دکتر محمود احمدینژاد رئیس جمهور ایران روز چهارشنبه و همزمان با عید سعید قربان، به منظور دیدار و مذاکره با مقامات جمهوری آذربایجان (در بعد دوجانبه) و نیز شرکت در اجلاس سران کشورهای حاشیه دریای خزر ( در بعد منطقهای و چندجانبه)، به باکو سفر کرد و در کاخ ریاست جمهوری آذربایجان (معروف به زوقولبا) از سوی الهام علیاف همتای آذری خود مورد استقبال رسمی قرار گرفت. در این سفر با حضور رؤسای جمهور دو کشور، یادداشت تفاهم حمل و نقل و انرژی به منظور افزایش سطح روابط و همکاریهای اقتصادی دو طرف، توسط وزرای امور خارجه دو کشور به امضا رسید.
رئیس جمهور پس از مذاکرات خصوصی خود با همتای آذریاش، در نشست هیئتهای عالیرتبه دو کشور همبستگی و اشتراک نظر جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان را در حل مسائل منطقهای و تقویت امنیت و ثبات تأثیرگذار دانسته و با تأکید بر اینکه هیچ مانعی در توسعه روابط دو کشور وجود ندارد، گفت: تهران و باکو در عرصههای منطقهای و بینالمللی دیدگاه مشترکی دارند و ضرورت دارد که در همه مجامع جهانی در کنار هم باشند. رئیس جمهور روابط دو کشور را محور ثبات منطقه دانسته و اظهار کرد: روابط دو کشور نه تنها به نفع دو ملت بلکه به نفع کل کشورهای منطقه است. وی در ادامه اظهار امیدواری کرد تا توافقات به عمل آمده میان دو کشور به سرعت اجرایی شده و حجم مناسبات دوجانبه چندین برابر ارتقا یابد.
دور نما:
جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان از جهات گوناگون به ویژه دینی و مذهبی، قومی و نژادی، زبانی و تاریخی دارای اشتراکات بسیاری هستند که این عوامل میتواند پایههای بسیار محکمی جهت همگرایی هرچه بیشتر مناسبات دو کشور همسایه تلقی و محسوب شود. ضمن اینکه عرصههای بسیار متنوعی نیز به منظور بالاتر بردن حجم مناسبات دو کشور وجود دارد که باید تلاش شود این پتانسیل به صورت اجرایی و بالفعل درآید.
در این مسیر جمهوری اسلامی ایران حدود یکسال است که گامی عملی و جدی برداشته و به صورت یکجانبه نیز روادید را به منظور تردد اتباع این جمهوری به کشورمان لغو نموده است که جا دارد مقامات این جمهوری نیز به منظور تحقق پروتکلها و توافقنامههای متعدد موجود بین دو کشور به لغو رژیم ویزا بین دو کشور فعلیلت دوطرفه بخشند. بدون تردید جمهوری آذربایجان به جهت دارا بودن مرزهای طولانی خاکی و آبی با جمهوری اسلامی ایران ، بیش از همه نیازمند مناسبات نزدیک، گرم و بالا با همسایه جنوبی خود میباشد و این مهم از جنبههای مختلف حائز اهمیت است.
البته بازیگرانی هستند که روابط نزدیک دو کشور را هم در عرصه منطقهای و هم در عرصه بازیگران فرامنطقهای نمیپسندند که از جمله آنها میتوان به امریکا، رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای اروپایی اشاره کرد.
این بازیگران با ترفندهای مختلف سعی در ایجاد تفرقه و اخلاف بین دو کشور در عرصههای گوناگون و به ویژه در عرصههای غیررسمی، تبلیغاتی و افکار عمومی دارند و در این راستا تبلیغات رسانهای گستردهای نیز به منظور پیشبرد اهداف و منویات خود ایجاد و فعال کردهاند. تهران و باکو در صورتی که عزم حرکت به سمت بهبودی روابط را دارند باید فکری به حال این روند موجود انجام دهند و مسئولان آذری اجازه فعالیت این تریبونها را از خاک خود علیه جمهوری اسلامی ایران ندهند.
با توجه به مسلمان و شیعه بودن اکثریت مردم این جمهوری و ظرفیتهای بسیار موجود بین دو کشور در عرصههای مختلف همکاری، جا دارد تا مسئولان آذری با اهتمام به این پتانسیلها موجبات گرمی روزافزون روابط دو کشور را فراهم آورند. ضمن اینکه جمهوری آذربایجان به دلیل درگیر بودن در مناقشه قرهباغ و از دست دادن حدود 17 درصد از سرزمینهای خود و عدم کارایی گروه میانجیگر صلح قرهباغ، که همه اعضای آن غیر مسلمان بوده و در مدت 16 سال میانجیگری، دستاوردی عملی و جدی را برای این جمهوری در راستای احقاق حق خود در پی نداشته است، جا دارد تا رویکردی عملی، محکم و جدی به روابط گرم با کشورهای اسلامی و در رأس آنها جمهوری اسلامی ایران داشته باشد و در عمل نیز به مناسبات خود با کشورهای اسلامی، عمق و محتوای بیشتر و بالاتری ببخشد.
البته در این مسیر مانع عمدهای وجود دارد و آن روابط با رژیم صهیونیستی و توسعه روزافزون آن است که این امر برای اکثریت کشورهای اسلامی به عنوان یک خط قرمز محسوب میشود. آذربایجان طی سالهای اخیر پیوندهای اقتصادی گستردهای با رژیم صهیونیستی برقرار کرده و هماکنون حدود 80 درصد نفت صادراتی جمهوری آذربایجان در قالب خط لوله باکو ـ تفلیس ـ جیهان به سرزمینهای اشغالی فلسطین منتقل میشود و خریدار عمده نفت این جمهوری رژیم صهیونیستی است، به طوری که این جمهوری تبدیل به تأمین کننده عمدهای برای نفت مورد نیاز اسرائیل شده است. بدون شک باکو باید بین بحث احقاق حق خود در مناقشه قرهباغ و پیوندهای قابل ملاحظه با تلآویو یکی را انتخاب کند. تجربه نشان داده که ادامه روند 16 ساله که امریکا و غرب و حامیان آنها در قبال این مناقشه نیز به آن دامن میزنند چیزی به جز از دست رفتن سرزمینهای متعلق به این جمهوری نخواهد بود. امید است که مقامات آذربایجانی منافع درازمدت خود را یعنی بازپسگیری سرزمینهای خود را به منافع کوتاهمدت و اقتصادی ترجیح داده و مانع سایهاندازی رژیم صهیونیستی بر روابط باکو با کشورهای اسلامی و به ویژه کشور بزرگ، مهم و همسایه خود یعنی جمهوری اسلامی ایران گردند.
