اگرچه گفته میشود سفر جوزف بایدن به مسکو برای آمادهسازی مقدمات سفر رسمی باراک اوباما به مسکو است و رسانههای خبری روسیه سفر جو بایدن، معاون اوباما رئیس جمهوری امریکا به روسیه را به طور گستردهای پوشش داده و آن را سفری کاری برای بررسی روند پیوستن مسکو به سازمان تجارت جهانی و تعمیق روابط دو جانبه روسیه و امریکا اعلام کردند.
ولی معاون رئیس جمهوری امریکا در حالی به مسکو سفر میکند که وزیر خارجه امریکا در خصوص پدافند موشکی غرب در لهستان مواضع امریکا را مجددا یادآوری کرده است. به نوشته روزنامه «کامرسانت»، هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه امریکا اعتراف کرده است که این کشور قصد ندارد از طرحهای نظامی خویش در مورد استقرار سامانه دفاع ضد موشکی و همچنین ایجاد پایگاه نظامی-هوایی در خاک لهستان چشمپوشی کند. کلینتون روز پنجشنبه در پایان مذاکرات خود با رادوسلاو سیکورسکی، وزیر خارجه لهستان اعلام کرد که امریکا همچنان قصد دارد سامانه دفاع ضد موشکی و پایگاه نظامی-هوایی برای جنگندههای «اف-۱۶» را در خاک لهستان مستقر کند.
از طرف دیگر به گزارش پایگاه خبری-اینترنتی «راس بالت»، فیلیپ گوردون مشاور وزیر امور خارجه امریکا در مسائل اروپا و اورآسیا اعلام کرد که این کشور قصد ندارد از منافع مربوط به مشارکت با گرجستان به خاطر بهبود روابط با روسیه چشمپوشی کند.
این مواضع اتخاذ میشود تا سطح چانه زنی بایدن در مسکو را افزایش دهد و ارزش مواضع امریکا در تحولات مهم مرتبط با روسیه راگران قیمت کند و چندان هم بعید نیست برخی که علاقه چندانی به مدیریت بایدن در حوزه سیاست خارجی امریکا ندارند دست به چنین کاری کرده باشند، موضوعی که در گذشته بین برخی از نظامیان دستاندرکار و شورای امنیت امریکا ظهور کرده بود.
آنچه این سناریو را تقویت میکند، این است که چندی پیش هم توافقهای محرمانه بین واشنگتن و تاشکندبا هدف بهرهبرداری امریکا ازچندین پایگاه هوایی ازبکستان برای انتقال محمولههای مورد نیاز نیروهای ناتو به افغانستان به امضا رسید. یورو آسیانت نوشته است که امریکا علاوه بر پایگاه نظامی «خان آباد»، از پایگاههای هوایی «قرچی»، «شهر سبز» و «جیزخ» نیز برای انتقال محمولههای غیرنظامی و حتی نظامی خود به افغانستان بهره میبرد. گفته میشود ازبکستان از طریق ریلی نیز مقادیر قابل ملاحظهای از کالاهای مورد نیاز نیروهای امریکایی و ناتو را به افغانستان منتقل میکند و اخیراً نیز در پی سفر «اسلام کریم اف»، رئیس جمهور ازبکستان به ژاپن، قرارداد جدیدی درباره اختصاص بیش از ۲۰۰ میلیون دلار برای احداث راه آهن بین ازبکستان و افغانستان به امضا رسید.
از نگاه روسیه این تحولات به معنای دور زدن و دخالت امریکا در حوزه آسیای مرکزی قلمداد میشود و با توجه به عقبنشینی سیاسی امریکا بعد از امضای استارت جدید، اکنون کرملین احساس میکند که امریکا توافقات سیاسی بین طرفین را نقض کرده است.
از سوی دیگر اقدامات جدید ومشترک امریکا و انگلیس در ایجاد مسیر مذاکره با طالبان و افزایش موقعیت جریان حکمتیار در پارلمان افغانستان که سابقه طولانی در روس ستیزی دارد این احساس را برای روسها بهوجود آورده که در تحولات افغانستان نقش چرخ پنجم را دارند و صرفاً غرب به هنگام نیاز به سراغ آنها میرود و این موضوع با اصل مشارکت در تضاد است.
