سالها قبل وقتی دکتر محمدرضا حکیمزاده، رئیس وقت بیمارستان فیروزآبادی در حال گذر از خیابانی بود، چشمش به دو سالمند افتاد که در گوشهای نشسته بودند. دکتر به همراهانش میگوید این افراد را به بیمارستان ببرید و به هزینه من درمانشان کنید اما همراهانش جواب میدهند که اینها مریض نیستند بلکه افرادی بی سرپناهند. دکتر حکیمزاده به فکر فرو میرود و آنان را در ساختمانی حدود 300 متری اسکان داده و دستور میدهد غذا و لباس و مایحتاج دیگر نیز از بیمارستان برای آن دو سالمند تأمین شود. دکتر حکیمزاده تصمیم میگیرد مکانی را آماده کند تا سالمندان بیسر پناه دیگر را نیز در آنجا نگهداری و سرپرستی کند و بدین ترتیب اولین خشتهای مجموعه عظیم کهریزک روی هم قرار گرفتند.
حالا بعد از گذشت چند دهه آن ساختمان 300 متری با آن فضای کوچک و محدود با کمک افراد خیر و به خصوص بانوان نیکوکاری (که بنا به گفته تمام دستاندرکاران این آسایشگاه و مددجویان از ارکان اساسی مجموعه کهریزک هستند) در فضایی به وسعت 420 هزار مترمربع با 160 هزار متر زیربنا با بخشهای بهداشتی، درمانی، توانبخشی، آموزشی و فرهنگی و ورزشی و اخیراً ساختمانی برای بیماران ام اس در خدمت مددجویان است. جالب اینکه در طی سالهای فعالیت آسایشگاه کهریزک این مکان همچنان به صورت غیر انتفاعی باقیمانده است و با کمکهای مردمی اداره میشود. به سراغ آقای حبیب طهماسبی، مسئول روابط عمومی آسایشگاه کهریزک رفتیم تا به بهانه روز جهانی سالمندان در مورد نیازها، کمکها و سالمندان ساکن در این آسایشگاه به گفتوگو بنشینیم. طهماسبی با 13 سال سابقه خدمتگذاری در این مرکز، با روی خوش ما را به اتاقش دعوت میکند.در تمام صحبتهای وی میشود فهمید که یک خواهش از تکتک مردم نوع دوست و مهربان ایران دارد و آن اینکه اولاً از سالمندانتان مثل چشمهایتان نگهداری کنید و دوم اینکه برای تأمین آرامش و راحتی سالمندان ساکن در کهریزک بیایید دست در دستان هم قرار دهیم و از هیچ کمکی دریغ نکنیم.
تعداد افرادی که در حال حاضر در این مرکز نگهداری میشوند چند نفر است؟کلاً 1750 نفر سالمند، معلول و بیماران مبتلا به اماس در این مرکز نگهداری میشوند که مرکز نگهداری از بیماران ام اس به تازگی ساخته شده و مورد استفاده قرار گرفته است.
با توجه به اینکه مردم خیر به آسایشگاه کهریزک توجه بسیاری نشان میدهند، میزان مشارکتهای مردمی در پیشبرد فعالیتهای این مرکز چقدر مؤثر است؟از آنجا که این آسایشگاه یک مرکز خیریه مردمی است، قطعاً کمک و یاری مردم نقش بسزایی در توسعه و پیشرفت آن داشته است. سال گذشته حدود 5/12 میلیارد تومان هزینه پوشاک، درمان و خوراک ساکنان این آسایشگاه برآورد شد که البته این ارقام غیراز هزینههای تأسیسات و ساخت و سازها است که حدود 82 درصد این هزینهها از کمکهای مستقیم مردم خیر تأمین شده است.در این مرکز سرانه هر فرد ماهیانه حدود 650 هزار تومان است.
آیا دولت و ارگانهای دولتی در تأمین هزینهها نقشی ندارند؟در سایر کشورها تأمین مأوا برای نیازمندان بر عهده دولت است و در کشور ما به دلیل مشکلات اقتصادی، انجمنها و مؤسسات خیریه این نقش را بر عهده گرفتهاند. سازمانهای دولتی(کمیته امداد،بهزیستی، سازمان مستضعفان و...) حدود 17 درصد هزینهها را متقبل میشوند که البته این یارانه دولتی به صورت بودجه و ثابت نیست در مجموع اینطور میتوان گفت که دولت نقش اهرم کنترل کننده را دارد.
خانوادههای سالمندان از نظر مالی به آسایشگاه کمک میکنند؟تقریباً یک درصد هزینهها از طریق خانوادههای سالمندان و مددجویان (در صورتی که حقوق بگیر باشند) تأمین میشوند.
