امیرترقی نژاد - در حالی که سالانه 2 هزار نفر به جامعه معلولان استان یزد اضافه میشود در حال حاضرحدود 40 هزار معلول در این استان وجود دارد.این آمار در حالی بیان میشود که از این تعداد تنها 20 هزار نفر ازاین افراد تحت پوشش بهزیستی هستند و بازتوانی آنها نیز بسیار کم است.
محمدحسین رحیمی نسب، مدیرکل سازمان بهزیستی استان یزد پنج عامل بیماری مادرزادی، حوادث ترافیکی، حوادث محیط کار، بیماریهایی مانند فشار خون، دیابت، سکتههای مغزی، همچنین سوختگی سبب را سبب بروز سالانه 2هزار معلولیت در استان یزد اعلام میکند، اما کارشناسان ژنتیک عواملی دیگری را نیز در این افزایش آمار سالانه دخیل میدانند.کارشناسان مشاور ژنتیک بهزیستی استان یزد انجام آزمایشات ژنتیک در سنین پایین و در دوران قبل و حین بارداری را از عوامل جلوگیری از برزو معلولیت در نوزادان اعلام کرده اند؛ چرا که در سنین پایین والدین نیز بر اثر اختلال زنتیکی احتمال تولد فرزند معلول وجود دارد.
نعیمه طیبی، یکی از کارشناسان مشاور ژنتیک استان یزد، معتقد است: افراد باید در قبل از ازدواج، قبل از بارداری، حین بارداری و همچنین در زمان تولد نوزاد آزمایشات ژنتیک مورد نیاز را انجام دهند؛ چرا که اینگونه آزمایشات در پیشگیری از تولد نوزاد معلول جلوگیری خواهد کرد.
طیبی گفت: افراد فامیل به سه دسته فامیل درجه 3، درجه 4 و درجه 5 تقسیم میشوند که اکثر ازدواجها نیز در فامیلهای درجه 3 صورت میگیرد و این به علت بالا بودن ضریب همخونی به ویژه در زمانی که پدر و مادر افراد نیز فامیل هستند، بروز معلولیت در نوزادان را تا حد 10 درصد بالا میبرد که این درصد بالایی است.
وی همچنین احتمال بروز معلولیت را در ازدواجهای غریبه بین 1 تا 2 درصد عنوان و خاطرنشان کرد: برخی از بیماریهای ژنتیکی نیز وجود دارند که هیچگونه ارتباطی با فامیل بودن طرفین ندارند و بسته به نحوه وراثت متفاوت است که بیماری سندرم داون از جمله این بیماریهاست. بیماران هموفیلی نیز بسته به نوع توارث به این بیماری مبتلا میشوند به گونهای که اگر پدر دچار این بیماری باشد، فرزندان او نیز ناقل این بیماری هستند.
کارشناس مشاور ژنتیک در خصوص فعالیتهای سازمان بهزیستی در این راستا به بخش فعال مشاوره ژنتیک نیز اشاره کرد و اظهار کرد: این بخش متشکل از کارشناس مشاوره ژنتیک و پزشک مشاور است و افراد با مراجعه به این مراکز و با ترسیم شجره نامه خود در ابتدا به محاسبه ضریب همخونی میپردازند و بعد به پزشک متخصص و بسته به نوع مشاوره که در چه مرحلهای صورت گرفته باشد ارجاع داده شده و آزمایشات بعدی انجام میشود.
وی در خصوص خانوادههایی که دارای فرزند معلول هستند نیز خاطرنشان کرد: اینگونه خانوادهها باید با آزمایشات قبل از بارداری و همچنین با تشخیص نوع بیماری و معلولیت فرزند خود، اقدام به پیشگیری از تولد دوباره فرزندی معلول بکنند.
طیبی تصریح کرد: افراد از ازدواجهای فامیلی پرخطر اجتناب کنند چرا که اکثر معلولیتهای نوزادان به دلیل ضریب بالای همخونی زوجین است.
وی همچنین توصیه کرد: افراد آزمایشات ژنتیک را چه در سنین بالا و چه در سنین پایین در دوران قبل از بارداری، حین بارداری و بعد از تولد نوزاد انجام دهند؛ چرا که در سنین پایین نیز میتواند چنین مشکلاتی بروز کند. همچنین در خانوادههایی که فرد معلول در آنها وجود دارد احتمال تولد مجدد فرزند معلول بیشتر است و این مسئله در این خانوادهها بستگی به سن زوجین نیز ندارد؛ چرا که عملاً شاهد بروز برخی معلولیتها در نوزادانی که والدین آنها در سنین پایین قرار دارند نیز هستیم.
اما مصطفی پایدار معاون آموزش و پروش استثنایی استان یزد میگوید: بیشترین معلولیت دانش آموزان استثنایی استان یزد کم توانی ذهنی است به طوری که حدود 40 درصد این معلولیت مربوط به عوامل ارثی از جمله ازدواجهای فامیلی میشود.
پایدار گفت: آموزش و پرورش استثنایی استان یزد دارای 34 مرکز آموزشی است که دو مرکز رسولیان و باغچهبان به صورت شبانهروزی فعالیت میکنند، 913 نفر در مراکز استثنایی استان مشغول به تحصیل هستند که از این تعداد 1148 نفر پسر و 765 نفر دختر هستند.
پایدار اضافه کرد: 976 نفر از دانش آموزان دارای معلولیت کم توانی ذهنی، 230 نفر ناشنوا و نیمه ناشنوا، 135 نفر نابینا و نیمه بینا، 22 نفر جسمی و حرکتی و 550 نفر اختلال یادگیری هستند. از این تعداد 55 نفر از دانش آموزان که دارای اختلال یادگیری هستند در مدارس عادی مشغول به تحصیل هستند که در طول سال خدمات آموزشی را از آموزش و پرورش استثنایی دریافت میکنند.
پایدار تصریح کرد: تمام معلمان و کارکنان مدارس استثنایی دارای تحصیلات مرتبط با رشته تدریس هستند و کمبود فضاهای مناسب و همچنین نیروی متخصص، مشکلات مربوط به سرویس دانش آموزان و پرداخت هزینههای مربوط به آن از مهمترین مشکلات و کمبودهای دانش آموزان و مراکز آموزشی یزد است
وی درخصوص بیشترین معلولیت دانش آموزان استثنایی اضافه کرد: کم توانی ذهنی بیشترین معلولیت دانش آموزان استثنایی را تشکیل میدهد که حدود چهار درصد آن ناشی از عوامل ارثی از جمله ازدواجهای فامیلی است و حدود 24 درصد از معلولیتها مربوط به شرایط دوران بارداری مانند مصرف دارو حین بارداری، استرس زیاد مادر، ضربه خوردن و تولد زودرس است.
پایدار خاطرنشان کرد: حدود 15 درصد از عوامل کم توانی ذهنی دانشآموزان به دلیل مشکلات زمان تولد مانند زایمان سخت مادر مخصوصاً در زایمانهای طبیعی، وارد شدن فشار زیاد بر نوزاد حین تولد است سایر عوامل این نوع معلولیت هم در پیحوادث بعد از تولد مانند مبتلا شدن فرد به بعضی از بیماریها و ضربات وارده به سر به دلیل تصادفات است.
