مرتضی پروانه | خیلیها لااقل در ایران هلن توماس خبرنگار امریكایی را تا سال قبل كه به خاطر حرف هایش علیه اسرائیل مجبور به استعفا از حوزه مطبوعاتی كاخ سفید شد، نمیشناختند. او الان 91 سال دارد و به گفته خودش دوران 10 رئیسجمهور امریكا را درك كرده است. مدت 57 سال خبرنگار بوده و ستوننویسی كرده و چند سال آن راهم در یونایتدپرس اینترنشنال سپری كرده است. او روز هفتم ژوئن سال 2010 به خاطر سخنانی كه علیه اسرائیل به زبان آورد، مجبور به استعفا شد. هلن با وجود اینكه به عنوان خبرنگار یونایتدپرس اینترنشنال در كاخ سفید بوده و به آموزههای لیبرالی باور دارد؛ ولی نگاهش به سیاستهای كاخ سفید انتقادی است ، به خصوص در مورد اسرائیل. البته او هولوكاست را قبول دارد و ظاهراً، همین هم باعث شده كه 57 سال به عنوان خبرنگار یونایتدپرس اینترنشنال دوام بیاورد ولی به نظر او وقوع هولوكاست نباید بهانه اشغال فلسطین باشد. او با جنگ عراق مخالف بود و به بوش مستقیماً نامه نوشت ولی آن چیزی كه بیشتر از همه باعث معروفشدنش شد، حرفهای او علیه اسرائیل بود. هلن توماس در گفتوگویش با دیوید نسنوف خاخام یهودی گفته بود: «به آنها (اسرائیلیها) بگویید از فلسطین بروند بیرون، به جهنم. به خاطر داشته باشید كه آنها (اسرائیلیها) اشغالگر هستند و آنجا سرزمین فلسطینیان است، نه آلمان و لهستان. آنها (یهودیان) میتوانند به خانههایشان در لهستان و آلمان، امریكا یا هرجای دیگری برگردند.» با خانم توماس تلفنی در خانهاش گفتوگو كردهایم.خانم توماس! شما سالهای متمادی در كاخ سفید حضور داشتهاید و حتما برای شما فوقالعاده بوده است.من كار در كاخ سفید را از سال 1961 و از زمان ریاست جمهوری جان اف كندی شروع كردم و در تابستان پیش به كار خود پایان دادم. در واقع در این سالها با 10 رئیسجمهور كار كردهام.
خب چطور بود؟سالهای فوقالعادهای را گذراندم، چون كاخ سفید مركز قدرت در امریكاست و هر تصمیم باید در آنجا گرفته شود، بنابراین توانستم از اكثر رخدادها و تصمیمات عمدهای كه در آنجا رخ میداد با خبر شوم.
همانطور كه گفتید شما با رئیسجمهورهای زیادی كار كردهاید. به نظرتان بهترین و بدترین رئیسجمهور امریكا در این دوران چه كسی بود؟به نظر من امیدبخشترین و بهترین آنها كندی بود. او جنگ را درك كرده بود و خود در جنگ حضور داشت. او همچنین دریافته بود كه جهان به چه سمتی باید حركت كند. كندی میگفت انسان باید به ماه دست پیدا كند و این كار را كرد كه یكی از باورنكردنیترین كارهای زمان خود بود. او همچنین هدفهای بزرگتری را برای بشریت بنا نهاد. كندی كارهای بسیار بزرگی را برای مردم انجام داد. او قوانین زیادی را برای حمایت از مردم تصویب كرد. از جمله اقدامات مفید كندی میتوان به ایجاد طرح اتم برای صلح، سفر به ماه، حمایت از جنبشهای مدنی، ایجاد قوانین حمایتی از سلامت و بهداشت، قوانین حقوق بشری، دادن حق رأی به سیاهان در جنوب و ایجاد تمام قوانین عمومی برای از بین بردن فقر. بدون شك وی از یكی از بزرگترین رئیسجمهورهای امریكا بوده است، به جز در مورد جنگ ویتنام كه خدشهای بزرگ به محبوبیت و عملكرد ریاست جمهوری وی وارد كرد. به نظرمن امریكا هرگز نباید دراین جنگ شركت میكرد.
بدترین رئیسجمهور چطور؟بوش را هم میتوان به عنوان بدترین آنها به شمار آورد. او ما را به جنگی برد كه هرگز نیازی به آن نبود. اوباما نیز راه او را ادامه میدهد.ما هرگز نباید افغانستان، عراق، پاكستان یا هیچ كشور دیگری را اشغال كنیم. به نظر من این كار، اتلاف وقت بیمورد و وحشتناك منابع بشری، پول و تمام چیزهای دیگر است. این بزرگترین اشتباه است؛ اشتباه بزرگی كه باید مردم امریكا را نظیر مردم عرب بیدار كند!