لیکن انجام این سفر بعد از تحولات دومینوی خاورمیانه از اهمیت ویژهای برخوردار است و چنین به نظر میرسد که ارزیابی از آینده منطقه و آرایش جدید سیاسی در این منطقه حساس به صورت طبیعی به اولویت این مذاکرات تبدیل شود.
برای امریکا بسیار مهم است که در صورت ایجاد یک خلأ سیاسی در منطقه و طولانی شدن شرایط گذار ارزش و وزن رقابت با روسیه جدید به چه میزان است و روسیه بر اساس کدام پیوندسازی جدید با کشورهای مهم منطقه مواضع خاورمیانهای وانرژی خود را سامان خواهد داد.
سفر بایدن از ابعاد دیگر نیز قابل بررسی است. بر اساس گزارش «روسیران» به نقل از پایگاه خبری«نوی ریگیون» در صورتی که پوتین در انتخابات ریاست جمهوری روسیه در سال ۲۰۱۲ شرکت نکند، شایع شده است که به او پیشنهاد ریاست کمیته بینالمللی المپیک یا حتی دبیر کلی سازمان ملل داده خواهد شد.
نیزاویسیمایا گازیهتا با انتشار این خبر میافزاید: مسئله فعالیت بعدی نخست وزیرپوتین در دیدار دمیتری مدودف و جو بایدن، معاون رئیس جمهوری امریکا در ۹ مارس مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
منابع خبری در دوما، تأیید میکنند که سفر بایدن به مسکو را باید نشانه حمایت غرب از کاندیداتوری مدودف برای دومین دور ریاست جمهوری او دانست. به عقیده این منبع خبری، واشنگتن از سال ۲۰۰۷ تصمیم گرفت از مدودف حمایت کند، زمانی که احتمال به قدرت رسیدن سرگی ایوانف نیز وجود داشت.
این منبع «نیزاویسیمایا گازیهتا» در ادامه مدعی میشود، یکی از مسائلی که در این سفر مورد بررسی قرار خواهد گرفت، آینده پوتین بعد از انتخابات ۲۰۱۲ خواهد بود. به گفته منبع «نیزاویسیمایا گازیهتا»، اگر پوتین کاندیدای انتخابات نشود، ممکن است ریاست کمیته بینالملل المپیک به او پیشنهاد شود.
در نگاه ایرنا هر چند دمیتری پسکوف سخنگوی نخست وزیر روسیه اخبار مربوط به احتمال انتصاب ولادیمیر پوتین به ریاست کمیته بینالمللی المپیک را رد کرده و آن را یک شوخی خوانده، اما آگاهان سیاسی در روسیه هدف از سفر بایدن به مسکو را اعلام حمایت مقامات کاخ سفید از نامزدی مدودف در دور آتی انتخابات ریاست جمهوری روسیه قلمداد میکنند.
جدا از اخبار مطرح شده این موضوع بسیار مهمی است که همواره امریکا حق دخالت در انتخابات روسیه برای خود محفوظ داشته است. نحوه واکنش غرب به محاکمه خودروکفسکی وحمایت پنهان از بروزفسکی و بازی مرموزانه بین مدودف وپوتین همواره جلو چشمان پوتین بوده است. بیدلیل نیست که اخیراً الکساندر لوکاشنکو رئیسجمهوری بلاروس در مصاحبهای با روزنامه «واشنگتن پست» امریکا که روز شنبه منتشر شد، به مقامات امریکایی توصیه کرد تا روابط خویش با ولادیمیر پوتین نخست وزیر روسیه را خدشه دار نکنند.
البته روسها نیز از نحوه رفتار امریکا آگاهی هستند و از هم اکنون جلسات ویژه خود را برای اثر بخشی در انتخابات آتی امریکا برگزار میکنند تا جدا از برخی از اهرمها مکانیسم تأثیرگذاری از بیرون با توجه به شرایط دمکراتها در برابر جمهوریخواهان خصوصاً در عرصه خارجی و اقتصاد ملی را با درک از نقش روسیه در معادلات انرژی و کیفیت روابط امریکا با چین تدبیرسازی کنند.
به هر حال با توجه به روند تحولات در موازنه قدرتهای جهانی مهندسی انتخابات روسیه برای امریکا از اهمیت بسزایی برخورداراست و جدا از نیازمندی امریکا به نقش کنترل شده روسیه در معادلات نظام بینالملل، مدیریت موازنهها در چند جانبه گرایی و کنترل روسیه از درون برای سیاست امریکا اساسی است.
