جای خالی آموزش و پرورش در نمایشگاه قرآن

سجاد عسگری - برای وزارتخانه‌ای چون وزارت آموزش و پرورش برپایی نمایشگاه قرآن فرصت مناسبی است که از تجربیات مؤسسات استفاده و زمینه‌های همکاری با ناشران را فراهم کند تا خلأهای موجود این وزارتخانه در زمینه آموزش قرآن برای کودکان و نوجوانان برطرف شود و همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند: « امروز خوشبختانه حرکت قرآنی در کشور خوب است، لیکن درآموزش و پرورش باید نهادینه شود» (12 مرداد ماه سال 85 دیدار رؤسای آموزش و پرورش با مقام معظم رهبری) نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم 18 سال است که به صورت متمرکز و همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان در محل مصلای بزرگ تهران برگزار می‌شود. در این نمایشگاه ناشران کتاب و مؤسسات عرضه نرم افزار‌ها و لوح‌های فشرده، ارگان‌ها و دستگاه‌های مرتبط با فعالیت‌های قرآنی حضور پیدا می‌کنند تا فعالیت‌ها و تولیدات خود را برای عموم مردم به عرضه نمایش بگذارند و در حقیقت می‌توان گفت که نمایشگاه قرآن همچون ویترین یک مغازه است که صاحب مغازه محصولات خود را برای فروش در ویترین برای خریداران به عرضه نمایش می‌گذارد و نمایشگاه قرآن نیز ویترین فعالیت‌های یک ساله دستگاه‌ها، ناشران و مؤسسات در زمینه قرآنی برای عموم مردم کشور است.این نمایشگاه هر ساله مورد استقبال خیل عظیمی از مردم و خصوصاً قشر کودک و نوجوان که غالباً در رده سنی دانش آموزی هستند. قرار می‌گیرد و این افراد نیازهای قرآنی خود را با سلایق شخصی انتخاب و خریداری می‌کنند.اما قطعاً هدف از برپایی چنین نمایشگاه‌هایی تنها صرف نشان دادن یا جلوه دادن محصولات یک مؤسسه نیست و اهداف والایی دارد که یکی از اهداف آن ارتباط بین سازمانی و بین غرفه‌ای برای کسب تجربیات بیشتر و ایجاد زمینه‌های همکاری در حوزه قرآنی است. اما متأسفانه پس از گذشت 18 سال از برپایی این نمایشگاه آموزش و پرورش از این خوراک فکری و تولیدات ناشران و محصولات دیجیتالی مؤسسات طی این سال‌ها در نمایشگاه قرآن استفاده نکرده و تنها به برپایی یک غرفه و حضور بی‌برنامه دانش‌آموزان در نمایشگاه قرآن اکتفا کرده است که این موضوع باعث گلایه بسیاری از ناشران قرآنی کودک و نوجوان که دغدغه آموزش قرآن را برای دانش آموزان دارند، شده است. در این رابطه به گفت‌وگو با تعدادی از مسئولان غرفه‌های قرآنی کودک و نوجوان مستقر در هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم رفته‌ایم و از گلایه‌های آنان در این زمینه آگاه می‌شویم:هدف فراموش‌شدهموسی سلطانی، مدیر بخش کودک غرفه تبیان در نمایشگاه بین‌المللی قرآن در رابطه با فعالیت‌های تبیان در زمینه آموزش قرآن برای کودکان و نوجوانان گفت: «تبیان در دو حوزه کودک و نوجوان به بازدیدکنندگان خدمات ارائه می‌دهد. در بخش سایت تبیان مقالات و محتوا در اختیار کاربران قرار دارد که از رده‌های سنی مختلف می‌توانند از داستان‌ها، قصص قرآنی و موضوعات روز قرآنی که نیاز دارند به صورت تحت وب استفاده کنند.»وی ادامه داد: «بخش دیگر فعالیت‌های تبیان به صورت آفلاین است که روی لوح‌های فشرده در اختیار کاربران قرار می گیرد. لوح فشرده آموزش قرآن مخصوص کودکان و نوجوان و لوح فشرده مشکلات ویژه نوجوان از دیگر محصولات محتوایی تبیان در این حوزه است که در نوع خود بی‌نظیر و مورد استقبال خانواده‌ها و مسئولان قرار گرفته است.»مدیر شبکه اختصاصی کودک تبیان تصریح کرد: «محصول جدیدی که تبیان در نمایشگاه قرآن از آن رونمایی کرده است، طرح شبکه اختصاصی کودک است که برای اولین بار در خاورمیانه اجرا می‌شود و کاربران در رده سنی کودک می‌توانند در محیطی امن در کنار خانواده از فضای اینترنتی به وسیله اینترنت تبیان در 30 استان کشور از این امکان بهره‌مند شوند.» وی ادامه داد: «در شبکه کودک محتواها و مفاهیم‌ قرآنی جمع آوری و سعی شده است در حوزه قرآنی از آموزش اکتسابی و حضوری به سوی فکر کردن در مفاهیم قرآنی پیش برویم.»