سپیده آماده- قتل در میدان كاج منطقه سعادت آباد تهران، فاجعهای بود كه علاوه بر تأثیرات مخرب اجتماعی این سؤال را ایجاد كرد كه چگونه مردم میتوانند در مقابل التماسهای یك فرد مجروح و در حال مرگ سكوت اختیار كنند؟!
برای پاسخگویی به این پرسش، آسیبشناسان و روانشناسان در گفتوگو با «جوان» این فاجعه را واكاوی كردند كه در پی میآید.
دكتر فدایی: اخبار روزانه حوادث قبح جنایت را شكسته است
به اعتقاد دكتر فربد فدایی روانپزشك و استاد دانشگاه، در گذشته خشونت امری معمول نبوده و مردم شاهد ابراز آن در ملأ عام نبودند، اما امروز مشاهده خشونت واقعی به امری عادی بدل شده و مردم همواره توسط اخبار از بروز انواع خشونتها و جرائم اطلاع مییابند كه این باعث عادی تلقی شدن این موضوع در اذهان عمومی است. با تثبیت اخبار مربوط به ضرب و جرح، اقدامات جنگی و تروریستی در زندگی روزمره، بروز خشونت برخلاف گذشته سبب ایجاد حساسیت در مردم نمیشود.
خشونت پای ثابت و مقدس فیلمها شده است
این روانپزشك همچنین افراط در صحنههای پرخاشگری، جرم، جنایت و قتل در فیلم ها، مجموعههای تلویزیونی و بازیهای رایانهای را باعث ایجاد تقدس خشونت میداند. وقتی خشونت در فیلمها به عنوان روشی برای كسب اهداف مثبت و برای سرگرمی نشان داده میشود دیگر مردم از تماشای این صحنهها ابایی نداشته و گاه لذت نیز میبرند.
نبود نهادهای انتظامی در گذشته، دلیل ورود مردم به نزاع ها
به باور فدایی در جوامع امروزی بر خلاف گذشته، مردم انتظار دارند كه سازمانها و نهادهای دولتی در مسائل مربوط به حوادث و بلایا دخالت كنند. در گذشته به دلیل نبود نهادهایی مانند نیروی انتظامی، عموم مردم وظیفه خود میدانستند كه در برابر خشونت و جرم، عكسالعمل نشان دهند.
این در حالی است كه در جوامع نوین به مردم میآموزند كه هنگام بروز حوادث، نهاد متولی امر را مطلع ساخته و راسأ وارد عمل نشوند. همذات پنداری با جنایتكار
این استاد دانشگاه مشكلات و تعارضات روانی در عدهای را دلیل همانندسازی با مجرم میداند. در چنین حالتی فرد خود را به جای مجرم گذاشته و از رفتار پرخاشگرانه او لذت میبرد. به طور مثال هنگام بروز تصادفات فجیع عدهای بدون قصد كمك رسانی به مصدوم تنها به تماشای صحنه میپردازند!
دكتر اقلیما: ضعف قوانین دلیل سكوت مردم است
دكتر مصطفی اقلیما متخصص مسائل و آسیبهای اجتماعی نیز معتقد است به دلیل ضعف قوانین در چنین شرایطی اگر فردی برای نجات مجروح دخالت كند، محكوم است. اگر اتفاقی در این جریان رخ دهد فرد یاریدهنده مدتها باید به در حال رفت و آمد به دادگاه و محاكم قضایی باشد. در هیچ كجای دنیا قوانین در این خصوص اینگونه نیست.
به گفته وی در سوانح جادهای نیز مشكل ضعف قوانین باعث شده افرادی كه شاهد ماجرا هستند از ترس اینكه مبادا خود آنها به عنوان مضروب شناخته شوند، جرأت نجات جان فرد مصدوم را ندارند.
اقلیما معتقد است بنابر بیانات رهبر انقلاب اگر در جامعه شایسته سالاری برقرار شود و افراد بر اساس تواناییهای خود به پست و مقامی برسند، دیگر با چنین مسائلی روبهرو نیستیم.
