قدیمی‌ترین دانشگاه جهان

محمد مصطفی نژاد - شاهپور اول فرزند اردشیر سر سلسله ساسانیان پس از غلبه بر «والرین» امپراطور روم، ‌ اسیران روم را به ساختن شهر جندی شاپور وداشت‌. پس از آنکه کتاب‌های بسیار از سرزمین‌های هند و چین و روم توسط پادشاهان ساسانی گرد آورده شد و برخی از آنها به زبان پارسی ترجمه شد، ‌ نظر بسیاری از دانشمندان و پزشکان یونانی و هندی به اقامت در شهر جندی شاپور جلب گردید‌. بدین ترتیب دانشگاه جندی شاپور یکی از پر آوازه‌ترین مراکز علمی جهان در آن عهد به شمار می‌‌رفت؛ به گونه‌‌ای که بسیاری از فارغ التحصیلان آن، ‌ علوم زمانه را به سرزمین‌های اسلامی انتقال دادند و به خدمت در دستگاه خلفای اسلامی پرداختند.
در واقع دانشگاه جندی شاپور، ‌ نخستین دانشگاه تاریخ ایران و از نخستین دانشگاه‌های جهان است که در برخی منابع از آن به عنوان قدیمی‌ترین دانشگاه جهان نیز یاد می‌‌شود.
گفته می‌‌شود که در زمان انوشیروان پس از تعطیلی آکادمی آتن به دلیل تعصب امپراتوری روم شماری از فلاسفه یونان، ‌ به ایران پناهنده شدند و مورد حمایت قرارگرفتند‌. آنان در دانشگاه گندیشاهپور (جندی شاپور) به تدریس مشغول شدند‌. انوشیروان حتی عده‌‌ای را به هندوستان فرستاد تا به فراگیری علوم بپردازد‌. طب یونان در مدرسه گندیشاهپور رواج یافت‌. فلسفه ارسطو و افلاطون در زمان انوشیروان به فارسی ترجمه شد‌. برزویه طبیب نیز در زمان انوشیروان به هند رفت و با تنی چند از دانشمندان و کتب هند به ایران بازگشت.
امروزه دانشگاه جندی شاپور به رغم دوران زنده و پویایی که داشته است، ‌ بی‌آنکه شناخته یا شناسانده شود کم کم در نقطه‌‌ای از شمال خوزستان در تیرگی نابودی فرو می‌‌رود.
کشاورزی در حریم، ‌عبور جاده از محوطه آن و تخریب کامل برخی از تپه‌های باستانی این محوطه تاریخی از خطراتی است که کارشناسان نسبت به آن ابراز نگرانی می‌‌کنند.
در این بین دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان هم عقیده دارد که وضعیت فعلی جندی شاپور یا همان گندیشاهپور بحرانی و نگران کننده است.
مجتبی گهستونی می‌‌گوید: «برای نجات بخشی این محوطه، تسریع در راه‌اندازی پایگاه باستان شناسی گندیشاهپور، ‌ ثبت محوطه گندیشاهپور در فهرست آثار جهانی، ‌ خروج فوری کشاورزان از منطقه با خرید سهم زمین آنها توسط میراث فرهنگی و پرداخت کلیه خسارت‌های جهاد کشاورزی به میراث فرهنگی خوزستان مورد انتظار می‌‌باشد.»