دکتر سيد نعمت الله عبدالرحيم زاده | اولين باري که نام ويروس رايانهاي استاکس نت بر سر زبانها افتاد در ماه ژوئيه سال گذشته ميلادي بود و در آن موقع حدس و گمانهاي متفاوتي در مورد آن مطرح شد. در ابتداي امر گمان ميرفت که مأموريت اين ويروس در زمينه نفوذ در اطلاعات رايانهاي و ارسال آن به مرکزي است که در آنجا برنامه آن تعريف شده و يک نوع جاسوسي رايانهاي براي دزديدن اطلاعات محرمانه است، اما چندي بعد معلوم شد که مأموريت اين ويروس چيز ديگري است؛ خرابکاري در تأسيسات هسته اي. در واقع، اين شرکت سيمانتک به عنوان يکي از بزرگترين شركتهاي سازنده نرم افزارهاي امنيتي رايانهاي بود که در روز 22 همان ماه و براي نخستين بار خبر از آلودگي رايانههاي جهان به استاکس نت را منتشر کرد. اريک چين، پژوهشگر شرکت سيمانتک، حدود چهار ماه بعد و در روز 12 نوامبر با انتشار گزارشي احتمال داد که هدف از طراحي اين ويروس ايجاد اختلال در سانتريفيوژها مولد اورانيوم غني شده است. با وجود آنکه احتمال چين در مورد خرابکاري استاکس نت در سانتريفيوژها بعد از رمزگشايي اين ويروس تأييد شد اما به طور مشخص نامي از عاملان راهاندازي اين ويروس برده نميشد تا آنکه روزنامه امريكايي نيويورک تايمز در روز 15 ماه ژانويه با ارائه مقاله تحليلي مفصل و با استناد به کارشناسان اطلاعاتي و امنيتي، امريكا و رژيم صهيونيستي را به عنوان عاملان اصلي استاکس نت معرفي کرد. اکنون و با اين مقاله از نيويورک تايمز مشخص شده است که امريكا و صهيونيستها با طراحي و راهاندازي استاکس نت در عمل جنگ سايبري را عليه ايران مرتکب شدهاند و بايد گفت که اين دو نه تنها امنيت سايبري ايران، بلکه امنيت سايبري کل جهان را مورد تهديد قرار دادهاند.
استاکس نت و خرابکاري رايانهاي
استاکس نت چه ميکند؟ به طور ساده و مختصر ميتوان گفت که عملکرد اين ويروس همانند يک کرم است و از اين جهت است که در گزارشهاي مربوط به آن از عنوان کرم استاکس نت استفاده ميشود. ورود استاکس نت به سيستمهاي رايانهاي همانند حرکت يک کرم به صورت خزنده و نرم و البته کاملاً مخفيانه است و بنابر گزارش چين، هدف استاکس نت آلوده کردن سيستمهاي کنترل سانتريفيوژهاست. کار استاکس نت به اين صورت است که در ابتدا به رايانههاي کنترلکننده حرکت سانتريفيوژها نفوذ کرده و نقاط ضعف آنها را شناسايي ميکند، سپس از طريق اين نقاط ضعف به نرم افزار تبديل فرکانس سانتريفيوژها حمله ميکند و به اين وسيله در حرکت سانتريفيوژها اختلال ايجاد ميکند تا آنکه فرکانس تبديل حرکت سانتريفيوژ را در طول زمان معيني بالا و پايين ببرد و جريان جداسازي ايزوتوپهاي اورانيوم را مختل کند. مشکل اساسي در شناسايي اين ويروس آن است که از برنامهاي چند لايه برخوردار است به گونهاي که نرمافزارهاي امنيتي قادر به شناسايي آن نيستند و به عبارت ديگر، بدون آن که ردي از خود به جا بگذارد به سيستم نفوذ کرده و کنترل آن را در اختيار ميگيرد.
