توفان جهانی راهپیمایی روز قدس به فاصله کمتر از 22 ساعت شعلههای کم سوی فانوس مذاکرات فلسطینی اسرائیلی برای برقراری صلح در خاورمیانه را از رمقانداخت. نتیجه 5 ساعت مذاکره محمود عباس و نتانیاهو در کاخ سفید، موافقت طرفین برای ملاقات دو هفته یکبار و توافق بر سر چارچوبهای کلی مذاکراتی است که جزئیات آن نامشخص و طرفین به نتیجه بخش بودن آنها به شدت بدبین هستند.
به گزارش «جوان»، باراک اوباما، رئیسجمهور امریکا چهارشنبه شب بعد از ملاقات جداگانه با محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، طی مراسمی که با حضور ملک عبدالله پادشاه اردن و حسنی مبارک، رئیسجمهور مصر برگزار شد، بعد از 20 ماه مذاکرات صلح خاورمیانه را افتتاح کرد.
رئیسجمهور امریکا بعد از پایان مراسم ضیافت شام که در آن طرف فلسطینی و اسرائیلی حضور داشتند رسماً آغاز گفتوگوهای مستقیم را اعلام و تأکید کرد:«امریکا تلاش خواهد کرد که روند گفتوگوهای مستقیم را با دقت زیر نظر داشته باشد.»
وی افزود:« به رغم تمام سختیهای موجود ما میتوانیم صلح کامل و دائم را در خاورمیانه برقرار کنیم. دولت امریکا از تمام تواناییها و امکانات خود برای به نتیجه رسیدن این گفتوگوها استفاده خواهد کرد اما کاخ سفید هرگز نمیتواند راه حلی را به هر یک از دو طرف اسرائیلی و فلسطینی تحمیل کند.»
اوباما گفت:« هدف ما از این گفتوگوها پایان دادن به بحران در خاورمیانه و تشکیل کشور فلسطین در کنار کشور «اسرائیل یهودی» است.»
بعد از پایان مراسم افتتاحیه، محمود عباس و بنیامین نتانیاهو به همراه هیأتهای فلسطینی و اسرائیلی و همچنین جورج میچل فرستاده خاورمیانهای اوباما، مذاکرات مستقیم را آغاز کرد در مذاکراتی که براساس گزارشها چند ساعت به طول انجامید و بعد از پایان آن اعلام شد که طرفین قبول کردهاند که هر دو هفته یکبار با یکدیگر ملاقات کنند و همچنین بر سر چارچوب کلی آن به توافق رسیدهاند. هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه امریکا پیش از شروع گفتوگوها خطاب به عباس و نتانیاهو گفت که میداند تصمیم به نشستن پشت این میز آسان نیست و به همین خاطر شجاعت طرفین را ستود.
بنیامین نتانیاهو در این ملاقات خطاب به عباس اظهار داشت: «ما از شما انتظار داریم آماده به رسمیت شناختن اسرائیل به عنوان یک کشور با مردم یهودی باشید.» وی افزود:«یک صلح واقعی باید شامل امنیت واقعی مورد نیاز اسرائیل باشد.»
عباس نیز به نتانیاهو گفت:«ما امنیت را برای خود و برای شما ضروری و حیاتی میدانیم و نمیپذیریم که هر فردی دست به انجام اقداماتی زند که امنیت شما و ما را تهدید کند.»
رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین همچنین اظهار داشت: «تحقیقات در خصوص تیراندازیهای اخیر که منجر به کشته شدن چهار شهرک نشین یهودی شد آغاز شده است.»
عباس در عین حال تأکید کرد: «ما از دولت اسرائیل میخواهیم در راستای تعهدات خود گام بردارد و به فعالیتهای شهرکسازی پایان بخشد و به طور کامل محاصره غزه را لغو کند.» وی تأکید کرد:«زمان آن رسیده است که صلح را برقرار کنیم و به اشغالگریهای اسرائیل که از سال 1967 آغاز شده است پایان دهیم و کشور مستقل فلسطینی را تشکیل دهیم.»
طرف امریکایی در پایان دور اول مذاکرات آن را مثبت ارزیابی کرد. جورج میچل که به همراه کلینتون گرداننده این دور از مذاکرات است از توافق طرفین برای برگزاری هر دو هفته یکبار گفتوگوها خبر داد و اظهار داشت: «مذاکرات هر دو هفته یکبار عباس و نتانیاهو به احتمال زیاد در مصر برگزار خواهد شد.»
وی به خبرنگاران گفت: «من معتقدم این دو رهبر - عباس و نتانیاهو - به انجام هر اقدامی جهت دستیابی به نتایج درست متعهد هستند.»
به گفته میچل دو طرف موافقت کردند این مذاکرات به صورت خصوصی برگزار شود. دو طرف همچنین خشونت در هر شکل آن علیه غیر نظامیان بیگناه را محکوم کردند. آنها دارای هدف مشترک برای تشکیل دو کشور مستقل با دو ملت هستند.
بنا به پیشبینی میچل این مذاکرات یک سال به طول خواهد انجامید و دو طرف نیز موافقت کردهاند این مذاکرات در طول یکسال به صلح بینجامد.
