نفیسه ابراهیم زاده انتظام- ضرورت های اولیه شکل گیری نهاد امور تربیتی حفظ و حراست از دستاورد های انقلاب اسلامی در مدارس و در میان دانش آموزان بود.اگر چه بی تجربگی برخی مربیان در سال های نخست شکل گیری نهاد امور تربیتی افراط و تفریط هایی را نیز در پی داشت، اما نباید از یاد برد که بسیاری از مدیران امروز کشور همان مربیان امور تربیتی دیروز یا تربیت یافته نزد همان نیروهای مخلص و فداکارند.
امروز نیز به اذعان وزیر آموزش و پرورش 70 % مباحث پرورشی در مدارس روی زمین مانده است که اگر نگوییم بیشتر است قطعاً کمتر نیست. یعنی آنچه رها شده فعالیت پرورشی در مدرسه است و این موضوع مربوط به زمان حال نمی شود. پس از دهه ها و اوایل دهه 70 امور تربیتی که به جهت نوع فعالیت و پذیرش عمومی به عنوان حرکتی در راستای اهداف انقلاب به ویژه در ایام دفاع مقدس برخوردار از نیروهای با انگیزه و توانمند بود، رو به افول گذاشت. حاصل این سیر نزولی کمبود شدید نیرو به ویژه در دوره متوسطه و عدم موافقت سازمان ها و نهادها ی مربوط برای استخدام نیرو بود؛ به اضافه اینکه شاخص مربی تربیتی به دانش آموز(دوره ابتدایی 600/1 و دوره راهنمایی و متوسطه 375/1)به شدت کاهش یافت، به گونه ای که قبل از آن در برخی مدارس 3 تا 4 مربی توانمند مشغول به کار بودند در این شرایط به جهت کاهش اعتبارات برنامه امور تربیتی یک مربی در برخی از موارد مجبور بود 2 تا 3 مدرسه را پوشش دهد و بسیاری از دبیرستان های پسرانه نیز فاقد مربی تربیتی بودند.
از آن جا که بسیاری از مربیان تربیتی قدیمی به مدیر، معاون مدرسه و یا به مسئولیت های ادرای منصوب شده بودند، مربی جدید را در تصمیم سازی و تصمیم گیری به بازی نمی گرفتند و عمدتاً مربیان، کارهای ساده همچون اجرای برنامه های صبحگاهی و برنامه های اردویی و بازدیدی را انجام می دادند و با کارهای تبلیغی که اصطلاحاً پوستر چسبان شده بودند.
علاوه بر این، بیشتر مربیان درخواست رفتن به شاخه آموزشی را داشتند، چرا که در محیط مدرسه جایگاه مربی تربیتی به علت عدم توجه و پشتیبانی مسئولین آسیب دیده بود و مربیان ترجیح می دادند تا در یک گوشه به فعالیت های غیر پرورشی مشغول به کار شوند و باعث رفتن نیروهای قوی به حوزه های دیگر و نهایت بی برنامگی امور تربیتی شد.
بودجه فعالیت های پرورشی به حداقل ممکن خود و درصد ناچیزی از سرانه های دانش آموز بود که شاید بتوان گفت کمتر از 1 % نیاز واقعی فعالیت های امور تربیتی تامین می شد.
سطح پایین تحصیلات تعدادی از مربیان تربیتی که به علت مشغله فراوان فرصتی برای مطالعه و قبول شدن در دانشگاه و یا دوره های ضمن خدمت فراهم نمی شد و کمتر موفق به گذراندن دوره های کارشناسی می شدند و این خود جایگاه ضعیفی را در اذهان متبادر می ساخت.
عدم تعریف مشخص و معین برای فعالیت های پرورشی در نظام جدید متوسطه و ایجاد پنجره های باز در برنامه هفتگی و رها کردن صدها دانش آموز در کوچه و خیابان ها که بعد ها به جهت کاهش معضلات و مشکلات اخلاقی این دانش آموزان باید در مدرسه می ماندند و مربیان تربیتی که امکانات و انگیزه برای پر کردن این اوقات فراغت نداشتند، می بایست با این مشکلات دست و پنجه نرم کنند و نهایت نیز تعبیر به بی برنامگی امور تربیتی می شد.
در واقع از امور تربیتی جز نام چیزی باقی نمانده بود هر چند که مربیان تربیتی در مدرسه همچون سربازان گمنامی به تلاش خود ادامه می دادند و این در شرایطی بود که ساختار وزارت آموزش و پرورش دارای معاونت و چندین اداره کل و و کسیکه برای خود بود و این نشان می دهد که بود و نبود یک ساختار اداری در بالا چندان در احیای امور تربیتی مؤثر نخواهد بود. در حال حاضر نیز این روند با وجود تاکیداتی که می شود، به قوت خود باقی است و احیای امور تربیتی از یک مطالبه واجب که بر خلاف سایر سناریوهای تحت پیگیری در آموزش و پرورش به صورت بالفعل نیازی به تامین بودجه و اعتبار چندانی ندارد، به یک اشاره تبدیل شده است. به طوری که حتی وزیر آموزش و پرورش نیز در مراسم گرامیداشت روز امور تربیتی به جای پرداختن به گره های کور این بخش، تریبون را برای گله گذاری از سازمان ها و نهادهای دیگر مغتنم می دارد.
به هر رو شاید سخن گفتن در باب تربیت و پرورش به نظر کار ساده ای باشد اما عمل به آن بسیار مشکل است و شرایط جامعه و مدارس را بنا به علل مختلف خیلی زمینه برای فعالیت های پرورشی به سبک گذشته ندارند. امروزه کلاس داری و یا ارتباط با دانش آموزان و پاسخ به سوالات و برآورد کردن حداقل انتظار آنان یک هنرمند و عالم روز را می طلبد، بچه هایی که از طریق اینترنت و ماهواره و یا حتی همین صدا و سیما و مطبوعات ما خود را که فکری می گیرند با منش و روحیه بسیاری از روحانیون ما ساز گاری ندارند.
در هر حال باید به این سوال به صورت جدی پاسخ داد که آیا احیای امور تربیتی و در واقع فعالیت های پرورشی با ایجاد تشکیلات اداری در ساختار فربه آموزش و پرورش انجام می شود؟!
