گنج دره؛ مأمن ایرانیان عصر نوسنگی

تپه گنج دره یکی از کهن‌ترین مکان‌های استقرار بشر در کوهپایه‌‌های زاگرس مرکزی است.
این تپه در سال‌های 1974،1971،1969،1967 توسط فیلیپ اسمیت باستان‌شناس کانادایی کاوش شد و گزارش‌های مقدماتی آن در گزارش مجمع سالانه کاوش‌های و پژوهش‌های باستان‌شناسی در ایران توسط موزه ایران باستان آن زمان و دیگر ژورنال‌های معتبر چاپ شد اما گزارش نهایی آن هرگز به چاپ نرسید.
گنج‌دره با حدود 1400 متر ارتفاع از سطح دریا در 37 کیلومتری کرمانشاه و 10 کیلومتری هرسین واقع شده است و به دلیل اینکه یکی از اولین استقرارهای بشر بود و در آن شواهد اهلی شدن گوسفند و بز وحشی و ابداع یک نوع سفال ابتدایی خشن کشف شد از شهرت جهانی برخوردار است. در ادبیات باستان شناختی، پیشینه استقرار بشر در گنج‌دره مربوط به دوره آغاز نوسنگی است. این دوره همزمان استقرار بشر در دهکده‌‌های اولیه است که سپس در هزاره‌‌های پنجم و چهارم به پیچیدگی‌‌های اقتصادی و اجتماعی در دهکده‌‌های بعدی در دشت‌ها و شهرها منجر شد.
مسئول بخش سفال موزه ملی ایران