بلوتوث آرام‌ترین ویرانگر قرن

فناوری بلوتوث یکی از جدیدترین دستاوردهای قرن بیست و یکم است که به ارتباط بدون سیم اطلاق می‌شود. این فناوری در همه تجهیزات الکترونیکی کاربرد دارد و به کمک آن مرزهای ارتباطی درنوردیده و فاصله‌ها کوتاه شده است، اما ورود این فناوری بدون آماده ساختن کاربران و آموزش فرهنگ صحیح استفاده، مردم را با مشکلات ناخواسته‌ای که حد و مرزی بر تبعات ناخوشایند آن مترتب نیست، مواجه کرده است.این روزها، اخبار ناخوشایندی از پیامدهای ناگوار و استفاده نادرست از این فناوری، صدرنشین صفحات حوادث روزنامه‌هاست که بسیاری از مخاطبان را توأمان دغدغه‌مند و نگران ساخته است. تکثیر روابط غیراخلاقی و انتشار صحنه‌های خصوصی افراد که برای جامعه‌ای با بافت مذهبی ایران تابو محسوب می‌شود، می‌رود تا آرام‌آرام امنیت اخلاقی خانواده‌ها را متزلزل کند و همین امر نگرانی گروه‌های مرجع اجتماعی، سیاسی و مذهبی را دامن زده است.اگر بخواهیم ملموس‌تر صحبت کنیم، خوب است به سر خط برخی از مهم‌ترین اخبار مربوط به بلوتوث که روی خروجی خبرگزاری‌ها و سایت‌های خبری قرار گرفته و نیز اخبار مهم صفحات حوادث روزنامه‌ها و جراید طی روزهای اخیر نظری بیفکنیم...دختر جوانی که با جوانی که به وی ابراز علاقه می‌کرد، رابطه پنهانی برقرار کرده بود پس از مدتی با مشاهده بلوتوث غیراخلاقی مربوط به خود اقدام به خودکشی کرد.یکی از هنرپیشگان جوان کشور در پی ملاقات با رئیس پلیس امنیت اخلاقی استان تهران از عامل انتشار بلوتوث‌های دروغین منتسب به خود شکایت کرد. وکیل این هنرپیشه با اشاره به حواشی ایجاد شده پیرامون انتشار بلوتوث یادشده برای موکل خود، خواهان برخورد جدی پلیس با عامل انتشار این بلوتوث شد.دادیار دادسرای جنایی تهران از دستگیری سه دختر و پنج پسر که به صورت گسترده اقدام به تهیه و انتشار بلوتوث‌های غیراخلاقی در معابر و اماکن عمومی می‌کردند، خبر داد.مأموران انتظامی مرد هوسبازی را که دختر 16 ساله‌ای را ربوده و با تعرض به وی از اقدام شنیع خود فیلمبرداری و با بلوتوث آن را در مترو تکثیر کرده بود، دستگیر کردند.با دقت در اخبار فوق می‌توان اذعان کرد که حریم خصوصی افراد با هجمه‌ای بی‌سابقه مواجه شده و فناوری بلوتوث این امکان را برای افرادی با انگیزه‌های متفاوت ایجاد کرده تا در کوی و برزن، محیط‌های کاری و آموزشی و ورزشی و حتی خانوادگی، حریم خصوصی شهروندان و نیز رفتارهای تابو را برای دیگران رمزگشایی کنند.فروریختگی خانوادگی، عامل رفتار مجرمانهدکتر قرایی‌مقدم، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه در مورد تکثیر بلوتوث‌های غیراخلاقی می‌گوید: سوءاستفاده از فناوری بلوتوث و انتشار صحنه‌های غیراخلاقی در سطح جامعه موجب شده دادگاه‌های ما مملو از شکایاتی باشد که از استفاده مجرمانه از این فناوری سرچشمه گرفته است. این جامعه‌شناس اعتقاد دارد عامل خانوادگی نقش پررنگی در بروز چنین رفتارهای ناهنجاری ایفا می‌کند. او می‌گوید: «تحقیقات نشان داده افرادی که مبادرت به سوءاستفاده از فناوری بلوتوث می‌کنند در خانواده‌های تک‌سرپرست، بدسرپرست یا بی‌سرپرست رشد و پرورش یافته‌اند به عبارت دیگر از منظر خانوادگی دچار فروریختگی هستند.»