اعضای ناتو سند استراتژی این پیمان که مسئله استقرار سپرموشکی در کلیه کشورهای عضو است را در حالی تصویب کردند که فشارهای ترکیه مؤثر واقع شد و نام ایران به عنوان تهدید موشکی اروپا از این پیش نویس حذف شد.
بر اساس این سند که روز جمعه در نشست سران ناتو در لیسبون پایتخت پرتغال به تصویب رسید، راهکارهای ناتو در 10 سال آینده برای مقابله با خطرهایی چون حملات سایبری، تروریسم و حملات موشکهای بالستیک مشخص میشود.
به گزارش جوان به نقل از وال استریت ژورنال موافقت اعضا با سند مذکور حاصل مصالحه اعضای ناتو با ترکیه به عنوان بازیگر کلیدی د ر تحقق طرح سپر موشکی اروپا بود. به نوشته این روزنامه با توجه به اینکه هدف اولیه سپر موشکی مواجهه با تهدید موشکی ایران بوده است و ترکیه شرکت خود در نشست سران ناتو در لیسبون را منوط به شرایطی از جمله حذف نام ایران از لیست تهدیدات ناتو کرده بود سرانجام پذیرفته شد.
بر اساس این گزارش سایر شرایطی که ترکیه نیز مطرح کرده بود هم در این سند یا لحاظ شد یا در موردی چون مشارکت ترکیه در فرماندهی بخشی از سپر که در خاک این کشور مستقر شده است به آینده موکول شد.
به رغم آنکه میتوان گفت حذف نام ایران به عنوان تهدید از سند استراتژیک ناتو موفقیتی برای ترکیه و شکستی برای کشورهای غربی و به خصوص امریکاست، با این حال روزنامه والاستریت ژورنال تلاش کرد موافقت همه 28 عضو پیمان آتلانتیک شمالی با سند استراتژیک که به مثابه تأیید استقرار سپر موشکی به فرماندهی امریکا است را به عنوان موفقیتی برای دولت باراک اوباما مطرح کند، به خصوص که این موفقیت کمی پس از شکست اوباما در توجیه سیاستهای اقتصادی امریکا در نشست گروه 20 در سئول اتفاق میافتد.
تداوم نگرانی ناتو از روسیه
به عقیده کارشناسان با توجه به اینکه اوباما در کنفرانس خبری حاشیه نشست لیسبون ضمن ابراز استقبال از تصویب طرح موشکی ناتو در کشورهای کنگره امریکا را به تصویب معاهده استارت 2 فراخوانده نشان میدهد که دولت اوباما به سبب حذف نام ایران از سند ناتو به عنوان بهانه اصلی ایجاد سپر موشکی واهمه دارد چراکه بسیاری معتقدند آنچه که تهدید ایران خوانده میشود در واقع پوششی برای عدم تحریک روسیه است و در صورتی که معاهده جدید کاهش سلاحهای استراتژیک روسیه- امریکا که در بهار گذشته به امضای مدودف اوباما رسید در کنگره رای نیاورد، روسیه میتواند بر سر ایجاد طرح سپر موشکی سنگاندازی کند.
جمهوری خواهان که در انتخابات اخیر کنگره امریکا مجلس نمایندکان را از دست دمکراتها در آوردهاند و در مجلس سنا نیز تقویت شدهاند پیشتر به شدت به انتقاد از پیمان جدید ناتو پرداخته بودند.
«آندرس فوگ راسموسن» دبیرکل ناتو در لیسبون اعلام کرد که تأخیر در تصویب پیمان جدید استارت که در زمینه خلع سلاح هستهای است، امنیت اروپا را به خطر خواهد انداخت تا مشخص شود که غرب اکنون که نمیتواند با بهانه ایران هراسی سپر موشکی خود را توجیه کند به شدت از اقداماتی که به تحریک روسیه منجر میشود حساستر خواهد شد.
روسیه از طرح استقرار سپر موشکی که از زمان دولت بوش مطرح شد به شدت انتقاد کرده و وعده مقابله با این طرح را داده بود.
دولت اوباما در سپتامبر سال 2009 طرح دولت بوش را به این بهانه که ارزیابی آمریکا از نحوه تهدید ایران عوض شده تغییر داد و اعلام کرد به جای استقرار رادار رهگیر در لهستان و موشکهای ضد موشک دوربرد در چک به طرح دیگری مبتنی بر مقابله با تهدید موشکهای میانبرد اقدام خواهد کرد.
در این مسیر امریکا و اعضای ناتو کوشیدند برای اقناع روسیه به ایجاد این سپر از روسها برای مشارکت در این طرح دعوت کنند. اتفاقی که منجر به شرکت دیمتری مدودف در نشست لیسبون شد. مدودف قبلا به ناتو اعلام کرده بود که آماده است شرایط ناتو برای پیوستن مسکو به طرح سپر موشکی را بررسی کند.
اگرچه انتظار میرود مدودف توافقنامه همکاری روسیه با ناتو را امضا کند و به لحن مثبت سند استراتژیک ناتو درباره کشورش پاسخ دهد اما امضای این توافقنامه تضمینی جدی در همسویی کامل ناتو با روسیه نخواهد بود. چیزی که لحن تشویقگرانه آمیخته با احتیاط اعضای ناتو دورباره همکاری روسیه و ناتو نشان میدهد که اعضای ناتو اطمینانی به همراهی روسیه با ناتو در همه حوزه نداشته باشند.
در همین رابطه آندرس فوگ راسموسن دبیرکل پیمان آتلانتیک شمالی در اجلاس کشورهای عضو این پیمان در لیسبون با بیان انتظار اینکه روسیه و اعضای ناتو با همکاری یکدیگر امکان حضور روسیه را در طرح ضدموشکی بررسی کنند، گفت به نظر میرسد به دنبال دعوت روسیه به همکاری، ایجاد چتر امنیتی ضدموشک بر فراز همه منطقه اروپا و آتلانتیک تحققپذیر شده است.