ما در ایران تا زمان استعفای شما، اطلاعات چندانی از شما نداشتیم. آیا واقعاً استعفا دادید یا اینكه شما را مجبور به این كار كردند. اصلاً دلیل این كار چه بود؟خب من حرفهایی علیه اسرائیل زدم. به نظر من اسرائیل در مقابل فلسطینیان به طور وحشتناك به اعمال غیرقانونی خود ادامه میدهد. اسرائیل آب و خاك فلسطینیان را اشغال كرده و كارهای غیرقانونیاش خلاف منشور سازمان ملل است. آنها با استفاده از بولدوزر و ابزارهای دیگر میلیونها انسان را ازخانههای خود بیرون كردهاند. آنها از جای نامعلوم به سرزمینی آمدهاند كه تعلقی به آنها ندارد.
نظر شما درباره هولوكاست چیست؟هولوكاست به طور یقین واقعیت داشت. بله یهودیان بهطور وحشتناكی كشته شدند. من با چشمان خود وقایعش را دنبال میكردم چون به اندازه كافی مسن هستم كه آن روزها را به یاد بیاورم. یهودیان را با زور از خانههایشان بیرون میبردند.
فرض كنیم كه بنا به فرض شما، هولوكاستی هم وجود داشته، آیا این دلیل خوبی است كه فلسطینیها تاوان آن را بپردازند؟نه. این دلیل نمیشود كه آنها سرزمین و خانههای مردمی دیگر را اشغال كنند. ما باید بیشتر و بیشتر از آنها پذیرایی میكردیم و آنها را به كشور خود (امریكا) راه میدادیم ولی آنها نباید سرزمین عربی فلسطین را اشغال میكردند. به خاطر اینكه اعراب هیچگونه ضرری به آنها نرسانده بودند.
اصلا به نظر شما برخورد اروپا و امریكا بامسئله فلسطین عادلانه هست؟به نظر من با فلسطینیان خیلی بدرفتاری شده است. رفتار امریكا با فلسطینیان بدتر از اروپا بوده است. همین چند روز قبل در یك رأیگیری در شورای امنیت سازمان ملل در مورد فلسطین، 14 رأی در برابر تنها یك رأی مخالف امریكا قرار گرفت. این برای فلسطین نشان دهنده بیعدالتی امریكا علیه مردم فلسطین است. این موضوع نشان داد كه كشورهای اروپایی مثل انگلستان و فرانسه نیز حتی به نفع فلسطین رأی دادند و فقط امریكا بود كه چنین كاری نكرد. ما میگوییم كه به دنبال دموكراسی هستیم ولی فقط حرف میزنیم و از عمل خبری نیست.
نظرتان درباره لابی یهودیان امریكا چطور است. آیا قبول دارید كه امریكا تحت نفوذ و تأثیر شدید لابیهای اسرائیل است؟بله، به نظر واضح است كه اسرائیلیها خیلی در كشور ما قدرت و نفوذ دارند. به آنها حق داده شده تا آزادانه صحبت كنند و سرمایه را هر جور كه بخواهند در گردش درآورند. بله آنها خیلی قدرتمند هستند.
مثلاً در چه مواردی؟همین كه اجازه ندادند و نخواستند كه من حرفم را آزادانه بزنم، نمونه بارزی در اثبات این موضوع است. آنها قصد داشتند تا حاصل یك عمر تلاش و زندگی من را ناچیز جلوه دهند. اسرائیلیها اگر قادر به انجام هر كاری باشند و هر چقدر هم كه تلاش كنند هرگز نمیتوانند موفقیتهای یك فرد را از او بگیرند.آنها نمیتوانند مرا نگران كنند. چیزی كه من به دست آوردهام را نمیتوانند از من بگیرند. ولی جالب است كه تمام سعی خود را میكنند. این كارشان نشان داد كه حرفهای من چقدر روی آنها تأثیر دارد. آنها قدرت كافی برای كنترل امریكا را دارند ولی هنوز برای گرفتن زندگی و موفقیتهای من قدرت لازم را ندارند.