این متخصص علوم اجتماعی در ادامه توسعه نامتوازن اجتماعی را مورد اشاره قرار می‌دهد و می‌گوید: «عامل مهاجرت نقش مهمی در شکل‌گیری معضلات اجتماعی از جمله رفتار مجرمانه با سوءاستفاده از فناوری بلوتوث ایفا می‌کند. برای نمونه بررسی‌ها نشان داده که این مجرمان اکثراً حاشیه‌نشین و مهاجر هستند و به خاطر وجود آنومی اجتماعی از معضل عدم شخصیت رنج می‌برند. این افراد به خاطر کمرنگ شدن باورهای دینی و جایگزین شدن ارزش‌های صوری به جای ارزش‌های معنوی خیلی زود در دام رفتارهای مجرمانه می‌افتند.»این جامعه‌شناس در ادامه بر نقش اجتماع در تکثیر چنین آسیب‌هایی تأکید می‌ورزد و می‌گوید: «متأسفانه جامعه نیز برای دریافت چنین آسیب‌هایی نظیر بلوتوث‌های غیراخلاقی و افشای صحنه‌های خصوصی افراد آمادگی دارد. بنابراین در کنار تجلیل شخصیتی ارسال‌کنندگان این بلوتوث‌ها باید به تحلیل ویژگی‌های روانی و شخصیتی دریافت‌کنندگان آنها نیز اهتمام بورزیم.»راهکار مصونیت در برابر بلوتوث‌های غیراخلاقیجامعه ایران را از دیرباز جامعه‌ای با استیلای فرهنگ شفاهی می‌شناسند که عموماً رسانه‌های غیررسمی همواره به‌رغم محدودیت و غیرقابل استناد بودن توانایی موج‌آفرینی و عرض اندام را در آن دارند. در چنین فضایی بستر لازم برای انتشار اخبار غیررسمی و شیوع شایعات در سطح جامعه مهیاست. فناوری بلوتوث نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. رسانه‌ای غیررسمی که توانایی موج‌آفرینی دارد از این‌رو حتی روی آوردن برخی جریانات اجتماعی و سیاسی به این رسانه غیررسمی و فاقد هرگونه فیلترهای شناخته شده قابل درک است.محمود فیروزبخش، کارشناس ارشد مدیریت رسانه با بیان اینکه در حوزه بلوتوث با هیچ فیلتری جز ایجاد تفکر نمی‌توان در برابر آسیب‌های وارده مصونیت ایجاد کرد، می‌گوید: نفوذ و تأثیرگذاری بلوتوث و همین‌طور پیامک موجب شده تا این فناوری با ایجاد سونامی‌های غیراخلاقی در همه زمینه‌ها حتی سیاست انواع بی‌حرمتی‌ها را نسبت به گروه‌های مرجع و بزرگان ترویج کند. از این‌رو مسئولان باید با درک حساسیت‌های موجود نسبت به نظارت و چاره‌اندیشی در این مورد اقدام کنند.فیروزبخش با تأکید مجدد بر ضرورت ایجاد تفکر به عنوان تنها فیلتر تأثیرگذار در برابر بلوتوث ادامه می‌دهد: گروهی با ساخت انواع کلیپ‌های نامناسب و تکثیر و اشاعه آن از طریق بلوتوث علاوه بر ایجاد شایعه و بی‌تعهدی با رواج لودگی و متزلزل ساختن عرف، دین و مذهب را نیز مورد تمسخر قرار داده‌اند.در تکمیل مواردی که در سطور بالا بدان اشاره شد، سوءاستفاده، حق‌السکوت گرفتن و تهدید و ارعاب نیز از جمله آسیب‌های دیگری است که گروهی برای برآورده ساختن نیات پلید خود به بلوتوث متوسل می‌شوند.در همین رابطه بازپرس ویژه قتل محمد شهریاری با رمزگشایی از یک پرونده ویژه در مورد تبعات سوءاستفاده از این فناوری هشدار می‌دهد:به دنبال تماس یکی از مسئولان بیمارستان‌های تهران مبنی بر اینکه دختر 21 ساله‌ای با استفاده از قرص اقدام به خودکشی و با تلاش پزشکان از مرگ حتمی نجات پیدا کرده است، برای وی دستور قضایی صادر شد. این دختر پس از بهبود نسبی با حضور در شعبه 7 بازپرسی دادسرای جنایی درباره انگیزه خود از اقدام به خودکشی گفت: چندی پیش با پسری که اسمش سعید بود و خود را دانشجوی مکانیک معرفی کرد، آشنا شدم و به دور از چشم والدین به این ارتباط ادامه دادم. او با این بهانه که می‌خواهد مرا به مادرش نشان بدهد، مرا فریب داد. وقتی قدم در این خانه گذاشتم او به من نوشیدنی تعارف کرد و...