« کاوشگر 4» که به همراه اولین محفظه زیستی حامل موجود زنده، در مراسم روز فناوری فضایی رونمایی شده بود در روزهای پایانی سال 89 همراه با یک عروسک میمون که دارای علائم حیاتی شبیهسازی شده موجود زنده است به فضا پرتاب شد.
به گزارش سرویس فناوری خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، با گذشت چند روز از این ماموریت تصاویر جالبی از روند پرتاب کاوشگر از سوی پژوهشگاه هوافضا منتشر شده که علاوه بر محموله جالب آن و تصاویر ارسالی از فضا، بازیابی محموله پس از بازگشت از فضا را نشان میدهد.
کاوشگر 4 که قرار است بر اساس وعده سازمان فضایی ایران، همراه موجود زنده به فضا پرتاب شود، با هدف انجام تحقیقات زیستی و ارسال موجود زنده انساننما به فضا و بازگشت سالم آن، طراحی و ساخته شده است و این، نخستین گام عملی در اجرای پروژه ملی اعزام فضانورد ایرانی به فضاست.
از جمله فناوریهای کلیدی در این طرح میتوان به آمادهسازی و آموزش موجود زنده، طراحی و ساخت محفظه زیستی شامل عایق صوتی، حرارتی و ضربهگیر و تجهیزات لازم برای تامین اکسیژن و سنجش علائم حیاتی موجود زنده، جدایش ملایم موتور و سایر اجزای جدا شونده به منظور حفظ سلامت موجود و بازیابی سالم محموله از ارتفاعات بالا اشاره کرد.
کاوشگرهای فضایی، راکتهای عمود پروازی هستند که برای حمل آزمایشگاههای فضایی به ارتفاعات بالای جو غلیظ - ارتفاع بین 50 تا 300 کیلومتر - و بازیابی سالم آنها به کار میروند. کاوشگرها کاربردهای بسیاری دارند که از آن جمله میتوان بررسی خواص اتمسفر، آزمایش وسایل کنترلی مورد استفاده در ماهوارهها و ماهوارهبرها، کسب اطلاعات هواشناسی و پیشبینی هوا، و انجام تحقیقات زیست فضایی و نجوم را نام برد. در حقیقت، محمولههای آزمایشگاه فضایی در کاوشگرها، اجزای پیچیده سامانههای فضایی و موجودات زنده را در معرض آزمایش و بررسی قرار میدهند.
در کاوشگر 4 اعزام یک میمون از نژاد رزوس به ارتفاع 120 کیلومتری و بازیابی سالم آن و فراهم کردن بستر مناسب برای انجام تحقیقات زیست پزشکی فضایی پیشبینی شده است.
در این کاوشگر اولین محفظه زیستی برای پشتیبانی حیات در ارسال به فضا طراحی و آزمایش میشود. در تمامی مراحل پرتاب تصاویر محفظه زیستی، علائم حیاتی موجود زنده، و دادههای محیطی و علمی مخابره و در جعبه سیاه ثبت میشوند. برای حفظ و تضمین سلامت موجود زنده در ارسال به فضا و بازگشت از آن، باید قابلیت اطمینان سامانههای حامل موجود زنده بسیار بالا باشد؛ از این رو، تمامی مراحل طراحی، ساخت و آزمایش باید مطابق با استانداردهای فضایی خاص سامانههای سرنشیندار صورت پذیرد.
آمادهسازی و آموزش موجود زنده از جمله مراحل کلیدی در این طرح است. موجود زنده با قرار گرفتن تدریجی در شرایط شتاب و ارتعاش، توانایی تحمل شرایط پرواز واقعی را پیدا میکند.
میمون به عنوان حیوانی آموزشپذیر، طی مراحل آموزش خود را با شرایط پرتاب انطباق میدهد. آموزشهای پیشبینی شده شامل سازگاری موجود زنده با شتاب، ارتعاش و شوک، شرایط سقوط آزاد، سر و صدا و محیط داخلی محفظه زیستی است. آزمایش زیر سامانههای جدا شونده و چترهای زیر سامانه بازیابی نیز از مهمترین بخشهای آزمایش عملکردی است و قابلیت اطمینان این زیر سامانهها با تکرار آزمایشها به تایید میرسد.
انتظار میرود با تلاش پژوهشگران و کارشناسان پژوهشگاه هوا فضا در دستیابی به فناوری ارسال موجود زنده به فضا، برگ زرین دیگری به کارنامه فعالیتهای فضایی ایران اضافه شود.
