منطق فوتبال، اوباما را نشناخت

هفته گذشته در عین ناباوری، کشور قطر در رقابت با ایالات متحده امریکا به عنوان میزبان مسابقات جام جهانی فوتبال در سال 2022 برگزیده شد. البته دولت قطر در سال‌های اخیر اقدامات اساسی بسیاری را برای جلب نظر فیفا آغاز کرده است. همچون آغاز طرح احداث بزرگ‌ترین متروی خاورمیانه و سومین متروی جهان، آغاز طرح گسترش جزایر مصنوعی و غیره، اما باز به جای شمردن عوامل گزینش قطر، بررسی عوامل عدم گزینش امریکا بیشتر برای همه اهمیت دارد و همه را شگفت‌زده کرده است. تا آنجا که باراک اوباما رئیس‌جمهور امریکا این انتخاب را اشتباه بزرگ فیفا اعلام کرده است. عکس‌العمل رئیس‌جمهور امریکا نشان از یک واقعیت است که جهان تغییر کرده است و سلطه کشورها تنها بر اساس برتری نظامی، اقتصادی و سیاسی آنها نیست. نکته لازم به ذکر آن است که پیش از برگزاری مراسم انتخاب نامزد جام جهانی، اوباما در نامه‌ای به «سپ بلاتر» رئیس فیفا گفته بود: «پیشنهاد میزبانی، چیزی بیشتر از یک بازی و دعوت امریکا از جهانیان برای جمع شدن در کشور بزرگ ما برای شرکت در جشن امیدها و آرزوهایمان است». اوباما به دنبال طرح پدرمنشانه صلح جهانی خود، همانگونه که در این نامه گفته است، بیش از مسئله فوتبال، جام‌جهانی را فرصتی برای احیای وجهه ابرقدرتی امریکا می‌دانست تا اشتباهات پیشین دولتمردان امریکا را به فراموشی بسپارد.
قطر مدت‌هاست که در جلسات متعدد با مسئولان فیفا، توانایی خود را ثابت کرده و در سوی مقابل، امریکا در سال‌های اخیر با ضعف دیپلماسی خارجی خود و ناتوانی مدیریت بحران‌هایی همچون اقتصاد داخلی، مسئله فلسطین، اسلام‌هراسی و مسائل مختلف داخلی و بین‌المللی، جایگاهی متزلزل در نگاه عمومی مردم جهان پیدا کرده است. در مقابل تمامی آمارهای کاهش رشد اقتصادی شرکت‌های تولیدکننده امریکایی و اعلام بدهی امریکا به اندازه 130 برابر حجم صادرات خود، بانک مرکزی جهان در آماری رشد اقتصادی کشور قطر را در سال‌جاری 18 درصد اعلام می‌کند و این آمار نسبت به رشد 16 درصدی سال گذشته این کشور در حالی است که جهان با بحران اقتصادی روبه‌رو شده بسیار خوب ارزیابی می‌شود. یکی از بزرگ‌ترین مشکلات قطر برای جلب اعتماد فیفا، پیدا کردن یک پشتیبان مالی برای تأسیسات خنک‌کننده استادیوم‌های ورزشی بود تا تماشاگران بتوانند در دمای بالای 50 درجه تابستان قطر، بازی‌ها را تماشا کنند. دولت قطر نیز توانست با استفاده از چهره‌های شاخص فوتبال همچون زین‌الدین زیدان و الکس فرگوسن برای بازاریابی در این زمینه، رضایت بهترین حامیان مالی و شرکت‌های تأسیساتی را جلب کند.
البته از روز انتخاب قطر تاکنون موجی از نقدها و اعتراض‌ها از سوی رقبای بزرگ این کشور یعنی ژاپن، استرالیا و امریکا آغاز شده است و اکثراً با لحنی تمسخرآمیز قطر را ناتوان در برگزاری جام‌جهانی معرفی می‌کنند و برخی نیز مسئولان فیفا را متهم به اخذ رشوه از دولت قطر کرده‌اند. به هر حال دنیا هنوز به حفظ قواعد سنتی سلطه عادت دارد و ترک این عادت نیز به این زودی شدنی نیست. در ذهن همه، امریکا به دلیل هژمونی سیاسی و اقتصادی خود یا ژاپن به دلیل برتری فنی و تکنیکی، شایستگی بیشتری در گزینش داشته‌اند. امریکا آنچنان خود را برتر این رقابت می‌دانست که نماینده‌ای از سوی رئیس‌جمهور خود به مراسم فرستاده بود تا پس از اعلام میزبانی امریکا پیام شخص رئیس‌جمهور را در مراسم قرائت کند. انتخاب قطر برای میزبانی جام جهانی 2022 شکست بزرگی برای دولت امریکا و شخص رئیس‌جمهور آن به حساب می‌آید و دلیلی آشکار است در اثبات عملکرد ضعیف این رئیس‌جمهور صلح‌طلب که همواره با چشم‌پوشی از جنایات و اشتباهات دولت خود، دوست داشته‌ است که دولت‌ها، تمدن‌ها، فرهنگ‌ها و ادیان مختلف را در زیر سایه امریکا کنار هم جمع کند و هیچ‌گاه نیز حرف او به عمل نکشید. این بار نیز فیفا نتوانست در مقابل بحران‌های داخلی و خارجی امریکا، به درخواست این کشور اعتماد کند و قطر را با تمام ریسک‌ها و خطرهای احتمالی برگزاری ضعیف مسابقات، ترجیح می‌دهد.