باراک اوباما، رئیسجمهوری امریکا، تنها دو روز پس از شکست فاحش حزب دموکرات در انتخابات به خاطر ادامه مشکلات اقتصادی این کشور، برای شرکت در دو نشست مهم اقتصادی راهی آسیا شده است. قرار است در این سفر اوباما از هند، به اندونزی، کره جنوبی و ژاپن سفر کند. اوباما در کره جنوبی، در اجلاس گروه ۲۰ و در ژاپن در اجلاس مجمع همکاریهای اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) شرکت خواهد کرد. سفر اوباما به هند نسبت به سه کشور دیگر از جهات مختلف دارای ابعاد مهمتری است به خصوص که هند به عنوان نخستین مقصد سفر آسیایی اوباما در نظر گرفته شده است. علاوه بر این، سفر سه روزه به هند، طولانیترین اقامت اوباما در یک کشور خارجی در دوران ریاست جمهوری او نیز محسوب میشود. نکته قابل توجه دیگر در سفر اوباما به هند، میزان مخارج این مسافرت است. زیرا ظاهراً دولت امریکا برای سفر اوباما به هند، روزانه ۲۰۰ میلوین دلار هزینه صرف خواهد کرد. این مبلغ خرج امنیت، اقامت و دیگر جنبههای این سفر خواهد شد. یک ناو هواپیمابر امریکایی به همراه 33 شناور دریایی، در عملیات حفاظت دریایی این سفر با نیروهای دریایی هند همکاری خواهند کرد. ظاهراً سفر اوباما به هند، بخشهای مهمی از این کشور را به پادگان نظامی تبدیل کرده است.
به هر حال ظاهراً اوباما در این سفر چند هدف اساسی را دنبال میکند:
1- تحدید نفوذ چین و اعلام حمایت امریکا از متحدان خود در برابر پکن؛ ظاهراً دولت امریکا به توسعه روابط با هند، به چشم موازنهای برای قدرت در حال افزایش چین مینگرد. این در حالی است که کشورهای آسیایی نیز روی همکاری امریکا برای موازنه با قدرت اقتصادی چین، حساب میکنند و به فکر گسترش همکاریهای خود هستند، هند و چین دو رقیب سنتی در جنوب آسیا محسوب میشوند و دارای اختلافات دیرینه مرزی هستند. از این رو نزدیک شدن امریکا به هند میتواند به نفع هر دو کشور تمام شود.
2- ایجاد زمینه برای گسترش فعالیتهای تجاری شرکتهای امریکایی در منطقه؛ در حال حاضر بازار مشاغل در امریکا با بحران بزرگی مواجه شده است و طی سالیان گذشته نیز رکود شدیدی را شاهد بوده و واشنگتن نیز موفق نشده است مشاغل جدید ایجاد کند. هماکنون نرخ بیکاری در امریکا 6/9 درصد است که رقمی بسیار بالا به حساب میآید. اوباما امیدوار است در سفر خود به هند بتواند این وضعیت را تا حدودی بهبود بخشد. بر این اساس باراک اوباما قصد دارد با حذف موانع سرمایهگذاری و ایجاد بسترهای مناسب و حل مشکل تعرفههای تجاری بین دو کشور، نه تنها فعالیتهای تجاری خود را گسترش دهد، بلکه هند را به بازار آینده فعالیتهای اقتصادی امریکا مبدل نماید. بر این اساس چندمعامله تاریخی به ارزش ۱۰ میلیارد دلار بین دو کشور به منظور ایجاد فرصتهای شغلی برای حدود ۵۰ هزار نفر در امریکا مورد توافق قرار گرفته است. این معاملهها شامل فروش دهها هواپیما از شرکت بویینگ و صدها موتور الکتریکی نیروگاهی به هند میشوند.
حجم مبادلات تجاری امریکا و هندوستان در سال ۲۰۰۸ بالغ بر ۴۰ میلیارد دلار بود که بسیار کمتر از تراز تجاری امریکا با چین و اروپا است. در حال حاضر هند از لحاظ حجم مبادلات، دوازدهمین شریک تجاری امریکاست و فعلاً مبادلات تجاری سالیانه بین هند و امریکا حدود ۷۰ میلیارد دلار است. شاید معاملات بازرگانی جدید با هند، به ایجاد ۵۴ هزار شغل در امریکا کمک کند. برخی از این معاملات و قراردادها عبارت است از:
- فروش ۳۰ فروند هواپیمای ۷۳۷ به شرکت خصوصی هندی اسپایس جت که به تنهایی ۱۲ هزار شغل در امریکا ایجاد میکند.
- موافقت اولیه برای فروش ۱۰ فروند بویینگ ترابری نظامی C-17.
- فروش موتورهای جت ۱۰۰ اف ۴۱۴.
- معاهده ۵۰۰ میلیون دلاری فروش شش توربین سنگین گازی و سه توربین بخار شرکت جی ای.
- ایجاد کارخانه مونتاژ موتورهای امریکایی هارلی داویدسون.
- طرح فروش ۱۰۰۰ لکوموتیو دیزل طی ده سال آینده.
3- مجاب کردن کشورهای آسیایی به منظور همراهی در تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران؛ سفر باراک اوباما مناسبات ایران و هند را مورد توجه بیشتر قرار داده است. زیرا اوباما خواهد کوشید همکاری و مساعدت بیشتر هند را برای تنگتر کردن حلقه محاصره اقتصادی جمهوری اسلامی جلب کند. اگر چه هند موافقت خود را با رعایت قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت اعلام نمود، اما در عین حال از اجرای تحریمهای جداگانه و یکجانبه ایالات متحده و اتحادیه اروپا سر باز زده است.
در مجموع مناسبات هند و امریکا از یازده سپتامبر ۲۰۰۱ به این سو صمیمانهتر از همیشه شده است. جورج دبلیو بوش رئیسجمهور پیشین امریکا، در ماه مارس سال ۲۰۰۶ میلادی ضمن سفری به دهلی تحریم اتمی هند را پایان یافته اعلام کرد. پس از این سفر، امریکا همکاریهای اتمی خود را با هند پس از حدود ۳۰ سال از سر گرفت. در حال حاضر نیز باراک اوباما قصد دارد به سوی توسعه روابط اقتصادی و مبادلات تجاری با هند حرکت کند. توجه بیش از حد رئیسجمهور امریکا به هند، نه تنها نشان از وضعیت نابسامان اقتصاد ایالات متحده دارد، بلکه حاکی از گسترش قدرت کشورهای آسیایی نیز هست.
