زهرا چيذري-امسال نيز هفته كاهش اثرات بلاياي طبيعي با شعار«كاهش خطرپذيري در مناطق شهري و برگشتپذيري شهرها در مقابل حوادث طبيعي»بر گزار ميشود.به گزارش «جوان»، اگرچه بلاياي طبيعي روز و هفته نميشناسد و به شكلي غير منتظره رخ ميدهد، اما نامگذاري يك روز براي افزايش آمادگي جهاني در كاهش اثرات بلاياي طبيعي اهميت اين موضوع را آشكارتر ميسازد.
مرگ بيش از 5/1 ميليون نفر در سراسر دنيا در دو دهه اخير
حدود سه چهارم مردم دنيا در مناطقي زندگي ميكنند كه در دهههاي اخير حداقل وقوع يكي از چهار عامل عمده مرگ و مير ناشي از بحرانها يعني زلزله، سيل، توفان يا خشكسالي را تجربه كردهاند و در سالهاي اخير وقوع سوانح و تعداد افراد آسيب ديده و خسارات مالي ناشي از آنها، افزايش چشمگيري يافته كه زلزله بم و سيل پاكستان نمونههايي از آنهاست.
تأثيرگذاري بلاياي طبيعي بر جوامع با توجه به وضعيت توسعه اقتصادي و آسيبپذيري آنها متفاوت است، به طوري كه اين رويدادها بيشترين خسارات جاني را در كشورهاي كمتر توسعه يافته و بيشترين خسارات مالي را در كشورهاي بيشتر توسعه يافته ايجاد ميكنند.
در دو دهه گذشته بيش از 5/1 ميليون نفر در سراسر دنيا در اثر سوانح طبيعي جان خود را از دست دادهاند و به اين ترتيب به طور متوسط به ازاي هر سه هزار نفر افراد در معرض خطر يكي از آنها كشته ميشود.
دبيركل سازمان ملل: كاستن از خطر بلايا مسئوليت همه مردم است
بان كي مون، دبيركل سازمان ملل در پيامي به مناسبت روز بينالمللي كاهش خطر بلايا، 13 اكتبر 2010، ضمن تأكيد بر اين واقعيت كه كاستن از خطر بلايا مسئوليت همه مردم است و نياز به مشاركت و سرمايهگذاري همگان شامل جامعه مدني، شبكههاي حرفهاي، شهرداريها و دولتها دارد، شهرهايي را كه در حال اقدام براي مقاومسازي در برابر خطرات اقليمي، آب و هوايي و اجتماعي هستند مورد ستايش قرار داد.
34 بلا از 43 بلا در ايران رخ ميدهد
كشور ايران نيز به واسطه موقعيت جغرافيايي، شرايط اقليمي و وضعيت زمين شناختي از جمله كشورهاي بلاخيز جهان محسوب شده و همه ساله به واسطه وقوع سيل و ساير بلايا، خسارات و تلفات زيادي به كشور وارد ميشود. بنابر اعلام قائم مقام سازمان مديريت بحران كشور، سالانه 10 هزار زلزله در كشور ثبت ميشود و از سال 86 تا 88 حدود 820 زلزله بالاي 5/3 ريشتر در كشور به وقوع پيوسته است.
حسين باقري رئيس سازمان مديريت بحران كشور، همزمان با آغاز هفته كاهش اثرات بلاياي طبيعي ايران را كشوري حادثه خيزي دانست كه از 43 نوع بلاي شناخته شده 34 نوع آن را در كشور تجربه كردهايم.
وي ميزان تلفات انساني حوادث بلاياي طبيعي كشور را سالانه حدود يك هزار نفر اعلام كرد كه بيش از چهل درصد اين تلفات مربوط به غرق شدگي در درياها، رودخانهها و سدهاي كشور است كه با برنامهريزي و آموزش اين ميزان تا صد درصد قابل پيشگيري است.
باقري با بيان اينكه هر سال يك هزار حادثه و بلاي طبيعي در كشور روي ميدهد، گفت: ميزان خسارتهاي اين حوادث در طول سال بين 30 تا 50 هزار ميليارد ريال متغير است.