آقای طهماسبی ملاک پذیرش افراد در این مرکز چیست؟دو ملاک اصلی داریم. 1- بیبضاعت بودن 2- بی کس و تنها بودن، البته این دو مورد تنها ملاکهای پذیرش نیستند. همه شرایط با دقت و بررسی دقیق توسط گروهی کاردان سنجیده شده و در صورت داشتن شرایط و ضوابط این مرکز افراد، پذیرفته میشوند. صرف اینکه مثلاً فرزندان تمایل ندارند یا قادر نیستند از پدر یا مادر سالمند خود نگهداری کنند، دلیلی برای پذیرش سالمند نیست بلکه باید سایر شرایط لازم را هم دارا باشند. چنانچه سالمند مبتلا به بیماری خاصی یا نیازمند مراقبتهای بسیار ویژهای باشد که در حدود و امکانات این مرکز نباشد از پذیرش آنها خودداری میکنیم.
آیا افراد مبتلا به بیماریهای خاص هم در کهریزک ساکن هستند؟خوشبختانه مورد خیلی خاصی تاکنون نداشتهایم اما اگر به ندرت این مورد پیش بیاید، بیمار را به مراکز خیریه تخصصیتر منتقل میکنیم تا تحت درمان قرار گیرد، لازم به ذکر است که در صورت انتقال این افراد به مراکز دیگر، آسایشگاه از نظر مالی آنها را حمایت میکند تا شرایط خوبی در آن مراکز داشته باشند. ما خود را در مقابل این افراد متعهد و مسئول میدانیم.
بیشترین کمک مردم و بیشترین نیاز این مرکز به چه چیزهای است؟بیشترین نیاز در درجه اول پول نقد است. در بسیاری از موارد ما کمبودهایی داریم که فقط با پول حل میشود. مثلاً وقتی کسی ساختمانی به کهریزک میبخشد همه فکر میکنند این مرکز درآمد بالایی دارد اما حساب کنید یک ساختمان به امکانات، تجهیزات، نیروی کار، خدمه و تعمیرات و نگهداری نیازمند است که همه اینها هزینه بر هستند. خیلیها میگویند مجموعه کهریزک بسیار تمیز و مرتب است همین مرتب و پاکیزه بودن به هزینههای زیادی احتیاج دارد.با این حال در بخشهایی نیز کمکها واقعاً زیاد هستند و مازاد داریم. مثل گوشت قرمز. از آنجایی که مردم خیر اکثراً نذورات خود را در قالب قربانی کردن ادا میکنند. گوشت قرمزی که به این مرکز فرستاده میشود بیشتر از میزان مورد نیاز و مصرف ماست. ما استدعا داریم خیرین عزیز با نذورات خود سعی کنند کمبودهای آسایشگاه از جمله لباس، دارو، میوه، مواد غذایی، تجهیزات پزشکی و... را برطرف کنند.به جای گوشت قرمز میشود مرغ و ماهی و برنج و دیگر مواد غذایی را هم نذر کرد.
با در نظر گرفتن شرایط سنی مددجویان و رژیم غذایی آنها، گوشت قرمز برای آنها توصیه نمیشود، پس مازاد گوشتها چگونه مصرف میشوند؟در ایامی مانند عید قربان بیش از دو هزار رأس گوسفند در این مکان ذبح و قربانی میشود و از آنجا که ما متعهد به انجام دقیق نذورات هستیم، مازاد گوشت قرمز را به طور رایگان به مراکز خیریه دیگر میفرستیم تا مورد استفاده آنها قرار گیرد.
تعداد پرسنل شاغل در این مرکز چند نفر است؟حدود 940 نفر پرسنل خانم و آقا در شیفتهای مختلف مشغول به خدمت هستند. طبق استاندارد جهانی باید به ازای هر سالمند یک نفر نیروی شاغل در سازمان مشغول به فعالیت باشد که متأسفانه بنا به مشکلات و مسائل اقتصادی در چند سال اخیر موفق به افزایش تعداد پرسنل نشدهایم به همین دلیل نیروهای شاغل در این مرکز فشارهای کاری بسیاری را متحمل میشوند.
افراد، گروه یا سازمانهای دیگر در امر خدمت دهی با شما همکاری ندارند؟تقریباً از سالهای اولیه تأسیس آسایشگاه، گروه بانوان نیکوکار کمکهای بسیاری به این مرکز کردهاند. تشکیل این گروه و جمعآوری کمکها از جلسات قرآن شروع شد. امروز آنها جزو بزرگترین تشکیلات خیرین هستند که علاوه بر ارسال کمکها در تأمین نیرو هم ما را حمایت میکنند. هر روز گروهی از بانوان خیر به آسایشگاه میآیند و بدون چشمداشت و دریافت حقوقی در امور نظافت شخصی و استحمام مددجویان، دلجویی و غذا دادن به آنان ما را یاری میکنند.فعالیت خیرخواهانه این عزیزان جای تقدیر بسیار دارد.
