در محاسبه قیمت تمام شده تولید هر بشکه نفت در ایران، میتوان به شاخصهای متعددی اشاره کرد. شاخصهای مانند هزینه اکتشاف، حفاری، بهرهبرداری، پالایش اولیه نفت خام و نیروی انسانی اما مهمترین مؤلفه در تولید طلای سیاه، هزینههای مربوط به بخش حفاری است که توجه ویژه به این موضوع خالی از لطف نیست.
براساس آخرین آمارهای موجود که توسط مسئولان وزارت نفت و شرکت ملی نفت ایران استخراج شده، قیمت تمام شده برای تولید یک بشکه نفت حدود 3 دلار است که با توجه به پیچیدگی مخازن هیدروکربوری کشور و در مقایسه با سایر کشورهای تولید کننده نفت هزینه بسیار کمی است. به عنوان مثال این هزینه در کشوری مثل امریکا بیش از ده دلار و در عربستان سعودی حداقل 6 دلار برآورد شده است.اما اینکه چرا هزینه تولید این کشورها در مقایسه با ایران بسیار بالاتر است پرسشی است که ممکن است برای برخی از افراد ایجاد شود.
همانطور که در سطور بالا اشاره شد، هزینه حفاری اصلیترین بخش از هزینههای تولید را شامل میشود که این رقم در ایران نزدیک به 40 درصد است پس توجه ویژه به این بخش ازفرآیند زنجیره وار تولید تا مصرف ضرورتی است که کمتر به آن پرداخته شده است.
خوشبختانه در بخش خشکی افزایش دکلها سرعت خوبی به توسعه میدانهای هیدروکربوری کشور داده است ولی در بخش دریا با وجود اقدامات خوبی که انجام شده نیازمند توسعه ناوگان دریایی هستیم.در خشکی به این دلیل که دکلها متعلق به کشور است، هزینه تولید بسیار کاهش مییابد اما در بخش دریا این هزینه با افزایش رو به رو میشود.به منظور کاهش فاصله هزینهای تولید در دریا و خشکی باید خرید دکلهای دریایی را در دستور کار قرار داد تا علاوه بر تحقق هدف یادشده، در توسعه میدانهای مشترک از همسایگان خود جا نمانیم.
اطلاعات موجود حاکی از آن است که در حال حاضر کشور ایران تنها حدود یک ششم از دستگاههای حفاری در خلیج فارس را در اجاره یا تملک خود دارد. پیش بینی میشود تعداد دستگاههای حفاری دریایی تحت اختیار صنعت نفت کشور در سال 2011 به بیش از 20 دستگاه ارتقا یابد. از سوی دیگر بر اساس آخرین آمار ارائه شده از سوی مدیریت برنامه ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران، در برنامه پنجم توسعه کشور از حدود دو هزار و 500 حلقه چاه پیش بینی شده، حدود 620 حلقه چاه در دریا حفر خواهد شد لذا عملیات حفاری این تعداد حلقه چاه به 34 دستگاه دکل حفاری فراساحل نیاز دارد که با احتساب هزینه حفر هر حلقه چاه در دریا – به طور میانگین حدود 50 میلیون دلار- سرمایهگذاری 31 میلیارد دلاری برای حفر 620 حلقه چاه را ضروری میسازد. از زاویه دیگر با توجه به اهمیت چشمگیر میدان گازی پارس جنوبی و ضرورت برداشت هر چه بیشتر از مخزن این میدان، به نظر میرسد که نیاز به افزایش دستگاه حفاری در بخش ایرانی این میدان وجود دارد موضوعی که به عنوان یکی از رموز موفقیت رقیب ایران، تولید از این میدان را برای قطر در مرحله پیشرفتهتری قرار داده است.