سلطانی استقبال از این طرح را بسیار شگفت انگیز عنوان کرد و گفت: «شبکه اختصاصی پیش از نمایشگاه قرآن به صورت پایلوت در دو نمایشگاه در بوستان گفت‌وگو تهران و اصفهان رونمایی شد که در هر یک از این مراکز بالغ بر 1400 تا 1500 نفر از آن استقبال کرده‌اند. هم اکنون طی چهار، پنج ماه گذشته بالغ بر پنج هزار نفر در این طرح ثبت نام کرده‌اند که این استقبال بی‌نظیر است.»مدیر بخش کودک غرفه تبیان در هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن حضور وزارت آموزش و پرورش و کارشناسان این وزارتخانه در نمایشگاه امسال وسال‌های گذشته را ضعیف عنوان کرد و افزود: «نکته اساسی در حضور در نمایشگاه قرآن این است که آیا مدیران آموزش و پرورش دلیل حضور خود و هدف از برپایی غرفه در این نمایشگاه را می‌دانند یا فقط حضور دارند؟ یکی از مهم‌ترین اهداف هر نمایشگاهی برقراری ارتباط بین سازمانی و بین غرفه‌ای است که متأسفانه به این هدف توجه چندانی نمی‌شود.»وی در پاسخ به این سؤال که استقبال آموزش و پرورش از طرح‌های شما در زمینه آموزش قرآن برای قشر کودک، نوجوان و جوان چگونه بوده است؟ گفت:‌ «متأسفانه آموزش و پرورش در حوزه قرآنی استقبال چندانی از فعالیت‌های تبیان نکرده است، اما در حوزه پژوهشی آموزش وپرورش مشارکت فعالی با این مؤسسه داشته است، اما استقبال به این معنا است که یک کار حرفه‌ای را با مشارکت یکدیگر پیش ببریم. تبیان فعالیت‌های خوبی در زمینه کشوری انجام داده است، اما این فعالیت‌ها تنها در آموزش و پرورش شهر تهران مورد استقبال قرار گرفته است در صورتی که آموزش و پرورش باید از طرح‌ها و مؤسسه تبیان به عنوان یک قطب کشوری حمایت کند و روی طرح‌های تبیان باید سرمایه گذاری کند.»بی‌مهری به تولیدات رسانه‌ایحجت الاسلام جلیل مرادی، مسئول غرفه مؤسسه یاسین رایانه در هجدهمین نمایشگاه بین‌‌المللی قرآن در رابطه با فعالیت‌های این مؤسسه به «جوان» گفت: «این مؤسسه به مدت چهار سال است که در حوزه نرم افزار‌های قرآنی برای رده سنی کودک، نوجوان و جوان فعالیت می‌کند و نرم افزارهایی چون شکوفه نماز یک و دو برای کودکان، صبا برای کودکان و نوجوانان، آموزش روخوانی و تجوید و آموزش علوم قرآنی را تاکنون تولید کرده است.»وی با اشاره به استقبال عموم ازنمایشگاه قرآن افزود: «استقبال مردم از نمایشگاه قرآن نسبت به سال‌های گذشته بسیار خوب است و در روزهای اول امسال استقبالی به اندازه روزهای دهم و یازدهم در سال‌های قبل نمایشگاه صورت گرفته و در این میان حضور کودکان و نوجوانان بیشتر از اقشار دیگر است.»مرادی با گلایه از عدم استقبال آموزش و پرورش از طرح‌های این مؤسسه تصریح کرد: «ارتباط مؤسسه یاسین رایانه با وزارت آموزش و پرورش بسیار نزدیک است و از سویی ارتباط تنگاتنگی نیز با مؤلفان کتاب و مسئولان مرتبط با امور فرهنگی داریم اما متأسفانه مورد بی‌مهری وزارت آ‌موزش و پرورش قرار گرفته‌ایم و تاکنون مکاتبات فراوانی برای همکاری با این وزارتخانه داشته‌ایم اما استقبالی از این مکاتبات از سوی وزارتخانه مزبور نشده است.»وی ادامه داد: «انتظار این است که وزارت آموزش و پرورش ایرادات نرم افزارهای مؤسسه را به ما اطلاع دهد تا این نواقص ومشکلات برطرف شود تا زمینه‌های همکاری هر چه بیشتر این مؤسسه با وزارت آموزش و پرورش فراهم شود.