رئيس سازمان مديريت بحران كشور تصريح كرد: تنها در سال 87 به خاطر موضوع خشكسالي و كم آبي، 19 هزار ميليارد تومان در بخش كشاورزي و اراضي زراعي و باغي كشور خسارت وارد شد.
رئيس سازمان مديريت بحران كشور از افتتاح 700 عنوان طرح عمراني پيشگيرانه در اين هفته در سراسر كشور خبرداد. به گفته وي در اين هفته مخاطبان مديريت بحران كشور همه مردم و اقشار مختلف جامعه، دستگاهها و وزارتخانهها و 14 كارگروه و سازمانهاي مديريت بحران 31 استان كشور هستند.
مديريت ريسك به جاي مديريت بحران
شايد درمان به جاي پيشگيري براي ما مبدل به عادت شده باشد، عادتي كه موجب شده به جاي مديريت ريسك در رخدادهاي طبيعي به مديريت بحران بپردازيم. البته مديريت بحران در شرايط رخ دادن آن امري ضروري و اجتناب ناپذير است كه ميتواند از ميزان خسارات به شكل قابل ملاحظهاي بكاهد.
محمد درويش، كارشناس محيط زيست در اين باره به «جوان» گفت : ما در كشوري خشك قرار داريم كه حدود 7/89 درصد از مساحت كشور ما در منطقه خشك قرارگرفته كه اين امر موجب شده تا از بين 45 بلاي طبيعي شناخته شده شاهد رخداد 39 بلا باشيم، اما حاكم بودن يك مديريت درست به خصوص در زمينه محيط زيست و منابع طبيعي ميتواند خطرات بلاياي طبيعي را كاهش دهد. وي با اشاره به افزايش خسارت سيلها در چند دهه اخير، سيل را امري مثبت براي كشور دانست كه ميتواند منابع آبي ما را تغذيه كند اما عدم مديريت درست، تغيير كاربري غير كارشناسي و كاهش پوشش گياهي سبب شده تا سيلها به نقمت تبديل شوند. نرخ فرسايش آبي در كشور ما 6 برابر ميانگين جهاني است در حالي كه ايران 2/1 درصد از مساحت آبي جهان را در اختياردارد كه اين مسئله در رابطه با فرسايش بادي نيز صادق است. به باور اين كارشناس ما از نظر پايداري اكولوژيك وضعيت مساعدي نداريم. در طول 30 ساله اخير به طور متوسط 15 متر از سطح آبهاي زير زميني ايران افت كرده كه خود موجب بروز فرونشست زمين در بسياري از استانهاي كشور نظير خراسان، كرمان، يزد و حتي كرمان و تهران شده است . اينها از جمله معضلات طبيعي است كه اغلب اين اتفاقات ريشه در عامل انساني دارد چنانچه ما عامل انساني را تعديل كرده و نوع چيدمان توسعه را براساس توانمنديهاي بوم شناختي باز تعريف كنيم ميتوانيم تا حد زيادي از شدت بلاياي طبيعي بكاهيم.
يك «قانون طلايي» كه آگاهي از آن براي همه لازم است
درويش معتقد است ما صرفاً با مديريت بحران نميتوانيم بلاياي طبيعي را كاهش دهيم و بايد به سمت مديريت ريسك و پيشگيري حركت كنيم. وي در اين رابطه به كشور ژاپن اشاره ميكند كه با وجود زلزلههاي زياد و شديد دچارخسارات بسيار كمي ميشود. به باور اين كارشناس اگر نگاه ما براساس محدوديتهاي طبيعي حاكم بر سرزمين مان باشد ميتواند خسارتها كاهش پيدا كند. به طور مثال در سيل سال گذشته در قم وجود سازههايي در بستر رودخانه سبب ايجاد خسارتهاي زياد شد. وي به يك قانون طلايي اشاره ميكند، اين قانون ميگويد اگر ميخواهيد بر طبيعت حكومت كنيد بايد از قوانين آن پيروي كنيد.
در چنين صورتي بسياري از بلاياي طبيعي از حالت بلا خارج شده و به نعمت تبديل ميشوند و اگر هم بلايي اتفاق بيفتد، خساراتش تا حد ممكن كاهش مييابد.