ظاهراً سال پیش اولین باری بود كه علیه اسرائیل حرف زدید. پس چرا در تمام سالهای قبل فعالیت خودتان سكوت كرده بودید؟ بله سال پیش بود ولی من هرگز سكوت نكرده بودم. من سالها در مورد وضعیت مردم فلسطین و رنج وارد شده به آنها نوشتهام و افراد زیادی را ازاین موضوع آگاه كردهام. پس نمیتوان گفت كه من سكوت كرده بودم. من همیشه آن چیزی را كه الان هستم، را ابراز كردهام. زمانی كه در خبرگزاری «آسوشیتدپرس اینترنشنال» بودم نمیتوانستم حرفهایم را آزادانه به گوش همه برسانم ولی از زمانی كه ستون نویس شدم، دیگر میتوانستم نظراتم را آزادانه بیان كنم. آیا میدانید ژورنالیسم چیست؟ وقتی شما فقط یك خبر را مینویسی اطلاعات خود را در آن نمیآوری اما وقتی ستونی را مینویسی، میتوانی اطلاعات و عقیده خود را در آن اعلام كنی.
آن جمله معروفی كه علیه اسرائیل گفتید و باعث اخراج شما از كاخ سفید شد را به خاطر دارید؟بله من گفتم به نظرمن رفتار اسرائیل در مقابل فلسطینیان غیرقانونی است. این تنها نظر من نیست. این چیزی است كه در منشور سازمان ملل آمده است و رفتار اسرائیل با آن منافات دارد. آنها نباید سرزمینی را كه بدان تعلق ندارند، اشغال كنند.
به عنوان یك امریكایی نظر شما درباره آزادیها و حقوق مدنی و انسانی در امریكا چیست؟به نظر من، ما همه نوع آزادی در كشور خود داریم. آزادی بیان، آزادی مطبوعات، گردهمایی و راهپیمایی. امیدوارم تمام مردم جهان از چنین حقوقی برخوردار شوند. این خیلی خوشحالكننده است كه مردم عرب نیز در حال اعلام خواستههای خود هستند و من امیدوارم به آنها دست پیدا كنند.
وضعیت امریكا را در دنیا چطور ارزیابی میكنید؛ در حال افول است یا صعود؟ به نظر من ما در وضعیت دشواری به سر میبریم چون بسیاری از كارهای ما ریشه در گذشته دارد. به نظر من چیزی كه در دنیای عرب، شمال افریقا و خاورمیانه دارد اتفاق میافتد از حوادث بزرگ و تأثیرگذار تاریخی است و دولت امریكا باید با حمایت از آنها در طرف درست و محق تاریخ باشد و اشاعه دموكراسی و آزادی در كل جهان.
درباره اوباما و شعار تغییر او چه فكر میكنید؟ آیا به نظرتان این شعار باعث تغییری در نحوه روابط امریكا و اسرائیل با آن مختصاتی كه شما از آن گفتید، شده است؟ رأیگیری شورای امنیت درباره فلسطین و 14 رأی در برابر تنها رأی امریكا خود بازگوكننده تمام واقعیتهاست. من واقعاً متعجب شدم. این چه معنایی میتواند داشته باشد. اوباما در بالاترین نقطه تصمیمگیری قرار دارد ولی از شجاعت كافی برای انجام كارها برخوردار نیست.
عملكرد رئیسجمهورهای قبلی امریكا درباره ایران به خصوص اوباما را چگونه ارزیابی میكنید؟به نظر من همه آنها موضع سختی در برابر ایران اتخاذ كردند و تصمیمات و كارهایشان بسیار ناعادلانه
بوده است.
میدانید كه تحریمهای امریكا روی زندگی مردم تاثیر میگذارد. نظر شما درباره این برخورد دولت امریكا چیست؟میدانم كاملاً میدانم كه به مردم ایران اجحاف شده است اما به نظر من رفتار دولت ایران نیز باید تغییر كند. حكومت باید آزادیهای بیشتری را به مردم بدهد. انشاءالله [به زبان فارسی]
نظر شما درباره تاثیر حوادث اخیر خاورمیانه روی اسرائیل چیست؟به نظر من اسرائیل بسیار نگران است. آنها خود را تنها دموكراسی منطقه میدانند كه اصلاً درست نیست. در واقع آنها بسیاراز قدرت مردم ترسیدهاند و چیزی كه الان در خاورمیانه و جاهای دیگر در حال رخ دادن است همین درك مردم از قدرتی است كه دارند. بالاخره مردم دریافتند كه خودشان رهبران خود هستند. بهخصوص با وجود تكنولوژی، نیروی جوان دریافتهاند كه به جز زنجیرهای دور خود چیزی برای از دستدادن وجود ندارد.