عدم استقبال از برنامه‌های قرآنی حوزویانحجت‌الاسلام احمد قاسمی، مشاور بخش نوجوان در هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن با اشاره به فعالیت‌های این غرفه گفت: «امسال برای اولین‌بار غرفه‌ای باعنوان نوجوان، برای قشر نوجوان درنمایشگاه قرآن دایر شد. در این بخش کارهای مختلفی چون خوشنویسی، وبلاگ‌نویسی، نمایش شعبده شیطان و... توسط مربیان سازمان تبلیغات اسلامی و حوزه‌های علمیه برگزار می‌شود.»وی استقبال آموزش و پرورش از طرح‌ها و اقدامات صورت گرفته در این غرفه همچون اسلایدهای گرافیکی را ضعیف عنوان کرد و افزود: «متأسفانه تاکنون آموزش و پرورش استقبال چندانی از فعالیت‌های این غرفه نکرده‌است و انتظار داریم که از برنامه‌های فرهنگی که توسط مربیان دینی و حوزوی برگزار می‌شود، استقبال کنند و زمینه‌های همکاری آموزش و پرورش و حوزه بیش از پیش فراهم شود.» محمد تقی حق‌بین، مدیر بخش قرآنی انجمن فرهنگی کتاب کودک‌ و نوجوان در نمایشگاه قرآن با اشاره به فعالیت‌های صورت گرفته در حوزه قرآنی کودک و نوجوانان به خبرنگار «جوان» گفت: «در حوزه فعالیت‌های قرآنی برای کودکان و نوجوانان در دنیا از تکنولوژی‌های پیشرفته استفاده می‌کنند و بحث فقط عرضه کتاب نیست اما اگر بخواهیم عرضه کتاب را بررسی کنیم متأسفانه کتاب‌های خاص گروه سنی سه سال که شاید بهترین هدف برای شروع فعالیت‌های آموزشی در دنیا باشد، تولید نشده است و اگر اقدامی هم در این زمینه صورت گرفته است برای دوران هفت سالگی به بعد است.»وی ادامه داد: «در رده سنی هفت سال نیز برخلاف سایر موضوعات باید کتاب‌های ویژه‌ای همچون کتاب‌های برجسته تولید شود، اما متأسفانه در حوزه قرآن به این موضوع اصلاً توجهی نشده است و این مستلزم نهادی است که مسئولیت این موضوع را بپذیرد.»حق‌بین با اشاره به فعالیت‌های انجمن ناشران فرهنگی کتاب کودک و نوجوان در زمینه‌های قرآنی اظهار داشت: «دربخش خصوصی، تولید و تألیف کتاب برای ناشران بسیار سخت است و یکی از راه‌ها برای کتاب ویژه این است که از الگو ترجمه سایر کشورها استفاده نکنند که متأسفانه بازخوردهای کشورهای اسلامی در این حوزه بسیار ضعیف بوده است.» وی ادامه داد: «در کشورهای اروپایی و امریکایی روی آموزش حساسیت ویژه‌ای دارند و روی کتاب‌های برجسته نیز خوب کار کرده‌اند اما چون در کشورهای اسلامی از مبتکران بهره نگرفته‌اند و نتوانسته‌اند نهادی را در این راستا به وجود آورند، بنابراین مشاهده می‌کنیم که این ضعف در اکثر کشورهای اسلامی در زمینه‌های کتاب ویژه وجود دارد.» وی خاطرنشان کرد:
« انجام این کار در بخش خصوصی سخت است زیرا قیمت تمام شده تولیدکالا، پژوهش و دیگر اقدامات صورت گرفته روی کتاب از نظر اقتصادی به‌صرفه نیست و درتوان بخش خصوصی نیست و در این زمینه باید ناشران دولتی خصوصاً در آموزش و پرورش که ناشران دولتی وجود دارند این خلأها را پرکنند، اما متأسفانه آنها نیز تولیدات مشابه ناشران خصوصی را انجام می‌دهند که این کار اشتباه است.»این فعال قرآنی با اشاره به ارزیابی فعالیت‌های ناشران آموزش و پرورش در حوزه قرآنی گفت: «بنده به قاطعیت می‌گویم که ناشران آموزش و پرورش کار ویژه‌ای انجام نداده‌اند و تنها انتشارات مدرسه برای رده سنی نوجوانان دانشنامه قرآنی تولید کرده است، اما معتقدم باتوجه به جایگاه این ناشران و حجم وسیع فعالیت‌های آنان در بخش تولیدات، به شدت کوتاهی کرده‌اند و به‌جای اقدامات ریشه‌ای، فعالیت‌های مشابه انجام می‌دهند، درصورتی که این ناشران باید به کارهای ریشه‌ای که ناشران خصوصی از عهده آن برنمی‌آیند، بپردازند و آنچه که در تمامی کشورهای دنیا در حوزه قرآن و دین کار شده است را جمع‌آوری کنند و در یک کتابخانه به صورت منسجم دسته‌بندی کنند و سپس از محققان، ناشران، نویسندگان، مترجمان و کسانی که دغدغه این موضوع را دارند، دعوت شود تا از این کتاب‌ها استفاده کنند و نمونه‌های که در خور مذهب شیعه و کشور ایران است، تولیدکنند و به بازار عرضه کنند تا این عقب‌افتادگی جبران شود.