گزارش «جوان» از پيامدهاي مهاجرت جوانان

مهاجرت، آوازي که از دور خوش است!

رضا فرخي - شايد براي شما هم اين مسئله اتفاق افتاده باشد که يکي از دوستانتان براي ادامه تحصيل به خارج از کشور مهاجرت کند وشما دائم با خود کلنجار مي‌رويد که ‌اي کاش من هم مي‌توانستم و اي کاش من جاي او بودم و دائم به اين فکر مي‌کنيد که او چقدر در آن سوي آب‌ها موفق خواهد شد و هيچگاه اين گمان به باور خوش خيالتان خطور نمي‌کند که مهاجرت به خارج، پلان اول اين داستان است. اما قسمت‌هاي بعدي آن را شما نخواهيد ديد چرا که طبق آمارهاي منتشر شده در صد بالايي از دانشجوياني که به قصد تحصيل به خارج از کشور مي‌روند پس از مدتي به دليل مشکلات متعدد سعي مي‌کنند بازگردند، اما خيلي‌ها نمي‌توانند چرا که شرايطش فراهم نيست و بسياري از اين دوستان جوان هم روي بازگشتن به آغوش خانواده را ندارند؛ خانواده‌اي که تا قبل از رفتن انواع واقسام فشارهاي روحي ورواني را به آنها مي‌آوردند، تا آنها را مجبور به پذيرش اين ماجرا کنند که براي پيشرفت در زندگي و شکاندن شاخ غول بايد ترک وطن کنند و در ديار غربت ادامه تحصيل دهند .تب‌مهاجرت، هزينه‌هاي سرسام آور براي والدين!والدين که دلسوز هميشگي جوانان بوده‌اند مي‌پذيرند که با تحمل تمام مشکلات فرزندانشان را به خارج از کشور بفرستند هر چند که اين مهاجرت جدا از پديده‌هاي رواني و مشکلاتي که براي خانواده به همراه دارد، بار سنگين اقتصادي را نيز براي آنها به همراه خواهد آورد واين درحالي است که بسياري از اين جوانان اين مسئله را در نظر نمي‌گيرند که والدين چگونه خواهند توانست در کنار هزينه‌هاي گوناگون زندگي اين مخارج را تأمين کنند و دائماً براي آنها پول بفرستند؟ البته روي حرف ما با آنهايي که بنا به دلايلي مبهم پولشان از پارو بالا مي‌رود نيست!حتي بسياري از افرادي که به اين سفرها مي‌روند به دليل آنکه توان مالي خانواده پس از مدتي به آنها اجازه نمي‌دهد که بيشتر بمانند ناگزيرند تا با صرف هزينه‌هاي بي‌نتيجه باز ‌گردند. اما بنا بر شواهد کساني هم که سعي مي‌کنند در آنجا بمانند مجبور خواهند شد که تن به شغل‌هاي سطح پاييني بدهند که هيچگاه رضايتبخش نيست، اما چاره‌اي نيست چرا که آنها به اين مي‌انديشند که روي بازگشت ندارند و والدين آنها را نخواهند پذيرفت در حالي که کاملاً اشتباه فکر مي‌کنند !نمونه‌هاي بسياري در اينباره وجود دارند که ما از تجربه آنها درس نمي‌گيرم ،چه بسيار خانواده‌هايي که حتي به خاطر تأمين هزينه جوانان خود که به خارج سفر کرده‌اند خانه خود را فروخته‌اند و به مستأجري روي آورده‌اند ،چرا که هزينه‌هاي مهاجرت بسيار بالاست، براي مثال خانواده‌هايي که فرزندان خود را به مالزي مي‌فرستند دست کم هر ماه بين 5/1 تا 2 ميليون تومان براي فرزندان خود مي‌فرستند که اين براي والدين بسيار بالاست.افسردگي و تنهايي،ارمغان مهاجرت!از سوي ديگر غم فراق و دوري تنها براي مادر و پدر نيست بلکه براي ما هم هست و کسي که به خارج از کشور مهاجرت مي‌کند فشارهاي رواني زيادي را تحمل خواهد کرد.