزه قابل مشاهده نيست و يك سازه فرضي تلقي مي‌شود. انگيزش جوان ممكن است هم از لحاظ شدت و هم از لحاظ جهت، متفاوت باشد. همانطور كه معلمان براي ارتقاي انگيزش دروني دانش‌آموزان به منظور يادگيري موضوع‌هاي درسي آنها تلاش مي‌كنند، بايد به مشوق‌هاي يادگيري آنها نيز توجه كنند. به عبارت ديگر، هر موضوعي به طور ذاتي براي جوانان جالب نيست و بايد براي انجام دادن كارهاي دشوار كه تسلط بر آنها ضروري است برانگيخته شوند. بنابراين، انگيزش، مهم‌ترين شرط يادگيري است. علاقه به يادگيري محصول عواملي است كه به شخصيت و توانايي فرد، ويژگي‌هاي وي، مشوق‌ها و ساير عوامل محيطي مربوط است. استفاده از اين مشوق‌ها مي‌تواند به اين امر كمك كند: - يك جوان به دانستن دقيق آنچه از آنها انتظار مي‌رود نيازمند است. آنها بايد بدانند چگونه ارزيابي مي‌شوند و موفقيت آنها چه پيامدهايي دارد. ـ شرط بسيار مهم ديگر در ايجاد انگيزش اين است كه بازخورد بايد مستقيم به عملكرد فرزندتان مربوط باشد و تا حد امكان بعد از عملكرد او روي دهد. - حمايت از تبادل انديشه در محيطي امن(محيط امن براي يادگيري محيطي است كه در آن،‌ اشتباه جايز شمرده و پاسخ‌هاي ناتمام نيز پذيرفته مي‌شود. درمحيطي كه مهارت‌هاي تفكر آموزش داده مي‌شود تمام افراد به‌ اشكال مختلف در فعاليت‌هاي جمعي شركت مي‌كنند و احساس خجالت يا ترس نمي‌كنند. - پاداش دادن به تلاش و پيشرفت يعني همانطور كه از نظريه‌هاي مختلف برمي آيد، بازخوردها بايد بر تلاش متمركز باشد نه بر توانايي جوان. در اين شرايط بايد انتظار پيشرفت بيشتري داشت و به موفقيت او اميدوار بود. منبع: نشنال پست