آذر رسولي- بسياري از هنجارهاي خوب و بد را جامعه تعيين ميكند که به آن عرف ميگويند. عرف برآيندي از همه رفتارهاي شخصي و غيرشخصي، اجتماعي و مذهبي است و قوانين در كنار عرف جامعه رفتارهاي بهنجار را باعث ميشود. تحولات اجتماعي، آزاديها را ايجاد ميكند، مانند اينكه در گذشته مراكز لهو و لعب با مجوز قانوني فعاليت ميكردند و امروزه بساط اين كار برچيده شده و اعمال آن مشمول مجازات است.
به گفته دكتر اميد مسعودي استاد ارتباطات رفتار بهنجار رفتاري است كه به لحاظ عرف هم مورد قبول است، به طور مثال در يك آپارتمان، آرامش و آسايش و رعايت احوال همسايه در گرو انتخاب يك مدير خوب است. در دين هم به رعايت آرامش و سكوت و ملاحظه حقوق همسايه نيز تأكيد شده است.
اين استاد دانشگاه تصريح ميكند: گاهي حتي به خاطر حقوق ديگران مجبوريم حقوق خود را سلب كنيم. براي مثال ميتوان به در اختيار قرار دادن پاركينگ به همسايه، براي برگزاري مراسم يا جشني اشاره كرد كه به لحاظ قانوني و مالكيت در آن حقي ندارد. در اينجا مراعات و ملاحظه همسايهها در يك آپارتمان، در درازمدت به نفع خود ما نيز تمام ميشود و اين مسئله باعث معاشرت بيشتر و اعتمادسازي است، بنابراين هنجارهاي اخلاقي در كنار قوانين و مقررات رفتارهاي مطلوبي را ناشي ميشود.
اين استاد ارتباطات بر اين باور است كه افراد در رعايت نكردن و عدم ملاحظه ديگران، به دو دسته تقسيم ميشوند؛ گروهي يا با قوانين و مقررات آشنا نيستند يا اضطرار آنها را مجبور به عدم ملاحظه ديگران ميكند. مثل فردي كه يک بيمار را با اوضاع وخيم با اتومبيل شخصي خود ميبرد و ممكن است بدون توجه، قوانين راهنمايي و رانندگي را نقض كرده و از چراغها و تابلوها بگذرد. در مورد اين افراد ميتوان خطاي آنها را ناديده گرفت، ولي برخي از افراد مشكل شخصيتي دارند، پرخاشگر هستند و هيچ گاه قادر به كنترل هيجانات خود نيستند. مثل كسي كه وقتي تيم فوتبال مورد علاقهاش ميبازد به اتومبيلهاي ديگران حملهور شده و تخريب ميكند يا شعارهاي خلاف اخلاق سر ميدهد. در نوع دوم، خطاي انجام شده قابل گذشت نيست و به عنوان يك معضل بايد مورد توجه قرار گيرد. تكرار در چنين رفتارهايي، موجب سلب آسايش و آرامش جامعه ميشود.
اين محقق و پژوهشگر معتقد است براي ترويج آداب ملاحظه و مراعات ديگران بايد آموزش را از دوران كودكي و پيش از دبستان آغاز كرد. بايد به فرزندان ياد داد كه ملاحظه،نوعي نظارت قانوني است، به طور مثال ناظم مدرسه و مدير ميتوانند در مدارس نظارت خود را اعمال كنند.
جامعه ما، جامعه رسانهاي شدهاي است كه امروزه ما در آن به سر ميبريم. رسانههاي ارتباطي ديداري، شنيداري و مكتوب امروزه گسترش روزافزوني يافته كه با مدد جستن از آن به خوبي ميتوان آموزههاي مورد نياز را در قالبهاي مختلف و باشيوههاي بيان متفاوت به افراد خصوصاً نوجوانان و جوانان و در قالبي جديد به كودكان آموزش داد.
به باور مسعودي، هر چه مردم جامعه ما اهل تحقيق بوده و هر چه بهتر با ملاحظات و مقررات آشنا باشند،هنجارهاي اجتماعي را بهتر پذيرفته و به تبع آن ملاحظات بيشتري در رفتارهاي خود انجام ميدهند.