مشکلات ديگري هم وجود دارد ، مهدي يکي از جواناني که يک سال است به خارج از کشور براي تحصيل سفرکرده است. او در گفت‌وگو با گزارشگر «جوان‌» عنوان مي‌کند که مجبور است براي گذراندن امور خود در کنار تحصيل به مسافر کشي بپردازد در حالي که در ايران نيازي به اين شغل نداشته و تمام مخارج او را پدرش تأمين مي‌کرده بدون آنکه هيچ فشار مالي داشته باشد. او معتقد است با اين کاري که از روي احساسات انجام داده هم خود و هم خانواده‌اش را در مضيقه قرار داده است. مهتاب يکي از دختراني که براي تحصيل در رشته مهندسي معماري به انگلستان سفر کرده است. او در مدتي که به ايران آمده بود، از افسردگي شديد و از اينکه از والدين دور است ابراز نارضايتي مي‌کرد. البته اين تنها مشکل او نيست چرا که اکثر دختران که به خارج از کشور سفر مي‌کنند پس از مدتي احساس نااميدي و تنهايي مي‌کنند. در واقع دختران از لحاظ عاطفي به شدت وابسته هستند و همين موضوع باعث مي‌شود آنها احساس کنند که بزرگ‌ترين پشتوانه خود يعني والدين را از دست داده‌اند.مالزي...تو هم! از سوي ديگر دکتر زهرا کاشاني‌ها، روانپزشک، از تجربه شخصي خود در تحصيلات خارج از کشور برايمان مي‌گويد: «خود من بخشي از دوران تحصيلي را در مالزي گذرانده‌ام و به يقين مي‌توانم بگويم که به هيچ عنوان سطح دانشگاه‌هاي آنها بالاتر از ما نيست .حتي يکي از شاگردانم که از مالزي بازگشته بود درباره سطح علمي آنها مي‌گفت که سطح علمي بعضي از اساتيد آنها حتي از بچه‌هاي فوق ليسانس ماهم پايين‌تر است .همچنين اين استاد دانشگاه به اين نکته اشاره مي‌کند که بعضي يا حتي اکثر دانشجويان به ويژه پسرها به دلايلي همچون فرار از خدمت و کسب معافيت بعد از پنج سال اقامت در خارج از کشور به اين مهاجرت دست مي‌زنند بدون آنکه مشکلات پيش رويشان را پيش بيني کنند و اين مسئله تبعات بسياري هم برايشان دارد. دکتر کاشاني‌ها براين باور است که مسئولان بايد با فراهم کردن شرايط مناسب فرصت بيشتري را براي جوانان فراهم کنند تا ترس از قبول نشدن در کنکور به حداقل برسد .اينجا آب نيست، اين تبليغات سراب استبي‌ترديد شما هم تبليغات بسيار گسترده و رنگارنگ و دلفريب ادامه تحصيل در کشورهاي خارجي را ديده‌ايد. تبليغاتي که رؤياهاي شما را به تصوير مي‌کشد.حتي با يک جست‌وجوي ساده اينترنتي شما ملاحظه مي‌کنيد که بسياري از دانشگاه‌هاي خارجي از نگاه وزارت علوم کشورمان غير معتبر است.به نظر دکتر کاشاني‌ها تبليغات و بزرگنمايي از عوامل اصلي‌اي است که جوانان را به سمت مهاجرت براي ادامه تحصيل به دانشگاه‌هاي نه چندان معتبر و گاه غير معتبر خارجي سوق مي‌دهد. به نظر او براي مبارزه با اين فريب تحصيلي بايد صدا وسيما نقش خود را در آگاه سازي ايفا کند.خوب ،بد، زشت، مهاجرت براي ادامه تحصيلاما اگر بخواهيم نگاه واقع بينانه‌تري به پديده مهاجرت داشته باشيم بايد بررسي کنيم که اين سفر چه ره آوردي را براي ما به ارمغان خواهد آورد؟دکتر کاشاني‌ها در پاسخ به اين سؤال که اين مهاجرت‌ها چه پيامدهايي براي جوانان دارد؟ و آيا بار مثبت آن بيشتر است يا منفي؟پاسخ داد که با در نظر گرفتن کل جوانب و تجريبات فعلي جواناني که مهاجرت کرده‌اند مي‌توان گفت پيامدهاي منفي آن بيشتر است مگر اينکه اين افراد پيش از مهاجرت به تمام جوانب بينديشند. اما براساس مشاهدات به دليل تناقض فرهنگي که بين دو فرهنگ مبدأ و مقصد وجود دارد به ‌ويژه در بعضي از کشورها که از لحاظ فرهنگي دچار افراط و تفريط هستند، جوانان دچار سردرگمي رواني مي‌شوند و جالب اينجاست که بسياري از جواناني که حتي براي آموزش زبان به مالزي و کشورهاي جنوب شرقي مي‌روند هم گاهي اوقات تغيير چنداني در توانايي‌هاي‌شان ايجاد نمي‌شود، اما به طور کلي در اين زمينه نسبت به زمينه‌هاي ديگر پيشرفت بيشتري دارند. تمام اين مسائل و مشکلات در حالي است که شرايط و فضاي تحصيل روز‌به‌روز در داخل کشور افزايش رو به بهبود است و عموم رشته‌ها براي تحصيل وجود دارد.