طالع بيني ماهها و روزهاي تولد افراد، شخصيتشناسي و پيش گويي درباره ستارهها و طالع هرکس در جامعه ما امروزه چنان شناخته شده است که اگر شما فقط دربين چند دختر نوجوان بگوييد متولد چه سال و ماهي هستيد، آنها تک تک تمام ويژگيهاي مثبت و منفي شخصيتي که به ماه و سال تولدتان مربوط ميشود را خواهند گفت! آن هم با توجه به يکسري از اطلاعات که فقط از کتابهاي طالع بيني چيني و هندي به دست آوردند؛ رواج اين دل مشغوليها بين نوجوانان و جوانان در جامعه و فرارسيدن سال جديد که آن را به نام يکي از حيوانات نامگذاري ميکنند بهانهاي شد تا نظرات کارشناسان را درباره تأثيرات سوئي که اين باورها برافکارجوانان و نوجوانان دارد را جويا شويم.نمادهاي منسوخ شده را بهتر بشناسيدحيوانها در تقويم هر يک نمادهايي براي هر ماه هستند. براي مثال«برج حمل» نشان دهنده ماه فرودين،«گاو يا ثور» نماد ماه ارديبهشت و«جوزا يا 2 پيکر»عنوان ماه خرداد در تقويمهاي قديمي است. اين اطلاعات را اميرحسن زاده، کارشناس مرکز تقويم در مرکز ژئوفيزيک دانشگاه تهران گفت و درباره تاريخچه نامگذاري سالها بر اساس نام حيوانات ميگويد: نامگذاري سالها با نام حيوانات ريشه در تقويم ترکي مغولي دارد، اين تقويم از زماني که مغولها به ايران حمله کردند، وارد فرهنگ ايران شده است و در اصل اين نگرش به ايران تحميل شده است.وي درباره کم وکيف اين تقويم اينگونه توضيح ميدهد: درتقويم ترکي مغولي هر ماه با نام يک حيوان نامگذاري شده است که اين 12 حيوان به ترتيب ماهها ميچرخند، در اصل آنها اعتقاد داشتند که هر سال خصوصياتش به نام حيوان در آن سال مربوط ميشود، بر اين اساس در واقع طالع بينيهايي هم رواج پيدا کرده است، ولي اطلاعاتشان از نظر علم نجوم هيچ جايگاهي ندارد و غير علمي است.همچنين وي درباره اوج استفاده از اين تقويم در تقويم ايرانيان ميگويد: اين تقويم ريشه ايراني ندارد و اوج استفاده از اين تقويم در دوره قاجاربوده است که در سال 1304 هجري شمسي اين تقويم در واقع منسوخ شد و از دومين مجلس دوره شوراي ملي،تقويم هجري شمسي(خورشيدي) در مجلس تصويب شد که تا به امروز هم تقويم رسمي کشورمان محسوب ميشود.مرکز تحقيقات نجوم تقويم قمر در عقرب را علمي نميداند. بين تقويمهاي روزمرهاي که در دست داريم تقويم قمردرعقرب يا تقويم نجومي هنوز هم در بين مردم از جايگاه ويژهاي برخوردار است و راهنمايي براي فعاليت بعضي از افراد است. حسن زاده درباره نحوه کارايي اين تقويم ميگويد: اين تقويم همانطور که از اسمش مشخص است نحوه ورود ماه را به برج عقرب محاسبه ميکند، آن هم به اين دليل که در واقع مسير واقعي ماه را به اصطلاح«دايره البروج» ميگويند که آن هم از 12 برج تشکيل شده است، اين 12 برج به شکل فلکي هستند که در امتداد مسير فلکي قرارمي گيرند، يکي از اين به اصطلاح برودها«برج عقرب» است که در واقع محاسبه ميشود که چه زمان ماه وارد برج عقرب ميشود وچه زمان از آن خارج ميشود.وي درباره صحت و سقم اين تقويم معتقد است اهميت اين تقويم در برخي از منابع اسلامي ذکر شده است، ولي جوامع علمي و نجوم هم چندان روي صحت اطلاعات اين تقويم تأكيد نميکند.
