سمیرا سروش - از میان کشورهایی که در همسایگی ایران قرار دارند، دو کشور تاجیکستان و افغانستان از جهات مختلف دارای پیوندهای فرهنگی، مذهبی، اجتماعی و نیز زبانی مشترک با کشورمان بودهاند؛ چنین چیزی در دنیای معاصر امروز کمتر به وقوع میپیوندد و همین امر نیز موجب گشته که این سه کشور از نظر مراودات فرهنگی روز به روز به یکدیگر نزدیکتر شوند.
در عهد باستان، کشورهایی چون افغانستان و تاجیکستان جزئی از امپراطوری بزرگ پارس بودند و مردم این دو کشور ایران را سرزمین فرهنگی خود پنداشته و معتقدند که ایرانیان وارثان میراث پدریشان و تمدن پارسی هستند. از این حیث ریشههای مودت و دوستی میان ایران، تاجیکستان و افغانستان بسیار عمیق است.
رمضان میرزا، سفیر تاجیکستان در ایران خود یکی از دوستداران فرهنگ ایرانی است. او در هر محفل فرهنگی که شرکت میکند و مجالی برای سخن گفتن مییابد آنچنان با شور و اشتیاق از ایران و فرهنگ ایرانی تمجید میکند که گاه ممکن است شک کنید که او ایرانی است یا تاجیک. این سفیر دوستدار فرهنگ ایرانی بارها از ایران به عنوان کشور و ملت برادر یاد کرده و تاریخ پر افتخار و زبان گرانبهای پارسی را به عنوان میراث مشترک ایران، تاجیکستان و افغانستان خوانده است.
رمضان میرزا، در کودکی آرزوی بازدید از ایران را داشت. در عهد شوروی سابق، دانشآموزی دبیرستانی بود که در کتب درسی خود درباره مکانهای تاریخی ایران همچون مقبره کورش، آرامگاه سعدی و مجموعه تاریخی پرسپولیس خوانده بود و آرزوی دیدن آنها را در سر میپروراند؛ سرانجام نیز انتصاب او به سمت سفیر تاجیکستان در ایران، رویای 50 سالهاش را به تحقق رساند و شرایط بازدید از جاذبههای تاریخی را که زمانی برایش دست نایافتنی بود محقق کرد.
مردم تاجیکستان به رغم سلطه طولانی مدت روسها بر تاجیکستان، هیچگاه زبان مادری خویش را فراموش نکردهاند. از زمان جدایی تاجیکستان از پارس بزرگ (در طول جنگهای روس و پارس در دهه 1860) سردمداران شوروی سابق در تاجیکستانی که تقریباً در آن همه به زبان پارسی سخن گفته و به پارسی مینوشتند سیاستی پارسی ستیزانه را به راهانداختند که در آن مدارس، ادارات و دانشگاههای تاجیکستان از به کار بردن الفبای پارسی منع شده و به کاربرد الفبای چلیکی ایجاب میشدند. این اقدام با هدف ادغام ناخواسته و ناخوشایند فرهنگ روسی در فرهنگ تاجیکی شکل گرفت ؛ هر چند که هیچ فرهنگ ناخواستهای قابلیت رسوخ در فرهنگ کهن پارسی را ندارد و نتیجه آنکه امروز زبان رسمی تاجیکستان همچنان پارسی است.
ایران، تاجیکستان و افغانستان از همان اعصار تاریخی که از زیر بار ابرقدرت بودن رنج میکشیدند دارای اهداف مشترکی بودند و همواره در دل آزادی مطلق و استقلال را فریاد میزدند. امروزه نزدیکی این سه کشور و همکاریهای گسترده آنها در عرصههای مختلف علمی، کشاورزی، نظامی و سرانجام فرهنگی مشهود است. راهاندازی شبکه تلویزیونی سه جانبه پارسیزبان از دیگر اهداف مشترک این سه کشور بوده است. همچنین رئیس جمهور تاجیکستان بنا به پیشنهادی به همتای ایرانی خود خواستار آن شد که فستیوال نوروز سال 2011 میلادی در پرسپولیس برگزار شود.
