سمانه مسلمی- بافت فرسوده به عنوان یک خطر جدی سلامت شهرهای کشور را تهدید مینماید. آمار 65 هزار هکتار بافت فرسوده در کشور مؤید این موضوع است 10 تا 11 درصد از سطح کشور در این بافت قرار گرفته است که باید برای نجات افراد از این خطر احتمالی برنامهای مدون را در دست اقدام قرار داد.
کارشناسان بر این باورند که احیای بافتهای فرسوده شهری نیازمند عزم و مشارکت ملی است؛ چرا که به موازات رشد و توسعه شهرها و نیز افزایش جمعیت، توجه جدی به احیا و نوسازی بافتهای فرسوده نمیشود و این غفلت تاکنون باعث شده تا حجم بالایی از فضاهای شهری کشور جزو آسیبپذیرترین مناطق شهری قرار گیرند.
وجود دو هزار و 520 هکتار بافت فرسوده در شهر تبریز، 3 هزار و 268 هکتار در شهر تهران، مشهد 2 هزار و 292 هکتار بافت فرسوده نمونههایی از سقفهای خطر برای مردم کشور به حساب میآید.شاید توجه به این آمار بعد دیگری از موضوع را به نمایش بگذارد به نحوی که از مجموع 414 شهر بالای 12 هزار نفر جمعیت کشور هم اکنون 355 شهر در بافتهای فرسوده جا خوش کردهاند.
در همین رابطه چندی پیش عضو هیئت مدیره شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی بافت فرسوده کشور در گفتوگویی اعلام کرد که 10 تا 11 درصد از جمعیت شهرهای کشور که حدود 5/8 میلیون نفر هستند در بافت فرسوده زندگی میکنند.
محمد آئینی اظهار داشت: 65 هزار بافت فرسوده با شاخصهای شورای عالی در کشور شناسایی شده که بازسازی حداقل هر هکتار از این بافتها به 10 میلیارد تومان سرمایه گذاری جدید نیاز دارد.
وی با اشاره به اینکه دو میلیون واحد بافت فرسوده شهری وجود دارد که باید بازسازی شوند تأکید کرد: حداقل شش سال طول میکشد تا از بودجه عمومیدولت و شهرداریها صرف بازسازی این میزان بافت فرسوده شود این درحالی است که در این مدت نباید اتفاق خاصی در کشور رخ دهد تا این بافت بازسازی شود.
عضو هیئت مدیره شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی بافت فرسوده تصریح کرد: با توجه به مشکلات موجود چارهای به جز مشارکت مردم برای نوسازی و بهسازی این میزان بافت فرسوده وجود ندارد.
از آنجایی که بافتهای فرسوده از نظر ارزشی دارای قابلیت بالایی هستند میتوان با مدیریت صحیح همکاری مردم را برای بازسازی این واحدها جلب نمود. کارشناسان بر این باورند که اگر دولت به تسهیلات برای نوسازی نپردازد مالکان قادرند به راحتی به نوسازی بپردازنند چرا که زمینهای داخل شهرها از ارزش بالایی برخوردار است.
احمد صادقی، مدیرعامل شرکت عمران وبهسازی شهری ایران در این زمینه میگوید: سرمایه گذاری در بافت فرسوده به این سبب که در داخل شهر است با اقبال خوبی مواجه است. چرا که یک خانه قدیمیقابلیت تبدیل به یک آپارتمان چند واحدی را دارد. مالک میتواند با پیمانکاری قراردادی منعقد کند در نتیجه میتواند بدون نیاز دولت، خانه خود را نوسازی کند و حتی سود لازم را هم ببرد. اما با این همه دولت حمایتهای لازم را اندیشیده و سقف تسهیلات را افزایش داده است.
در همین رابطه آئینی عضو هیئت مدیره شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی بافت فرسوده کشور با اشاره به اینکه دولت باید مدیریت و بستر کار را فراهم کند تا بخش خصوصی در این کار بخش شود، اظهار داشت: پیش بینیها نشان میدهد تا پایان برنامه پنجم توسعه 15 درصد از بافت فرسوده کشور بهسازی و نوسازی میشود که با حمایت دیگر نهادها این میزان به 23 درصد میرسد.
وی تأکید کرد: بر اساس این شاخص بافت فرسوده شهری به شهری اطلاق میشود که چند ویژگی نفوذ ناپذیری بناها و معابر و عرصههای ریزدانهای را داشته باشند.
مشکلات پیش روی بافتهای فرسوده
فقدان مکانیسمهای حمایتی و هدایتی مناسب در حوزههای مادی ـ قانونی نسبت به ساکنان مالک در بافتهای فرسوده به منظور ایجاد عملکردهای نوسازی، غیر منعطف و ناکارآمد بودن فرامین اسناد فرادست در قالب ضوابط و مقررات در نسبت با این نوع بافت ها، برخوردار نبودن از استانداردهای لازم و عدم تمایل سرمایه گذاران به سرمایهگذاری در بازسازی اکثر پهنههای فرسوده به علت واقع شدن این پهنهها در محدودههای محروم و عدم ایجاد جاذبههای لازم از سوی متولیان ساماندهی نیز از معضلات بافتهای فرسوده است. بخشی از مشکلات پیش روی بافتهای فرسوده به حساب میآید.
کارشناسان بر این باورند که ضعف مالی اکثر ساکنان سبب شده تا بهرغم تمایل مردم به بازسازی واحدهای مسکونی، نوسازی روندی کند داشته باشد، بنابر این ضروری است دولت با حمایتهای مادی و معنوی خود فضا را برای بهسازی این بافتها بیش از پیش هموار سازد.
مسئولان باید به این نکته توجه داشته باشند که وقوع فرسودگی موجب بیسازمانی، عدم تعادل، عدم تناسب فضای شهری، میزان بالای جرائم، وجود معضلات اجتماعی، وجود فقر اقتصادی، نبود زیرساختهای مناسب کالبدی، آسیبپذیری در برابر زلزله و عدم امکان امداد رسانی مناسب در مواقع بحرانی از معضلات اجتماعی به وجود آمده در بافتهای فرسوده میباشد.