شادی مهرریز، کارشناس علوم رفتاری و تربیتی از منظر دیگری پدیده بلوتوث‌های غیراخلاقی را مورد توجه قرار می‌دهد. او می‌گوید: بلوتوث رسانه‌ای است که وجه غیراخلاقی آن بیشتر است و به طور مطلق از مدیریت و سیاستگذاری حاکمیت به دور است. از طرفی دسترسی آن برای تمام اقشار جامعه اعم از زن و مرد و پیر و جوان و فقیر و غنی آسان است. در کشور ما پدیده‌ای مثل بلوتوث‌های غیراخلاقی با سرعتی اعجاب‌آور در حال رشد است. بسیاری از این بلوتوث‌ها حاوی صحنه‌های تعرض و تجاوز هستند که قشر آسیب‌پذیر در این مقوله‌ها خانم‌ها و دختران جوان و کانون زندگی آنهاست.سلطان مهمانی‌هاشاید شما هم با این جمله موافق باشید که اکثر مهمانی‌ها به تسخیر بلوتوث‌ها درآمده‌اند. تا چند وقت پیش وقتی گروهی دوست یا فامیل دور هم جمع می‌شدند از هر دری حرفی می‌زدند و لحظات خوب و شیرینی برای هم می‌ساختند، اما الان دیگر شرایط فرق کرده است. در مهمانی‌های فامیلی، خانوادگی، جشن‌ها و حتی در محل کار و... تا چند نفر به هم می‌رسند، اول می‌پرسند: جدید چی داری؟ و بعد با جمله «بلوتوثتو روشن کن» از هر حرف اضافی جلوگیری کرده و هر کس سرش را داخل موبایلش می‌کند و پشت سر هم دکمه را فشار می‌دهد و هر از چند گاهی خنده‌ای می‌کند یا آهی می‌کشد و بعضاً بدون اینکه سرش را بالا بیاورد، می‌گوید: «عجب چیزیه...»، «اینو داشتم...»، «دیگه چی داری؟...» و «هر چی هست،‌ بفرست...»بلوتوث‌های جدید گریبان جوانان را چنان چسبیده که هر آن انتظار می‌رود آنها را خفه کند. تصاویر و فیلم‌ها و کلیپ‌های جدید که در آن واحد در بین چندین نفر پخش و تصاعدی‌وار توزیع می‌شوند بیشتر به مهمانی‌های خصوصی بازیگران و ورزشکاران مشهور، پارتی‌های جوانان، تقلید صداها، جشن‌های تولد و عروسی‌ها، مهمانی‌های دخترانه، خانه‌های دانشجویی، آخرین مدل‌های مو و لباس، تصاویر غیرمجاز از مهمانی‌های خانوادگی، کلاس‌های مدارس و دانشگاه‌ها و شوخی‌های جوانان و... و فیلم‌هایی که به صورت مخفی از افراد و اماکن مختلف تهیه شده‌اند، ختم می‌شود. تبادل عکس و فیلم از طریق بلوتوث فقط در مهمانی‌ها و محافل دوستانه نیست بلکه نوعی از این دادوستد در مترو و اتوبوس‌های شهری باب شده که افراد بلوتوث خود را روشن می‌گذارند و بدون اینکه بدانند ارسال‌کننده یا دریافت‌کننده کیست، هر ابتذالی را در فضا پخش می‌کنند و شکارچیان برای به دست آوردن آنها بلوتوث‌های خود را رها می‌کنند.و تأسف‌بار اینکه در این بده‌بستان هیچ مرزی تعریف نشده و هر چه هست آن طرف خط قرمزهاست.دشواری فرهنگ‌سازی میان کاربران میلیونیبه گفته مسئولان مخابرات هم‌اکنون قریب به 40 میلیون از هموطنان -بیشتر از جوانان- کاربر تلفن‌همراه هستند. این روزها مدارس، دانشگاه‌ها، اماکن عمومی نظیر مترو، پارک و ورزشگاه‌ها به پاتوق بلوتوث‌بازها تبدیل شده و در طرفهًْ‌العینی حجم عظیمی از فیلم، موسیقی، کلیپ‌های رقص و موسیقی و آواز و حتی اظهارنظرهای سیاسی تبادل می‌شود در حالی که هیچ‌گونه کنترلی در راه ارسال و دریافت این امواج وجود ندارد. در چنین فضایی حریم خصوصی افراد به راحتی زیر پا گذارده می‌شود و بستر تکثیر شایعات و تخریب مهیاست. بسیاری از کارشناسان اعتقاد دارند راهکار برون‌رفت از این شرایط دشوار فرهنگ‌سازی و ایجاد خودکنترلی میان کسانی است که علاقه‌مند به فناوری‌های نوین و استفاده از بلوتوث هستند. آنها هوشیاری خانواده‌ها و احساس مسئولیت آنان را مهم می‌دانند و بر نقش کلیدی رسانه‌ها به ویژه صداوسیما در راه فرهنگ‌سازی تأکید می‌ورزند.