علاقهمندان به کتابهاي طالع بينيهمچنين کارشناس مرکز تحقيق درباره يکسري طالع بينيهايي چيني و هندي که امروزه در بين جوانان مد شده است، ميگويد ريشه اطلاعات اين کتابها از همان تقويم ترکي مغولي و همان 12 حيوان در تقويم مغولي است، اين طالع بينيها مورد تأييد اساتيد علم نجوم نيست و تمام پيشبينيها و حرفهايي که در اين کتابها زده شده است بر اساس سالهاي نامگذاري حيوانات يا بر اساس ورود ماه به برجهاي مختلف است؛ وي تأكيد ميكند: بنا بر همين اطلاعات نويسندگان اين کتابها شرح و تفسير داده و مطالب اين کتابها را مبالغه کرده اند؛ کتابهاي طالع بيني از نظر مراجع دانشگاهي در کل منسوخ شده است،حسنزاد ادامه ميدهد: آن هم به دلايل مختلف براي مثال يکي از مهمترين دلايل رد اطلاعات در کتابهاي طالع بيني اين است که در اين طالع بينيها دايره البروج از 12 برج و 12 صورت فلکي تشکيل شده است ولي از نظر اساتيد، منجمان و اخترشناسان در علم نجوم تعداد برج در دايرة البروج 13 صورت فلکي است! در ضمن وي درباره دومين دليل براي کذب اطلاعات اين کتابها اينچنين ميگويد: در طول سال 12 بروج (ماه) در حال چرخش هستند و به مرور زمان موقعيت آنها جابجا ميشود و به نسبت طالع افراد هم تغيير ميکند ولي در چنين طالع بينيهايي اثرات فيزيک نجومي لحاظ نميشود. وي درباره نماد سال 1390 تأكيد ميكند: در بعضي از تقويمهاي متفرقه امسال نماد«خرگوش»است ولي تقويمهايي که از سوي مرکز ژئو فيزيک چاپ ميشود اين مسائل در آن ذکر نميشود.
تقدير تو در دست توست نه سال گاو و خرگوشدکتر محمد زاهدي اصل، جامعه شناس درباره رواج طالع بينيهاي چيني و هندي درجامعه معتقد است: «چينيها در تمام صحنهها وارد شده اند، يک روز برايمان تسبيح، جا نماز، قبله نما و... ميآورند و يک روز ديگر هم کتاب طالع بيني!؟همه مطالبي که در اين کتابها نوشته شده است همگي خرافات است و به نظر من دامن زدن به خرافات در جامعه امروز خيانت به مردم است.»وي ميگويد:« در اين کتابهاي طالع بيني وقتي يک جوان ميخواهد فعاليتي را انجام دهد وقتي به سراغ اين کتابها ميرود شايد نوشته باشد (اگرتودرکارت تمام تلاشت را کني باز هم موفق نخواهي شد.) به اين ترتيب نوجوان يا جوان با دريافت اطلاعات از هم سن و سالاهايش عقب ميماند وحس اعتماد به نفس و خود باورياش را از دست ميدهد. وي بر اين باور است: در اصل افرادي که اين کتابها و عقايد را در جامعه رواج ميدهند از حس تدبير گرايي بعضي افراد سوء استفاده ميکنند و تمام مسائل را به تقدير، قضا و قدر و سرنوشت ربط ميدهند در اصل بيشتر به آنها ترويج اين فکار پوچ و سود ناشي از فروش کتاب هايشان در جامعه ميانديشند». زاهدي اصل درباره نحوه آگاهسازي جوانان در جامعه خاطرنشان ميكند: برنامههاي فرهنگي بايد از طريق صدا و سيما، کتابهاي درسي و خانوادهها براي نوجوان و جوان ترويج شود، دراصل بايد خانوادهها به فرزندشان توجه کرده و خودشان زمينه شکوفايي را در فرزندان به وجود آورند تا جوانها تشويق شوند و به جايي از افکار برسند که ديگر به اين خرافات فکر نکنند، ديگر چه برسد به اينکه اين مسائل پوچ و نخ نما را راهنماي خودشان قرار دهند.