سایه شهرکسازیها بر مذاکرات
با وجود چشمانداز مثبتی که مقامهای امریکایی برای مذاکرات صلح ترسیم میکنند، تقریباً هیچ چشمانداز مثبتی برای پیشرفت مذاکرات مستقیم وجود ندارد. بیشتر منابع سیاسی ساخت و ساز شهرکهای اسرائیلی را مهمترین مانع مذاکرات سازش تلقی میکنند. محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان به صراحت هشدار داد که اگر اسرائیل توقف ساخت و سازها را تمدید نکند، از مذاکرات خارج خواهد شد. واشنگتن پست با اشاره به همین معضل نوشت: شهرکهای یهودینشین کرانه باختری بر مذاکرات صلح سایه افکنده است. این روزنامه در مقالهای در پایگاه اینترنتی خود افزود: مذاکرهکنندگان اسرائیلی و فلسطینی اولین مانع موجود در مسیر روند صلح خاورمیانه را برداشتند: آنها با ادامه مذاکرات در مصر ظرف دو هفته دیگر موافقت کردند. اما در یک روز پرثمر دیپلماسی که مملو از قول و قرارها برای حل و فصل مسائل عمده بود، رهبران فلسطینی و اسرائیلی در خصوص یک مسأله مواجهه نداشتند. این مسأله میتواند تا سه هفته آینده مذاکرات را به شکست بکشاند. مهلت توقف ساخت و سازها در کرانه باختری سه هفته دیگر پایان مییابد و همه چیز به این بستگی دارد که آیا بنیامین نتانیاهو این مهلت را تمدید خواهد کرد یا نه.
مخالفت13 گروه فلسطینی
همزمان با شروع مذاکرات مستقیم، 13 گروه فلسطینی از جمله حماس و جهاد اسلامی در بیانیهای ضمن مخالفت با این گفتوگو، به ادامه مقاومت تأکید کردند.
سامی ابوزهری، سخنگوی جنبش مقاومت اسلامی حماس گفت:« عملیات مقاومت ادامه خواهد داشت و اینگونه اقدامات (همکاریهای امنیتی) موجب تضعیف مقاومت و یا تأمین امنیت رژیم اشغالگر نخواهد شد.»
ابوعبیده، سخنگوی جنبش مقاومت فلسطین حماس نیز گفت:« همه گروههای فلسطینی بر ادامه مقاومت در برابر اسرائیل تأکید دارند.» طلال نصار، یکی از رهبران جنبش حماس در گفتوگو با شبکه خبری العالم اظهار داشت:« محمود عباس با اظهار نظر درباره انتخاباتی که همه دنیا شاهد سالم بودن آن بودند، همه دیدگاهها و آرمانهای ملت فلسطین را به هیچ میانگارد.»
وی افزود:«عباس صرفاً برای مذاکره، مذاکره میکند و نظر عموم فلسطینیان و عربها و مسلمانان برایش هیچ اهمیتی ندارد و فقط به رضایت امریکا و صهیونیستها میاندیشد.»
فلسطینیان در غزه و رام الله هم در اعتراض به آغاز مذاکرات مستقیم بین تشکیلات خودگردان فلسطین و رژیم صهیونیستی تظاهرات کردند.
همچنین هزاران فلسطینی هم با برپایی تظاهرات در لبنان، دور جدید مذاکرات سازش تشکیلات خودگردان فلسطین با اسرائیل را محکوم کردهاند. این راهپیمایی اعتراضآمیز در اردوگاه آوارگان برج البراجنه و عین الحلوه لبنان برگزار شد.
این تظاهرات در ادامه اعتراض فلسطینیها به مذاکرات سازش محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین و بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم اسرائیل برگزار شد.
بازی اتهام
علاوه بر گروههای فلسطینی، طرفهای اسرائیلی نیز نسبت به نتیجه بخش بودن مذاکرات واشنگتن نگاه مثبتی ندارند. روزنامه اسرائیلی جروز الم پست این مذاکرات را «بازی اتهام»نامید و نوشت:نتانیاهو میگوید او دعایی برای بازی اتهام که در آن حتی طرف برنده نیز بازنده است به واشنگتن نیامده ولی هر دو طرف بازی اتهام را آغاز کردهاند.
هاآرتص نیز در مقالهای با عنوان «آیا نتانیاهو باید در آستانه حملات تروریستی مذاکرات را متوقف کند؟» به مسأله از سرگیری حملات ضد اسرائیلی همزمان با مذاکرات واشنگتن اشاره کرد. همچنین جان بولتون نماینده سابق امریکا در سازمان ملل گفت که فکر نمیکند شرایط برای مذاکرات اسرائیل و فلسطین مناسب باشد.
راهپیمایی روز قدس
مخالفت گسترده مسلمانان در کشورهای اسلامی که روز گذشته در چارچوب راهپیمایی روز قدس ابراز شد آخرین پیام ناکارآمدی مذاکراتی بود که از روز چهارشنبه در واشنگتن کلید خورد. مردم پاکستان روز جمعه را با استقبالی سرخ به پیشواز راهپیمایی روز قدس رفتند. راهپیمایی روز قدس در دهها شهر پاکستان از جمله اسلامآباد، پیشاور، راولپندی و کویته برگزار شد. تروریستهای تکفیری به راهپیمایی شیعیان در کویته پاکستان حمله کردند که در اثر این انفجار تروریستی 43 نفر شهید و 50 تن دیگر نیز زخمی شدند. در حمله به مسجد الاحمدیه در کویته نیز یک نفر شهید و 4 تن زخمی شدند.
همچنین دهها هزار سرباز صهیونیست با حضور در مسجد الاقصی مانع ورود فلسطینیان برای برگزاری نماز آخرین جمعه ماه رمضان شدند. در کشمیر هند نیز مراسم حمایتی از قدس برگزار شد. این مراسم در کشورهای دیگر از جمله لبنان، عراق، کویت و چین نیز برگزار شد. برگزاری مراسم قدس در کشورمان نیز در خبرگزاریها و رسانههای مهم دنیا از جمله رویترز، شینهوا، روزنامه اسرائیلی هاآرتص، جروز الم پست، یدیهود آحرونوت، بازتاب گستردهای داشت.