در صورتی که شخصی تمایل به همکاری داشته باشد از چه طریقی میتواند اقدام کند؟معمولاًاین دسته کمکها را به صورت فردی نمیپذیریم، افراد باید به این گروهها (انجمن بانوان نیکوکار) مراجعه کرده و از طریق آنها به مراکز معرفی شوند.
آیا افراد خاص با تخصصهای مختلف نیز با مجموعه کهریزک همکاری دارند؟بله، بیش از 45 نفر پزشک به صورت افتخاری نیز در این مرکز مشغول انجام خدمات درمانی تخصصی هستند در حالی که تعداد پزشکان موظف در مرکز فقط هشت نفر است. از جمله پزشکان افتخاری آقای دکتر نفیسی، متخصص قلب است که حدود 25 سال است هر هفته پنجشنبهها در خدمت سالمندان آسایشگاه هستند.
ارتباط مددجویان با خانوادههایشان پس از انتقال به این مرکز چگونه است؟ آیا رفت و آمدها ادامه دارد؟پس از اینکه مددجو با شرایط و ضوابط این مرکز پذیرفته شد، از طریق مددکاری تلاش میشود تا ارتباطات بین خانوادگی آنان حفظ شود. مشکلات بررسی میشود و در رفع آنها به مددجویان و خانوادههایشان یاری میرساند و پس از اسکان سالمند در مرکز، خانوادهها به طور مداوم در جریان مسائل و امور مربوط به مددجو قرار میگیرند و به این نحو ارتباطات حفظ میشود.
علاوه بر نگهداری و مراقبت از سالمندان آیا برنامههای دیگری که مانع عادت کردن آنها به روزمرگی شود وجود دارد؟فعالیتهای فرهنگی و تفریحی بسیاری در این مرکز انجام میشود، سالمندان از کلاسهای مختلفی از جمله تئاتر، موسیقی و... استفاده میکنند و برنامههایی ترتیب داده میشود که بتوانیم روحیه آنها را تقویت کرده و آنها را افرادی اجتماعی نگه داریم، در مناسبتها و شرایط مختلف برنامههای ویژهای برگزار میشود،ما بزرگترین سفره هفت سین در عید نوروز را برپا میکنیم و سعی میکنیم مراسم شاد و با شکوهی در اعیاد و مناسبتهای دیگر آماده کنیم. هر روز در کتابخانه برنامههای فرهنگی متنوعی اجرا میشود. همچنین مرکز آموزشیای دایر کردهایم تا در صورت تمایل افراد به ادامه تحصیل بتوانند تحصیلات خود را ادامه دهند و زیر نظر نهضت سوادآموزی مدارک تحصیلی دریافت کنند.همچنین از مهمترین بخشهایی که برای سرگرمی و مشغولیت این عزیزان داریم کارگاه توانبخشی است که حدود 670 نفر از سالمندان و معلولان در فعالیتهای آن حضور مییابند. استفاده از کلاسهای کارگاه، هم جنبه کار دارد و هم سرگرمی.
در خارج از مرکز چه نوع برنامهها و فعالیتهایی برای سالمندان در نظر گرفته میشود؟برای بالا بردن روحیه مددجویان، سفرهای دسته جمعی ترتیب داده میشود که شامل سفر به شهرهای شمالی و اقامت در تفریحگاههایی است که برای آنان در نظر گرفته شده همچنین زیارت عتبات عالیات و برنامههای مشابه که از دیگر کارها برای آرامش و راحتی آنهاست.
قدیمیترین افرادی که در این آسایشگاه هستند چند سال است که در اینجا اقامت دارند؟در بین سالمندان دو، سه نفری در آسایشگاه هستند که مرحوم دکتر حکیمزاده شخصاً آنها را در این مرکز پذیرفته است، چیزی حدود 30 سال.
و سخن آخر...ما همه خدمتگزاران این سالمندان هستیم. پیری برای همه هست و همه پیر خواهیم شد. برنامه کهریزک در درجه اول اتصال سالمندان به خانوادههایشان و ماندن در همان خانههاست اما وقتی دیگر چارهای نمیماند، سالمندان در اینجا و مراکز دیگر نگهداری میشوند، پس بیاییم همه بسیج شویم تا حداقل آنها در این مراکز بهترین شرایط را داشته باشند و این امکانپذیر نیست مگر با کمک و مشارکت همه مردم.