بنابر گزارش نيويورک تايمز، متخصصان امريكايي به همراه کارشناسان شرکت آلماني زيمنس در آزمايشگاه ملي آيداهو که از مراکز بزرگ اتمي امريكاست، مراحل نخست طراحي استاکس نت را با شناسايي دقيق نقاط ضعف در سيستمهاي رايانهاي زيمنس آغاز کردند و سپس کار خود را در مرکز اتمي ديمونا متعلق به رژيم صهيونيستي دنبال کردند. متخصصان امريكايي به همراه کارشناسان رژيم صهيونيستي ابتدا در اين مرکز سانتريفيوژهايي ساختند که در ايران به کار گرفته شده و سپس استاکس نت را روي آن آزمايش کردند و بعد از آن، اقدام به راهاندازي استاکس نت کردند. نيويورک تايمز به صورت مشخص امريكا و رژيم صهيونيستي را عاملان اصلي راهاندازي استاکس نت و حمله سايبري به ايران معرفي کرده و در کنار اين دو از همکاري آلمان و بريتانيا نيز خبر داده است. هر چند که امريكا و رژيم صهيونيستي تحليل نيويورک تايمز را به صورت رسمي تأييد نکردهاند اما از سخنان موشه يالون، استراتژيست رژيم صهيونيستي در امور دفاعي و اظهارت بعدي مئير داگان، رئيس پيشين موساد و هيلاري کلينتون، وزير امور خارجه امريكا، در مورد کندي در فعاليت هستهاي ايران معلوم ميشود که تحليل نيويورک تايمز معتبر است.
دامنه حمله سايبري امريكا
سايتاشپيگل آنلاين به هزينه ساخت استاکس نت اشاره کرده و تخمين زده است که ميليونها دلار صرف طراحي و راهاندازي آن شده است. اين سايت تنها در زمينه مطالعه و تحقيق براي اين که چگونه ميتوان استاکس نت را از حفرههاي ايمني برنامه ويندوز به صورت محرمانه عبور داد از هزينهاي هفت رقمي سخن گفته است. در واقع، تخميناشپيگل آنلاين را ميتوان از گزارش نيويورک تايمز نيز استنباط کرد چرا که استاکس نت محصول ساعتها کار چندين متخصص امريكايي، آلماني با همراهي کارشناسان رژيم صهيونيستي است که در اين ميان، نبايد از تجهيزات پيشرفته و گرانقيمت مورد نياز آنان نيز غافل ماند. با وجود چنين هزينه هنگفتي براي خلق ويروس استاکس نت، کارايي مؤثر و پردامنه آن حتي از سوي رسانههاي غربي نيز چندان تأييد نشده و در اين زمينه با شک وترديد اظهار نظر ميکنند. روزنامه ساينس کريستين مونيتور در گزارشي مربوط به استاکس نت به گزارش مؤسسه علوم و امنيت بينالملل، ISIS، اشاره کرد و نوشت: «اگر هدف آن تخريب سريع تمام سانتريفيوژهاست بايد گفت که استاکس نت شکست خورده است... اما اگر هدف آن تخريب تعداد کاملاً محدودي از سانتريفيوژها و عقبانداختن برنامه ايران در فعاليت (تأسيسات غني سازي) باشد و محرمانه هم باقي بماند، ميتوان احتمال داد که حداقل به طور موقت موفق بوده است». اين بيشترين امتيازي است که ساينس کريستين مونيتور به استاکس نت داده است و علاوه بر اين، بايد به نکتهاي اشاره کرد که مورد توجهاشپيگل آنلاين قرار گرفته است. اين سايت به عقيده کارشناسان استناد کرده که معتقدند استاکس نت ناکام مانده زيرا قرار بود اين ويروس «مأموري مخفي» باقي بماند اما اکنون حداقل بخشي از برنامههاي آن لو رفته است.
نکته مهمتر از اين موضوع را بايد در تاثيري دانست که استاکس نت در زمينه امنيت سايبر جهاني ايجاد کرده است، موضوعي که مورد توجه کن دايلانيان، تحليلگر نشريه لس آنجلس تايمز، قرار گرفته است. دايلانيان در ابتداي مقاله خود با عنوان «فعاليت هستهاي ايران و حوزه جديد جنگ سايبر»، مدعي ميشود که استاکس نت «پيشگام در حوزه جديدي از منازعه ديجيتالي سايهاي است». او به فعاليتهاي جنايتکارانه هکرها اشاره ميکند که به کسب درآمدهاي غيرقانوني از طريق دزدي از بانكها در فضاي سايبر يا به دزدي اطلاعات کارتهاي اعتباري علاقهمند هستند اما اکنون استاکس نت براي آنها مبدل به ابزار جنگي شده است که منبع درآمد بهتري را براي آنان ايجاد کرده است.
